National and Kapodistrian University of Athens
Το μονοπάτι της ιντερλευκίνης-6 στη νόσο COVID-19
Abstract
dc:descriptionΗ πανδημία της COVID-19 λοίμωξης αποτέλεσε την προηγούμενη τριετία μία πρωτοφανή για τα δεδομένα των τελευταίων δεκαετιών δοκιμασία σε επίπεδο θνητότητας και νοσηρότητας, έχοντας προσβάλει σχεδόν πλέον το σύνολο ενός επίνοσου παγκόσμιου πληθυσμού, με ένα κόστος περισσότερων των 6,947,192 ανθρώπινων ζωών ως τον Ιούνιο του 2023. Η παθοφυσιολογία του ιού περιλαμβάνει πολυεπίπεδους μηχανισμούς αφοπλισμού των αμυντικών συστημάτων της μη ειδικής ανοσίας, κυρίως αυτού των ιντερφερονών, που αποτελούν ακρογωνιαίο λίθο στην αντιμετώπιση των ιογενών λοιμώξεων εν γένει. Η καθυστέρηση αυτή ή η μείωση της επιστράτευσης τους οδηγεί τους προδιατεθειμένους γενετικά ή λόγω συννοσηροτήτων ασθενείς αρχικά σε άκρατο κυτταρικό πολλαπλασιασμό. Παράλληλα ο ιός ενεργοποιεί και ο ίδιος προφλεγμονώδεις οδούς, όπως αυτή του NF-κΒ, απαραίτητες για τον πολλαπλασιασμό του. Το αποτέλεσμα του συνδυασμού αυτού αποτελεί μια έντονη ενεργοποίηση και δυσρύθμιση της μη ειδικής ανοσίας με στόχο κατά βάση τον πνεύμονα, με παράλληλη παρουσία μιας κατεσταλμένης και αναποτελεσματικής Τ κυτταρικής ανοσίας. Χαρακτηριστική είναι η συμμετοχή άωρης μυελοποίησης, ενεργοποιημένων μακροφάγων με παθολογική αντιγονοπαρουσιαστική ικανότητα, δυσλειτουργικών κυττάρων φυσικών φονέων με επηρεασμένη κυτταρολυτική ικανότητα, επαγωγή ανοσοθρόμβωσης και σημαντικών ποσοτήτων προφλεγμονωδών κυτταροκινών, μεταξύ των οποίων προεξάρχοντα ρόλο διαδραματίζει η ιντερλευκίνη 6 (IL-6). Η συγκεκριμένη κυτταροκίνη, με κύρια σηματοδοτική οδό αυτή των JAK/STAT3, αποτελεί ένα πλειοτροπικό μόριο με πολλαπλές ιδιότητες, τόσο προφλεγμονώδεις όσο και αντιφλεγμονώδεις, που επάγει τη σύνθεση των πρωτεϊνών οξείας φάσης, τη θρόμβωση, την ευόδωση της προφλεγμονώδους ειδικής ανοσίας μέσω της αύξησης του λόγου Th17/Treg και της ενίσχυσης των Th1, Th2, B κυττάρων και πλασμαβλαστών, συμμετέχει στη λύση της φλεγμονής και την επούλωση, στο μεταβολισμό και την αιμοποίηση. Διαδραματίζει σημαντικό ρόλο σε χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα όπως αυτοάνοσα ή κακοήθειες ή σε οξείες φλεγμονοπάθειες όπως το σύνδρομο απελευθέρωσης κυτταροκινών και οξείες ιογενείς λοιμώξεις, στις οποίες φαίνεται να διαδραματίζει προστατευτικό ρόλο. Στην COVID-19 μπορεί να αγγίξει τιμές ως και δεκάδες φορές τη θεωρούμενη ως ανώτερη φυσιολογική τιμή των 5 pg/ml, παραγόμενη κυρίως από επιθηλιακά πνευμονοκύτταρα και λιγότερο από μακροφάγα μονοκυτταρικής προέλευσης που επιστρατεύονται στον πνεύμονα, ενώ αποτελεί έναν από τους πλέον αξιόπιστους ανεξάρτητους βιοδείκτες βαρύτητας και θνητότητας της νόσου. Παθοφυσιολογικά φαίνεται ότι οδηγεί σε CD3+ λεμφοπενία, καταστολή της αντιγονοπαρουσίασης από τα μακροφάγα και επιστράτευση ανοσοκατασταλτικών άωρων μυελικών μορφών, ενεργοποίηση του ενδοθηλίου και ένα θετικό κύκλο φλεγμονώδους ανάδρασης, με βάση τα περιορισμένα διαθέσιμα πειραματικά δεδομένα. Παράλληλα η ομοιότητα του προφίλ των κυτταροκινών μεταξύ της λοίμωξης από SARS-CoV-2 και υπερφλεγμονωδών συνδρόμων όπως η βαριά σήψη, τις τιμές των οποίων ωστόσο δεν αγγίζουν στο περιφερικό αίμα, αλλά περισσότερο στον πνεύμονα, οδήγησε σε τυχαιοποιημένη και μη κλινική δοκιμή φαρμάκων που αναστέλλουν τον υποδοχέα της IL-6, όπως η τοσιλιζουμάμπη και η σαριλουμάμπη, στην COVID-19. Τα αποτελέσματα είναι ως τώρα κατώτερα των προσδοκιών, με μείωση της θνητότητας της τάξης του 10% συνολικά, μικρό θεραπευτικό παράθυρο, ανάγκη συγχορήγησης με γλυκοκορτικοειδή και απουσία ως τώρα βιοδείκτη που προβλέπει τη θεραπευτική αποτελεσματικότητα, παρότι δεν υπήρξε ένδειξη αυξημένων ανεπιθύμητων ενεργειών. Έτσι, και με δεδομένη την πρότερη θέση της ιντερλευκίνης 1 (IL-1) στον καταρράκτη της φλεγμονής και τον ρόλο του φλεγμονοσώματος στην COVID-19, μελετήσαμε προοπτικά και μη τυχαιοποιημένα στην κλινική μελέτη SAVE (NCT04357366, αριθμός EudraCT 2020-001466-11) την αποτελεσματικότητα της πρώιμης και στοχευμένης χρήσης του ανακίνρα (αναστολέα του υποδοχέα της IL-1) σε δόσεις 100mg υποδόρια καθημερινά για 10 ημέρες σε συνδυασμό με συνήθη ιατρική φροντίδα σε νοσηλευόμενους ασθενείς με ακτινολογικά ορισμένη πνευμονία και επίπεδα του διαλυτού urokinase-type plasminogen activator receptor (suPAR) ≥ 6 μg/l έναντι εξομοιωμένης ομάδας συνήθους φροντίδας. Πρωτογενές καταληκτικό σημείο αποτέλεσε η επίπτωση της Σοβαρής Αναπνευστικής Ανεπάρκειας (ΣΑΑ), οριζόμενη ως pO2/FiO2 <150 με ανάγκη για μηχανικό επεμβατικό ή μη αερισμό ως την ημέρα 14 ή ο θάνατος πριν την ημέρα 14. Παράλληλα, λόγω χρονικής επικάλυψης της μελέτης με την τυχαιοποιημένη SAVE-MORE κατά την περίοδο Δεκεμβρίου 2020 ως Μάρτιο 2021, έγινε διερευνητική σύγκριση μεταξύ της ομάδας θεραπείας με ανακίνρα και συνήθους φροντίδας της SAVE και της ομάδας λήψης εικονικού φαρμάκου και συνήθους φροντίδας της SAVE-MORE κατά την ίδια χρονική περίοδο. Τα δημογραφικά τους χαρακτηριστικά δεν διέφεραν. Μετά από συγκριτική ανάλυση παλινδρόμησης κατά Cox των δυο ομάδων, η θεραπεία με ανακίνρα αποτέλεσε ανεξάρτητο παράγοντα προστασίας από την ανάπτυξη ΣