Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Μελέτη συσχέτισης ψυχοπαθητικότητας, αντικοινωνικής διαταραχής προσωπικότητας, εγκληματικών υποτροπών και βίαιων εγκλημάτων στις ελληνικές φυλακές

Abstract

dc:description

Εισαγωγή: Η στενή σχέση ανάμεσα στις φυλακές και τις διαταραχές προσωπικότητας αποτελεί ένα γεγονός αποδεδειγμένο από πλήθος ερευνών και μετα-αναλύσεων. Από όλο το φάσμα των διαταραχών, η διαταραχή που έχει βρεθεί να υπερεκπροσωπείται το περισσότερο σε δυσανάλογο βαθμό σε σχέση με την κοινότητα, είναι η αντικοινωνική διαταχή προσωπικότητας, σε βαθμό που θεωρείται ότι ειδικά σε άρρενες πληθυσμούς κρατουμένων, τα ποσοστά της ξεπερνούν το 50%. Σύμφωνα με πολλές μελέτες, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας αποτελεί μία υπερπεριεκτική κατηγορία, η οποία βασίζεται σε αμιγώς συμπεριφορικά κριτήρια παραβατικότητας. Για αυτό το λόγο, έχει προταθεί ένας πιο συγκεκριμένος συνδυασμός χαρακτηριολογικών στοιχείων, τα οποία θεωρείται ότι αποτελούν μία συμπαγέστερη κατηγορία διαταραχής προσωπικότητας, η οποία έχει ονομαστεί ψυχοπαθητικότητα. Σε πλήθος ερευνών παγκοσμίως έχει αποδειχθεί ότι τα «ψυχοπαθητικά στοιχεία προσωπικότητας» ανευρίσκονται σε σημαντικά μεγαλύτερο βαθμό σε άτομα τα οποία κατηγορούνται για ιδιαιτέρως βίαια εγκλήματα, καθώς και για μεγαλύτερο αριθμό ποινικών υποτροπών. Σκοπός της έρευνας: Σκοπός αυτής της μελέτης είναι η διερεύνηση των ποσοστών της αντικοινωνικής διαταραχής προσωπικότητας και της ψυχοπαθητικότητας και της σχέσης τους με τα βίαια εγκλήματα και τις ποινικές υποτροπές σε ένα σωφρονιστικό περιβάλλον υψίστης ασφαλείας. Συμπληρωματικές ερευνητικές υποθέσεις της μελέτης αφορούν τη συσχέτιση της ψυχοπαθητικότητας με τις υπόλοιπες διαταραχές προσωπικότητας του cluster B, την παρορμητικότητα, την επιθετικότητα καθώς και τη σχέση της με την ηλικία. Μεθοδολογία της έρευνας: Η παρούσα έρευνα διεξήχθη σε τυχαίο δείγμα 44 αρρένων κρατουμένων, καταδικασμένων για ένα πλήθος διαφορετικών αδικημάτων, βίαιων και μη βίαιων στο Κατάστημα Κράτησης Δομοκού. Έγινε συλλογή των δημογραφικών στοιχείων και χρησιμοποιήθηκαν το Ερωτηματολόγιο Προσωπικότητας (PDQ-4), η Κλίμακα Αυτοαξιολόγησης Ψυχοπαθητικότητας του Λέβινσον (LSRP), το Ερωτηματολόγιο Επιθετικότητας και Κατεύθυνσης της Επιθετικότητας (HDHQ) και η Κλίμακα Παρορμητικότητας του Barratt (BIS-11). Η στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων έγινε στο πρόγραμμα IBM SPSS 25 και οι συσχετίσεις έγιναν με την χρήση independent t-tests, one-way ANOVA και συντελεστή Pearson. Ως επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας ορίστηκε το sig ≤ 0,05. Αποτελέσματα: Οι καταδικασθέντες για βίαια εγκλήματα βρέθηκε ότι παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά ψυχοπαθητικότητα στην LSRP, σε σύγκριση με αυτούς που καταδικάστηκαν για μη βίαια εγκλήματα, χωρίς όμως η διαφορά να είναι στατιστικά σημαντική (p= .485), και το ίδιο συνέβη και για την αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας, βάσει του PDQ-4 (p= .605). Αντίστοιχα, η ψυχοπαθητικότητα συσχετίστηκε θετικά με την ποινική υποτροπή, χωρίς όμως στατιστική σημαντικότητα (p= .176). Η ψυχοπαθητικότητα βρέθηκε να συσχετίζεται στατιστικώς σημαντικά τη συνολική επιθετικότητα, όπως αυτή μετρήθηκε από το HDHQ (r= .743, p= .000), αλλά και με την εξωστρεφόμενη (r= .749, p= .000) και την ενδοστρεφόμενη επιθετικότητα (r= .515, p= .000), κατά περίπτωση. Σε αντίθεση με άλλες μελέτες της διεθνούς βιβλιογραφίας, δεν βρέθηκε κάποια στατιστικά σημαντική συσχέτιση ανάμεσα στην ηλικία και τη μείωση της δευτεροπαθούς ψυχοπαθητικότητας, όπως αυτή μετράται από την LSRP (p= .106). Η παρορμητικότητα, όπως μετρήθηκε από την BIS-11, φάνηκε να συσχετίζεται τόσο με την πρωτοπαθή (r= .349, p= .020), όσο και με τη δευτεροπαθή ψυχοπαθητικότητα (r= .621, p= .000) καθώς και με τη συνολική (r= .514, p= .000). Επίσης, δεν βρέθηκε κάποια συσχέτιση ανάμεσα στο είδος του αδικήματος (βίαιο/μη βίαιο) και την ποινική υποτροπή (p= .512), ούτε με την επιθετικότητα (p= .370) ή την παρορμητικότητα (p= .523). Τέλος, η ψυχοπαθητικότητα ερευνήθηκε και ως κατηγορική μεταβλητή (ορισμένη ως το άνω 1/3 της κατανομής της LSRP) και βρέθηκε ότι σε όλες τις περιπτώσεις εμπίπτει σε κάποια διαταραχή προσωπικότητας cluster B, όπως αυτές αποτυπώθηκαν στο PDQ-4. Συμπέρασμα: Οι δυσκολίες στη συλλογή μεγαλύτερου δείγματος δεν κατέστησαν δυνατό να βρεθούν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις ανάμεσα στην ψυχοπαθητικότητα ή την αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας και το είδος του εγκλήματος ή τις ποινικές υποτροπές, παρά τον αυξημένο επιπολασμό. Σημαντικό εύρημα της έρευνας αποτελεί ο ισχυρός συσχετισμός ανάμεσα σε ψυχοπαθητικότητα και όλες τις διαταραχές προσωπικότητας του cluster B, καταδεικνύοντας έτσι την στενή τους συνάφεια και ένα κοινό χαρακτηριολογικό υπόστρωμα. Επίσης, οι συσχετισμοί ανάμεσα σε ψυχοπαθητικότητα και επιθετικότητα έδειξαν έναν αρκετά πιο στενό δεσμό ανάμεσα σε δευτεροπαθή ψυχοπαθητικότητα και ενδοστρεφόμενη επιθετικότητα, κάτι που επιβεβαιώνει τη θεώρηση της δευτεροπαθούς ψυχοπαθητικότητας σαν μία κατάσταση που είναι περισσότερο δυσπροσαρμοστική και χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη συναισθηματική αστάθεια, σε σύγκριση με την πρωτοπαθή ψυχοπαθητικότητα στην οποία το άτομο εμφανίζεται περισσότερο σκληρό και απαθές. Εντύπωση προκαλεί ότι δεν βρέθηκε κάποια σημαντική μείωση της δευτεροπαθούς ψυχοπαθητικότητας με την ηλικία, ενώ αντιθέτως φάνηκε να μειώνεται η πρωτοπαθής, κάτι που έρχεται σε σύγκρουση με τα ευρήματα των περισσότερων ερευνών, γεγονός όμως που ενδεχομένως να οφείλεται περισσότερο σε κοινωνικούς παράγοντες.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Παπαδάκης Λεονάρντο
  • Papadakis Leonardo

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3315379

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Παπαδάκης Λεονάρντο; Papadakis Leonardo. Μελέτη συσχέτισης ψυχοπαθητικότητας, αντικοινωνικής διαταραχής προσωπικότητας, εγκληματικών υποτροπών και βίαιων εγκλημάτων στις ελληνικές φυλακές. 2023. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3315379