National and Kapodistrian University of Athens
Μελέτη και κλινική αξιολόγηση θραυσμάτων tRNA (tRNA-derived fragments, tRFs) στο πολλαπλό μυέλωμα
Abstract
dc:descriptionΤο πολλαπλό μυέλωμα (Multiple Myeloma, MM) αντιπροσωπεύει το 10% των αιματολογικών κακοηθειών και είναι μια βιολογικά ετερογενής ασθένεια των πλασματοκυττάρων. Τα πλασματοκύτταρα υφίστανται κακοήθη εξαλλαγή, πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα στο μυελό των οστών και παράγουν μονοκλωνικές ανοσοσφαιρίνες, γνωστές ως Μ πρωτεΐνες. Οι κλινικές εκδηλώσεις της νόσου χαρακτηρίζονται από βλάβη σε κεντρικά όργανα και εμφανίζονται ως υπερασβεστιαιμία, νεφρική ανεπάρκεια, αναιμία και λυτικές βλάβες των οστών ή παθολογικά κατάγματα, τα οποία είναι γνωστά ως χαρακτηριστικά CRAB. Σχεδόν σε όλους τους ασθενείς προηγείται μια φάση χωρίς συμπτώματα που λέγεται μονοκλωνική γαμμαπάθεια αδιευκρίνιστης σημασίας (Monoclonal Gammopathy of Undetermined Significance, MGUS) το οποίο εξελίσσεται σε ασυμπτωματικό πολλαπλό μυέλωμα (Smoldering Multiple Myeloma, SMM) έως ότου καταλήξει σε πολλαπλό μυέλωμα. Το τελευταίο μπορεί να εξελιχθεί σε ασθένειες ανεξαρτήτως του μυελού των οστών, όπως το εξωμυελικό μυέλωμα και η πλασματοκυτταρική λευχαιμία. Παρά τις σημαντικές βελτιώσεις που έχουν γίνει στην θεραπεία του πολλαπλού μυελώματος, παραμένει μία ανίατη ασθένεια με υψηλά ποσοστά υποτροπής και ανθεκτικότητας στα φάρμακα. Για αυτό το λόγο, είναι εύλογη η διερεύνηση πιθανών βιοδεικτών, τόσο διαγνωστικών όσο και προγνωστικών, για την καλύτερη έκβαση της νόσου, αλλά και για την εξατομικευμένη θεραπεία της. Τα μη κωδικά μόρια RNA (ncRNAs) συνιστούν πιθανούς βιοδείκτες με σημαντική συνεισφορά στην κλινική πράξη. Σε αυτή την κατηγορία κατατάσσεται μια νέα ομάδα μη-κωδικών μορίων, γνωστά ως μικρά RNA που προέρχονται από tRNA (tRNA-derived small RNAs, tsRNAs), στα οποία ανήκουν τα tRNA halves (tiRNAs) και τα tRNA-derived small RNA fragments (tRFs). Πρόκειται για θραύσματα RNA προερχόμενα από τα πρόδρομα ή ώριμα μόρια tRNA έπειτα από ενζυματική θραύση τους. Αν και αρχικά θεωρήθηκαν προϊόντα είτε τυχαίας διάσπασης είτε αποικοδόμησης των μη λειτουργικών tRNA, φαίνεται να κατέχουν πολύπλοκους βιολογικούς ρόλους και ποικίλες είναι οι μελέτες που δείχνουν την εμπλοκή τους σε διάφορους καρκίνους. Στην παρούσα διπλωματική εργασία επιλέχθηκαν 2 θραύσματα: το 3’tRF-PheGAA και το 5’h-GlyGCC, προκειμένου να αξιολογηθεί η έκφραση τους και η κλινική τους αξία. Αρχικά εξετάστηκε μια ομάδα δειγμάτων ασθενών (n=75) με πολλαπλό μυέλωμα για τα επίπεδα έκφρασης των θραυσμάτων 5΄h-GlyGCC και 3΄tRF-PheGAA. Μετά από μια πρώτη στατιστική ανάλυση για την αξιολόγηση της ολικής επιβίωσης (Overall Survival, OS), τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ήταν στατιστικά σημαντικά μόνο για το θραύσμα 5΄h-GlyGCC. Επομένως, αποφασίστηκε η πειραματική διαδικασία να συνεχιστεί μόνο για αυτό. Συνολικά τα δείγματα των ασθενών με πολλαπλό μυέλωμα ήταν 128 (n=128), με MGUS ήταν 16 (n=16) και με sMM ήταν 23 (n=23). Μονοπύρηνα κύτταρα απομονώθηκαν από μυελό των οστών μέσω Ficoll-Paque, ενώ CD138+ πλασματοκύτταρα επιλέχθηκαν με μαγνητικό διαχωρισμό σωματιδίων συνδεδεμένων με ειδικά anti-CD138 mAbs. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε απομόνωση ολικού RNA, πολυαδενυλίωση στο 3’-άκρο του και αντίστροφη μεταγραφή με χρήση oligo(dT)-adapter εκκινητή. Τα επίπεδα του 5’h-GlyGCC ποσοτικοποιήθηκαν με in-house qPCR μεθοδολογία και φαίνεται να μειώνονται στους ασθενείς κατά την εξέλιξη της νόσου από MGUS σε sMM και τελικά σε ΜΜ (p=0.045). Αντίθετα, τα υψηλότερα επίπεδα του 5’h-GlyGCC συσχετίστηκαν με χειρότερη συνολική επιβίωση (p=0.003), καθώς και με χειρότερη εξέλιξη της νόσου μετά από θεραπεία (p=0.039). Η ισχυρή προγνωστική αξία των επιπέδων του θραύσματος επιβεβαιώθηκε και από την μονομεταβλητή ανάλυση παλινδρόμησης κατά Cox. Επομένως κλινικά, το 5’h-GlyGCC θα μπορούσε να είναι ένας δείκτης κακής προγωστικής αξίας του πολλαπλού μυελώματος. Τέλος, το πολυμεταβλητό μοντέλο παλινδρόμησης κατά Cox, συμπέρανε ότι τα αυξημένα επίπεδα του 5’h-GlyGCC έχουν ανεξάρτητη προγνωστική αξία στην συνολική επιβίωση των ασθενών (p=0.028), όσον αφορά τα στάδια R-ISS, την ηλικία, την κυτταρογενετική υψηλού κινδύνου των ασθενών με πολλαπλό μυέλωμα, τα επίπεδα Β2Μ, LDH, κρεατινίνης και ανταπόκριση στη θεραπεία 1ης γραμμής. Αρκετά ενδιαφέροντα ήταν και τα ευρήματα από την in silico ανάλυση για το 5’h-GlyGCC που πραγματοποιήθηκε με χρήση της βάσης δεδομένων tRFtarget και της πλατφόρμας βάσης δεδομένων DAVID για να διερευνηθούν οι πιθανοί βιολογικοί και λειτουργικοί ρόλοι του. Σύμφωνα με την ανάλυση, 26 βρέθηκαν να είναι οι πιθανές βιολογικές διεργασίες, 5 οι μοριακές λειτουργίες και 9 τα κυτταρικά συστατικά. Στις βιολογικές λειτουργίες συμπεριλαμβάνονται η ανάπτυξη, η κυτταρική επικοινωνία καθώς και η ρύθμιση της. Στην λίστα των γονιδίων-στόχων του 5’h-GlyGCC υπάρχουν αρκετά γονίδια σε διάφορες πιθανές λειτουργίες του, που κωδικοποιούν τις MAP κινάσες. Το σηματοδοτικό μονοπάτι των MAP κινασών είναι αρκετά σημαντικό για τον πολλαπλασιασμό και την επιβίωση του κυττάρου και η απορρύθμιση του συναντάται σε πολλούς καρκίνους. Συμπερασματικά, το 5’h-GlyGCC θα μπορούσε να χαρακτηριστεί δυσμενής προγνωστικός δείκτης, με τα αυξημένα επίπεδα του να συσχετίζονται με χειρότερη συνολική επιβίωση και κακή έκβαση της νόσου.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Κοσμέρη Ευτυχία
- Kosmeri Eftychia
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3323064