Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

«Μελέτη TCF4 πολυμορφισμών στην ενδοθηλιακή δυστροφία κερατοειδούς του Fuchs»

Abstract

dc:description

ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή: Η ενδοθηλιακή δυστροφία του κερατοειδούς του Fuchs (Fuchs endothelial corneal dystrophy, FECD) αποτελεί μία κληρονομική, αμφοτερόπλευρη και προοδευτικά εξελισσόμενη διαταραχή του ενδοθηλίου του κερατοειδούς. Χαρακτηρίζεται από την απώλεια ενδοθηλιακών κυττάρων, το σχηματισμό εστιακών εναποθέσεων που ονομάζονται guttae, την πάχυνση της μεμβράνης Descemet, ενώ στο τελικό στάδιο εμφανίζεται ανάπτυξη οιδήματος στον κερατοειδή και σχηματισμός επιθηλιακών φυσαλίδων (bullae) με συνέπεια τη σημαντική μείωση της οπτικής οξύτητας, η οποία μπορεί να οδηγήσει ακόμα και σε τύφλωση. Σε προχωρημένο στάδιο, η μόνη αποτελεσματική θεραπεία προς το παρόν, είναι η μεταμόσχευση κερατοειδούς. Συνήθως ακολουθεί έναν αυτοσωμικό κυρίαρχο τύπο κληρονομικότητας με ατελή διεισδυτικότητα και γυναικεία υπεροχή. Υπάρχουν δύο μορφές της νόσου FECD που σχετίζονται με την ηλικία, η πρώιμη και εξαιρετικά σπάνια μορφή και η όψιμη, πιο συχνή, μορφή που εκδηλώνεται μετά τα 40 έτη και μπορεί να εμφανίζεται ως σποραδική ή οικογενής. Αναφορικά με την όψιμης μορφής FECD, ένας πολυμορφισμός (rs613872) καθώς και μια τρινουκλεοτιδική επανάληψη σε ιντρονικές περιοχές του γονιδίου του μεταγραφικού παράγοντα TCF4, φαίνεται να αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο για την εμφάνιση του νοσήματος. Μέθοδοι: Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη της τρινουκλεοτιδικής επανάληψης (CTG) στο δεύτερο ιντρόνιο του γονιδίου TCF4, ως παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση της ασθένειας FECD, σε δείγματα 36 Ελλήνων ασθενών FECD (Krachmer ≥2) και 58 υγιών μαρτύρων, από τους οποίους απομονώθηκε DNA από περιφερικό αίμα, έπειτα από οφθαλμολογική εξέταση και έγγραφη συγκατάθεσή τους. Εφαρμόστηκαν in house STR και Triplet Repeat-PCR μέθοδοι και επακολούθησε ανάλυση των θραυσμάτων τους στο γενετικό αναλυτή SeqStudio (Thermo ABI). Μετά από STR-PCR η εκτίμηση των τριπλετών έγινε με ηλεκτροφόρηση σε πήκτωμα αγαρόζης 4% υψηλής διαχωριστικής ικανότητας και με ανάλυση του μεγέθους των αλληλίων ενώ επιβεβαιώθηκε στη συνέχεια με το μέτρημα των κορυφών τριπλετών του TP-PCR. Ώς παθολογική επέκταση ορίζονται οι τριπλέτες >40, με βάση τη διεθνή βιβλιογραφία. Για την επαλήθευση της μεθόδου χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος DNA sequencing. Επιπλέον, ολοκληρώθηκε η μελέτη της γονοτύπησης του πολυμορφισμού rs613872 στο τρίτο ιντρόνιο του γονιδίου TCF4, που είχε ξεκινήσει σε προηγούμενη μελέτη στο εργαστήριο, με τη χρήση real-time PCR μεθόδου, σε συνδυασμό με ανάλυση καμπυλών τήξης στην πλατφόρμα LightCycler (Roche). Τέλος, πραγματοποιήθηκε στατιστική επεξεργασία των παραπάνω αποτελεσμάτων με τα λογισμικά προγράμματα SPSS και SNPStats. Αποτελέσματα-Συμπεράσματα: Αναπτύχθηκε αξιόπιστη μεθοδολογία για την ανίχνευση της επέκταση της τρινουκλεοτιδικής επανάληψης (CTG) στο δεύτερο ιντρόνιο του γονιδίου TCF4. Η μέθοδος επαληθεύτηκε με τη μέθοδο DNA sequencing σε επιλεγμένα δείγματα. Συγκεκριμένα, επιβεβαιώθηκε σε ένα δείγμα η παρουσία ομοζυγωτίας χωρίς παθολογική επέκταση, σε άλλο η παρουσία δύο αλλήλια με μικρή διαφορά μεγέθους μεταξύ τους χωρίς παθολογική επέκταση καθώς και σε ένα άλλο η παρουσία ενός αλληλίου Χ με παθολογική επέκταση. Παρατηρήθηκε σημαντική συσχέτιση της ύπαρξης παθολογικής επέκτασης του τρινουκλεοτιδίου CTG με το νόσημα. Συγκεκριμένα, 20 από τα 36 δείγματα των ασθενών Fuchs (ποσοστό 56%) βρέθηκε να έχουν τουλάχιστον ένα αλλήλιο με επέκταση, συγκριτικά με τα δείγματα ελέγχου των υγιών με ποσοστό μόλις 3% [odds ratio= 20,69 (95% C.I.= 5,39-79,50)]. Υπολογίστηκε αναφορικά με την εκτίμηση των τριπλετών πως μεταξύ των μεθόδων STR και TP-PCR υπάρχει πολύ καλή συσχέτιση (rho=0,84). Επιπλέον, με την ολοκλήρωση της μελέτης της γονοτύπησης σε νέα δείγματα παρατηρήθηκε αύξηση της παρουσίας του αλληλίου κινδύνου G του TCF4 σε 40%, σε σύγκριση με το ποσοστό 17% στα υγιή δείγματα ελέγχου [odds ratio=3,59 (95% C.I.= 1,68-7,69]. Συνολικά ένα ποσοστό 19,4% των ασθενών διαθέτει ένα εύρος 3-4 παθολογικών αλληλίων στους δύο γενετικούς τόπους του TCF4 γονίδιου, ενώ το 38,9% κατέχει 2 παθολογικά αλλήλια και ανήκει σε μια «γκρίζα ζώνη» όπου η εμφάνιση ή μη της ασθένειας μπορεί να εξαρτάται από το εάν οι αλλαγές είναι cis ή trans στους δύο γενετικούς τόπους. Συμπεραίνουμε ότι το TCF4 γονίδιο συνδέεται ισχυρά και στατιστικά σημαντικά με την όψιμης έναρξης μορφή της FECD στον ελληνικό πληθυσμό. Το υπόλοιπο ποσοστό κληρονομικότητας, εφόσον αποτελεί ολιγογονιδιακό νόσημα, θα μπορούσε να αποδοθεί σε άλλα γονίδια, όπως π.χ τα ZEB1, AGBL1, SLC4A11, LOXHD1, τα οποία αξίζουν περαιτέρω μελέτη στο μέλλον.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Πετρή Ναταλία
  • Petri Natalia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek, English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3315505

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Πετρή Ναταλία; Petri Natalia. «Μελέτη TCF4 πολυμορφισμών στην ενδοθηλιακή δυστροφία κερατοειδούς του Fuchs». 2023. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3315505