National and Kapodistrian University of Athens
Χρόνιος μετεγχειρητικός πόνος σε γυναίκες μετά από επεμβάσεις σε καρκίνο μαστού – παράγοντες κινδύνου, επίπτωση και ο ρόλος των διηθήσεων του θωρακικού τοιχώματος με τοπικό αναισθητικό διεγχειρητικά στην προσπάθεια μείωσης της εμφάνισής τους
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή: Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος τύπος κακοήθειας στις γυναίκες. Ο χρόνιος μετεγχειρητικός νευροπαθητικός πόνος μπορεί να εμφανιστεί είτε στην πρώιμη μετεγχειρητική περίοδο είτε σε μεταγενέστερο στάδιο, συνήθως 3-6 μήνες μετεγχειρητικά. Το σύνδρομο χρόνιου μετεγχειρητικού πόνου οποιασδήποτε έντασης, συνήθως αφορά το 19-57% των ασθενών που έχουν υποβληθεί σε κάθε είδους χειρουργική επέμβαση, ενώ το 5% από αυτούς εμφανίζει έντονα συμπτώματα. Παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη συνδρόμου πόνου μετά τη μαστεκτομή είναι η νεαρή ηλικία, ο αυξημένος δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ), το ψυχολογικό προφίλ, η συνύπαρξη άλλων επώδυνων καταστάσεων, τυχόν προεγχειρητική ακτινοθεραπεία/χημειοθεραπεία, ο τύπος της χειρουργικής επέμβασης και αναισθησίας, ο επίμονος οξύς μετεγχειρητικός πόνος κ.λπ. Το σύνδρομο χρόνιου πόνου μετά τη μαστεκτομή έχει ως αποτέλεσμα σημαντικές ψυχοσωματικές συνέπειες με ποικίλες κοινωνικές επιπτώσεις για τις γυναίκες ασθενείς. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η 1. διερεύνηση των σχετικών παραγόντων κινδύνου και της συχνότητας εμφάνισης χρόνιου πόνου στις ασθενείς μας μετά από χειρουργική επέμβαση καρκίνου του μαστού και 2. την επίδρασης των PECS Blocks στην εμφάνιση συμπτωμάτων χρόνιου πόνου μετά τη μαστεκτομή. Μέθοδος: Αυτή ήταν μια πολυκεντρική προοπτική κλινική μελέτη που πραγματοποιήθηκε στην Κύπρο από τον Οκτώβριο του 2020 μέχρι τον Μάρτιο του 2022. Το πρωτόκολλο μελέτης εγκρίθηκε από την Επιτροπή Δεοντολογίας της Κύπρου. Συλλέχθηκαν δεδομένα από πληθυσμό 64 γυναικών, ηλικίας 20 έως 85 ετών, ASA I-III, που έπασχαν από καρκίνο του μαστού, οι οποίες είχαν λάβει χειρουργική θεραπεία. Η χρήση των αποκλεισμών PECS ήταν στη διακριτική ευχέρεια κάθε θεράποντος ιατρού. Τόσο οι ασθενείς, όσο και ο τελικός αξιολογητής ήταν τυφλοί σε σχέση με τη χρήση των αποκλεισμών PECS. Τα κριτήρια αποκλεισμού των ασθενών περιελάμβαναν: τις γυναίκες που αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στην μελέτη, όσες δεν είχαν ακέραια την περιοχή της διήθησης, όσες έφεραν εμφυτευμένο απινιδωτή ή βηματοδότη, γυναίκες με ειδικές ανάγκες, με επιβαρυμένο γνωστό ψυχιατρικό ιστορικό, με αλλεργία σε τοπικά αναισθητικά, εκείνες που ελάμβαναν συστηματική θεραπεία για κάποιο άλλο σύνδρομο χρόνιου πόνου (όπως μας ανέφεραν στο ιστορικό τους) καθώς και γνωστή προηγούμενη ηπατική και νεφρική δυσλειτουργία. Κατά τη διάρκεια της προεγχειρητικής επίσκεψης, οι γυναίκες