Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η προβληματική του φύλου στον Κάτουλλο, c. 63 και στα επύλλια του Οβιδίου, Ίφις και Ιάνθη (Μετ. 9.669-797) και Ερμαφρόδιτος και Σαλμακίδα (Μετ. 4.285-388).

Abstract

dc:description

Στην παρούσα εργασία εξετάζεται η προβληματική του φύλου στα επύλλια του Οβιδίου Ίφις και Ιάνθη (Μετ. 9.669-797), και Ερμαφρόδιτος και Σαλμακίδα (Μετ. 4.285-388) και στην ιστορία του Κατούλλου για τον Άττι, όπως αυτή καταγράφεται στο ποίημα 63 του Κατούλλου. Το ερωτικό-ελεγειακό στοιχείο διέπει και τα τρία αφηγήματα και εκφράστηκε μέσω του λογοτεχνικού είδους της Ελεγείας. Η γυναίκα στην ελεγεία δεν περιβάλλεται μόνο από αισθησιασμό αλλά κατέχει κυρίαρχο ρόλο στο ερωτικό παιχνίδι ενώ ο άνδρας είναι αιχμάλωτος, καθυποταγμένος στη δύναμη της γυναίκας. Παράλληλα, σημαντική επιρροή στις ανωτέρω αφηγήσεις υπήρξε η εξάπλωση στην Ρώμη ανατολικών θρησκειών, όπως η λατρεία της Κυβέλης, οι οποίες προσφέρουν προβεβλημένο ρόλο στις γυναικείες θεότητες. Η ακολουθία της θεάς από ευνούχους ιερείς, τους Γάλλους, λειτούργησε ως σύμβολο της απολεσθείσας θηλυπρέπειας των προγόνων των Ρωμαίων, Τρώων, συμβάλλοντας στον επαναπροσδιορισμό της έμφυλης ταυτότητας του σύγχρονου ανθρώπου. Οι ανωτέρω παράγοντες συνέβαλαν στην αναθεώρηση των έμφυλων στερεοτύπων της πατριαρχικής κοινωνίας της Respublica και ως εκ τούτου συνιστούν σημαντική επιρροή στις εξεταζόμενες αφηγήσεις. Πιο συγκεκριμένα, στο επύλλιο του Οβιδίου Ίφις και Ιάνθη η Ίφις ούσα μεγαλωμένη ως άνδρας έχει υιοθετήσει το κοινωνικό φύλο του ανδρός, γεγονός το οποίο έρχεται σε σύγκρουση με την αμηχανία της, όταν συνειδητοποιεί τη βιολογική αδυναμία της να ολοκληρώσει τον έρωτα της με την Ιάνθη λόγω της έλλειψης ανδρικού μορίου. Η Ίφις δεν απεκδύεται του κοινωνικού της φύλου αλλά προσπαθεί να το εκπληρώσει, αδυνατεί όμως λόγω της θηλυκής της φύσης. Η διείσδυση είναι ο μοναδικός τρόπος ολοκλήρωσης της ερωτικής πράξης και οποιαδήποτε πράξη ξεφεύγει από αυτό τον κανόνα θεωρείται μη κανονική. Υπό αυτό το πρίσμα, και ύστερα από τη θαυμαστή επέμβαση της θεάς Ίσιδος, η Ίφις μεταμορφώνεται σε άνδρα για να μπορεί να ολοκληρώσει τον έρωτα της. Η αλλαγή της έμφυλης ταυτότητας του ήρωα συναντάται και στην ιστορία του Κατούλλου για τον Άττι. Ο Άττις όντας σε κατάσταση ένθεης μανίας αυτοευνουχίζεται χάνοντας, έτσι, την ταυτότητα τους ως έφηβος νέος και μετατρέπεται σε ευνούχο ακόλουθο της θεάς Κυβέλης. Ο ευνουχισμός είναι η αρχή μιας γενικευμένης εκθήλυνσης του Άττι και των συντρόφων του αφού πλέον δεν ανήκουν στο ανδρικό φύλο αλλά στο μεταίχμιο κλίνοντας περισσότερο προς το θηλυκό. Αξίζει να σημειωθεί ο αυτοευνουχισμός του Άττι και των συντρόφων συμβαίνει με σκοπό την αποφυγή του συζυγικού ζυγού και της επακόλουθης ενηλικίωσης, και σημαίνει την γενικότερη αποστροφή προς την ετεροφυλοφιλική σεξουαλική πράξη. Προσπάθεια αποφυγής της ετεροφυλοφιλικής πράξης συναντάται και στο επύλλιο Ερμαφρόδιτος και Σαλμακίδα του Οβιδίου. Αναλυτικότερα, το ερωτικό παιχνίδι εξελίσσεται με ανεστραμμένους τους ρόλους κυνηγού-θηράματος ανατρέποντας τα έμφυλα στερεότυπα. Τον ρόλο του κυνηγού τον οποίο ενσαρκώνει συνήθως ο άνδρας του ερωτικού παιχνιδιού, παίζει η Σαλμακίδα, η οποία, αφού θαυμάζει την ομορφιά του νεαρού, τον κυνηγά επιδιώκοντας την ερωτική επαφή. Αντίθετα, τον κατά τα σύγχρονα στερεότυπα θηλυκό ρόλο του θηράματος, κατέχει ο Ερμαφρόδιτος όντας το αντικείμενο του πόθου. Η αντίθεση επιτείνεται με τον βιασμό του Ερμαφρόδιτου από τη νύμφη και την απορρόφηση της από τον νεαρό ως τιμωρία για την προκλητική της συμπεριφορά. Τέλος, η παρούσα εργασία ολοκληρώνεται με αναφορά και ανάπτυξη της θεωρίας της σεξουαλικότητας του Freud και εφαρμογή αυτής στις τρεις αφηγήσεις.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Ανδριανάκος Παναγιώτης
  • Andrianakos Panagiotis

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3331946

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Ανδριανάκος Παναγιώτης; Andrianakos Panagiotis. Η προβληματική του φύλου στον Κάτουλλο, c. 63 και στα επύλλια του Οβιδίου, Ίφις και Ιάνθη (Μετ. 9.669-797) και Ερμαφρόδιτος και Σαλμακίδα (Μετ. 4.285-388).. 2023. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3331946