Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Μελέτη της επίδρασης της ενεργότητας νερού στη σύνθεση αυτοσυντηρούμενων καλλυντικών και φαρμακευτικών προϊόντων με χρήση πειραματικού σχεδιασμού

Abstract

dc:description

Αρκετά καλλυντικά προϊόντα αναφέρουν στη συσκευασία τους την ένδειξη “χωρίς συντηρητικά”, τονίζοντας την απουσία αυτής της κατηγορίας συστατικών και προκαλώντας παράλληλα την απορία με ποιον τρόπο προστατεύεται αυτό το προϊόν από μικροοργανισμούς. Η παρεμπόδιση της ανάπτυξης μικροοργανισμών σε ένα φαρμακευτικό και καλλυντικό προϊόν είναι απαραίτητη, καθώς η παρουσία τους σε μη αποδεκτά επίπεδα θα οδηγήσει σε δυσάρεστες επιπτώσεις τόσο για την ποιότητα του προϊόντος όσο και για την υγεία του καταναλωτή. Ορισμένες από τις επιτρεπόμενες συντηρητικές ουσίες για τα καλλυντικά προϊόντα έχουν ενοχοποιηθεί για ανεπιθύμητες ενέργειες στο χρήστη, αλλά και για πιθανή ανάπτυξη ανθεκτικότητας των μικροοργανισμών απέναντί τους. Η τοξικότητα κάποιων συντηρητικών οδηγεί στην επανεξέταση αυτών από τις νομοθεσίες ή ακόμα και στην απαγόρευση της χρήσης τους. Όμως ακόμη κι αν δεν αποδειχθούν οι ανεπιθύμητες ενέργειες τελικά, η δυσφήμιση των ουσιών μερικές φορές τις ακολουθεί. Έτσι, τα προϊόντα που αναγράφουν “χωρίς…” είναι ιδιαίτερα ελκυστικά στο καταναλωτικό κοινό, ενώ παράλληλα οι περισσότεροι παρασκευαστές αναζητούν εναλλακτικά συστήματα συντήρησης. Η ενεργότητα νερού αντιπροσωπεύει το μη δεσμευμένο νερό ενός σκευάσματος, που επιτρέπει την ανάπτυξη των μικροοργανισμών. Κάθε ένας από αυτούς έχει ένα όριο ενεργότητας νερού, κάτω από το οποίο δεν είναι ικανός να αναπτυχθεί. Έτσι, η ενεργότητα νερού σε χαμηλά επίπεδα αποτελεί ένα από τα εμπόδια της Τεχνολογίας Φραγμών που αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό των μικροοργανισμών. Μάλιστα, προϊόντα με τιμές ενεργότητας νερού μικρότερες από 0,60 θεωρούνται αυτοσυντηρούμενα, αφού κανένας μικροοργανισμός -βακτήρια και μύκητες- δεν μπορεί να αναπαραχθεί. Συνεπώς, η μικροβιακή σταθερότητα των προϊόντων αποτελεί κρίσιμο χαρακτηριστικό ποιότητας και η τιμή της ενεργότητας νερού μπορεί να συμβάλλει σε αυτήν, οδηγώντας σε αυτοσυντηρούμενο προϊόν. Γνωρίζοντας ότι ουσίες, όπως οι πολυόλες και τα υδροκολλοειδή, έχουν την ικανότητα να δεσμεύουν το νερό, ήταν ενδιαφέρον να μελετηθεί η επίδραση αυτών των εκδόχων στην ενεργότητα νερού. Επιπλέον, μελετήθηκε εάν είναι εφικτή η παρασκευή ενός αυτοσυντηρούμενου προϊόντος με αυτά τα συστατικά, με αποτέλεσμα να αποφεύγονται τα χημικά συντηρητικά ή να προστίθεται μικρή ποσότητα αυτών. Ο πειραματικός σχεδιασμός τύπου μίγματος αποτέλεσε το στατιστικό εργαλείο μέσω του οποίου μελετήθηκε η επίδραση ενός μίγματος τριών συστατικών σε διαφορετικές αναλογίες στην ενεργότητα νερού. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι τιμές ενεργότητας νερού που μπορεί να λάβει το μίγμα, που καθορίζουν αν είναι αυτοσυντηρούμενο το προϊόν, αν μπορεί να αντιμετωπίσει την ανθεκτική κατηγορία των μυκήτων, όπως και ποια βακτήρια μπορεί να αναστείλει. Αρχικά, δοκιμάστηκαν τρία πολυμερή, τα Xanthan gum, Carbopol ultrez 10 και Methocel E4M, σε περιεκτικότητες από 0,50% έως 5% στο νερό. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα υδρόφιλα πολυμερή στις συνήθεις περιεκτικότητες χρήσης τους σε πηκτώματα δεν είναι ικανά να μειώσουν την ενεργότητα νερού, καθώς αναγνωρίζεται μόνο το νερό. Στη συνέχεια, παρασκευάστηκαν υδατικά διαλύματα διαφόρων ουσιών σε αυξανόμενες συγκεντρώσεις και μετρήθηκαν οι τιμές ενεργότητας νερού. Η προπυλενογλυκόλη, η γλυκερίνη και η σορβιτόλη σε μορφή διαλύματος 70% w/w μείωσαν την ενεργότητα νερού με την αύξηση της συγκέντρωσής τους στο νερό. Οι ενυδατικοί παράγοντες ουρία (5% και 10%) και υαλουρονικό οξύ (0,50% και 1,0%) δε μείωσαν την ενεργότητα νερού. Συνολικά, η μελέτη επικεντρώθηκε στη συμπεριφορά του συνδυασμού των εκδόχων νερό - διάλυμα σορβιτόλης 70% w/w - προπυλενογλυκόλη σε όλο τον πειραματικό χώρο για την επίδρασή του στην ενεργότητα νερού. Εφαρμόστηκε η τεχνική του πειραματικού σχεδιασμού μίγματος με τη βοήθεια του λογισμικού προγράμματος Design Expert-12. Επιπλέον, εξετάστηκε η δυνατότητα να προκύψει διάλυμα με τιμή ενεργότητας νερού μικρότερη από 0,60 και παρατηρήθηκε ότι μπορεί να παρασκευαστεί αυτοσυντηρούμενο προϊόν. Το διάλυμα θα μπορούσε ακόμα να χορηγηθεί per os, εάν τεθούν όρια στις ποσότητες των εκδόχων για αυτή την οδό χορήγησης. Στην περίπτωση αυτή, δεν ήταν εφικτό να παρασκευαστεί αυτοσυντηρούμενο προϊόν, αλλά χαμηλού κινδύνου για μικροβιακή μόλυνση με την αναλογία 25:50:25. Επιπρόσθετα, εφόσον το διάλυμα αποτελείται από συστατικά που εφαρμόζονται τοπικά, ελέγχθηκε αν μπορεί να παρασκευαστεί αυτοσυντηρούμενο διάλυμα τοπικής εφαρμογής, όπως επίσης τι συμβαίνει στην ενεργότητα νερού αν το διάλυμα γίνει πήκτωμα και στη συνέχεια γαλάκτωμα o/w. Καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι μόνο η αναλογία των πολυολών της υδατικής φάσης καθορίζει την ενεργότητα νερού του τελικού σκευάσματος και μπορούν να παρασκευαστούν προϊόντα τοπικής χρήσεως που προστατεύονται κυρίως από βακτήρια (aw 0,80).

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Διαμαντή Αγγελική
  • Diamanti Angeliki

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3335971

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Διαμαντή Αγγελική; Diamanti Angeliki. Μελέτη της επίδρασης της ενεργότητας νερού στη σύνθεση αυτοσυντηρούμενων καλλυντικών και φαρμακευτικών προϊόντων με χρήση πειραματικού σχεδιασμού. 2023. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3335971