ενημερώθηκαν για τη μελέτη, έλαβαν οδηγίες για τη χρήση της κλίμακας αριθμητικής αξιολόγησης πόνου (NRS) βαθμολογούμενη από 0 έως 10 και συλλέχθησαν τα δεδομένα σχετικά με το ιατρικό τους ιστορικό. Την ημέρα της επέμβασης, οι ασθενείς υποβάλλονταν σε προνάρκωση με μιδαζολάμη 0,025 mg/Kg IV μαζί με μετοκλοπραμίδη 10 mg ενδοφλεβίως και παρακολουθούνταν με ΗΚΓ 3 απαγωγών, παλμική οξυμετρία και μη επεμβατική αρτηριακή πίεση. Η εισαγωγή στην αναισθησία έγινε με φαιντανύλη 1 γ /Kg, με προποφόλη 2 mg/Kg και ροκουρόνιο 1 mg/Kg. Ο αεραγωγός του ασθενούς εξασφαλίστηκε με ενδοτραχειακό σωλήνα, με μείγμα αέρα και οξυγόνου, ενώ η μερική πίεση του διοξειδίου του άνθρακα διατηρήθηκε μεταξύ 35-45 mmHg. Η αναισθησία διατηρήθηκε με αναισθησία TIVA από συνεχή έγχυση ρεμιφεντανύλης και προποφόλης και δόσεις bolus ροκουρoνίου. Η έγχυση ρεμιφεντανίλης τιτλοποιήθηκε διεγχειρητικά ώστε να διατηρηθεί η συστολική αρτηριακή πίεση στο 20% των αρχικών τιμών. Οι αποκλεισμοί PECS πραγματοποιήθηκαν υπό την καθοδήγηση υπερήχων σε πραγματικό χρόνο μετά την επαγωγή αναισθησίας και μετά από αντισηψία του δέρματος και υπό στείρες συνθήκες, με ανιχνευτή γραμμικού μετατροπέα/Sonosite, συχνότητα στα 13-6 MHz και με βραχεία βελόνα περιφερειακού νεύρου 21 G 50 mm-100 mm. Μεταξύ μείζονος και ελάσσονος θωρακικού στο επίπεδο της 3ης πλευράς, εγχύθηκαν 2 ml φυσιολογικού ορού 0,9% για να επαληθεύσουμε τη σωστή θέση της βελόνας και χορηγήθηκαν 10 ml ροπιβακαΐνης 0,5% για αποκλεισμό των πλευρικών και έσω θωρακικών νεύρων. Εγχύθηκαν επιπλέον 15 ml ροπιβακαΐνης 0,5% μεταξύ του ελάσσονος θωρακικού και του πρόσθιου οδοντωτού οστού, μετά από αρνητική αναρρόφηση, για να αποκλειστούν τα μεσοπλεύρια νεύρα, συν 4 mg δεξαμεθαζόνης συνολικά. Χρησιμοποιώντας το έγχρωμο Doppler εντοπίσαμε τα αγγεία για να τα αποφύγουμε τρώση τους κατά τη διάρκεια των διαδικασιών. Τριάντα λεπτά πριν από την αφύπνιση, όλες οι ασθενείς έλαβαν 1000 mg παρακεταμόλης και 0,07 mg/Kg μορφίνης για την πρόληψη του μετεγχειρητικού πόνου. Στη Μονάδα Μεταναισθητικής Φροντίδας οι ασθενείς έλαβαν πρόσθετες ώσεις μορφίνης κατόπιν αιτήματος, έως ότου η βαθμολογία NRS θα είναι μικρότερη ή ίση με 4. Η μετεγχειρητική ναυτία και ο έμετος αντιμετωπίστηκαν με ονδασετρόνη 4 mg iv. Μετά την έξοδο από την PACU, οι ασθενείς έλαβαν συνδυασμό παρακεταμόλης 1 gr/6h και οπιοειδές, είτε μορφίνη 0.07 mg/Kg ενδομυικώς, είτε πεθιδίνη ενδομυικώς 50-100 mg αναλόγως του βάρους σώματος, με κατ’ επίκληση χορήγηση, μέχρι 4 φορές ημερησίως, αν το NRS score ήταν > 4, σύμφωνα με το πρωτόκολλο της κλινικής. Η αριθμητική βαθμολογία αξιολόγησης (NRS) σε ηρεμία και κίνηση μετρήθηκε στις 1 ώρα και 12 και 24 ώρες μετεγχειρητικά. Επιπλέον, συγκρίναμε το χρόνο του πρώτου αιτήματος για χορήγηση αναλγησίας μετα την έξοδο από τη Μονάδα Μεταναισθητικής Φροντίδας. Όλες οι ασθενείς αξιολογήθηκαν 3 και 6 μήνες μετά την επέμβαση με τη χρήση του ερωτηματολογίου DN4 για την αξιολόγηση του νευροπαθητικού πόνου. Αποτελέσματα: Η μέση διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης ήταν περίπου 100 λεπτά, χωρίς διαφορά μεταξύ των ομάδων, ενώ σημαντικές διαφορές βρέθηκαν στη συμπληρωματική δόση μορφίνης, με την ομάδα PECS να απαιτεί 1,5 ± 2,48 mg και την ομάδα χωρίς PECS να απαιτεί σχεδόν τέσσερις φορές περισσότερο (5,63 ± 2,90 mg), μια πολύ στατιστικά σημαντική διαφορά (p<0,001). Στην ομάδα PECS οι τιμές NRS (ηρεμίας) κυμαίνονταν ως εξής: αμέσως μετεγχειρητικά 1,62±0,75, στις 12 ώρες 2,50±0,92 και στις 24 ώρες 2,72±0,89. Η διαφορά μεταξύ της πρώτης μέτρησης και των δύο επόμενων ήταν στατιστικά σημαντική (p<0,001). Στην ομάδα χωρίς PECS η βαθμολογία ήταν 3,53±1,41, 3,41±0,91 και 3,44±0,80 αντίστοιχα, χωρίς στατιστικά σημαντική διαφορά (p=0,685). Οι διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων στα 3 χρονικά σημεία ήταν στατιστικά σημαντικές (p<0,001) Ο βαθμός ικανοποίησης των ασθενών σε ολόκληρο το δείγμα ήταν συνάρτηση της συνολικής δόσης μορφίνης, καθώς οι πιο ικανοποιημένες ασθενείς είχαν λάβει και τη μικρότερη δόση μορφίνης (7,24±3,30 mg) επομένως των πάρα πολύ ικανοποιημένων, έναντι 10,97±3,71 mg των πολύ ικανοποιημένων και 15,50±3,53 mg των δύο μετρίως ικανοποιημένων ασθενών (που ανήκουν στην ομάδα χωρίς PECS), στατιστικά σημαντική διαφορά (p<0,05). Και οι δύο ομάδες είχαν μείωση στη βαθμολογία DN4 (μέση τιμή) μεταξύ 3 και 6 μηνών, από 3,29 σε 2,42 για την ομάδα που δεν υποβλήθηκε σε PECS και από 2,63 σε 0,90 στην ομάδα PECS, μια στατιστικά σημαντική διαφορά και για τις δύο ομάδες: p=0,001 για την ομάδα μη PECS και p<0,001 για την ομάδα PECS. Σημαντική ήταν και η διαφορά στα δύο χρονικά σημεία μεταξύ των δύο ομάδων (p=0,027). Όσο ισχυρότερος ο πόνος μετεγχειρητικά, τόσο ισχυρότερος βρέθηκε και ο χρόνιος πόνος στην ομάδα χωρίς PECS. Στους 6 μήνες, με βαθμολογία DN4 ≥ 4, τα ποσοστά διαμορφώνονται σε 3,1% (1 άτομο) στην ομάδα PECS και 28,1% (9 άτομα) χωρίς PECS, διαφορά δηλαδή, στατιστικά σημαντική (p=0,016). Συμπεράσματα: Η σημασία της παρούσας μελέτης έγκειται στην πρόθεσή της να κινητοποιήσει τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης να βελτιστοποιήσουν τις περιεγχειρητικές μεθόδους θεραπείας, συμπεριλαμβανομένης της αναγνώρισης και της κατάλληλης τροποποίησης των παραγόντων κινδύνου για την ανάπτυξη του χρόνιου μετεγχειρητικού νευροπαθητικού πόνου και τη διάδοση της χρήσης των PECS Blocks διεγχειρητικά. Ο απώτερος στόχος μας είναι να παρέχουμε θεραπευτικές επιλογές για τον περιορισμό εμφάνισης του οξέος πόνου μετά τη μαστεκτομή και στη συνέχεια, τον αποκλεισμό της εξέλιξής του σε σύνδρομο χρόνιου πόνου.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Λέκκα Νεκταρία
- Lekka Nektaria
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3314670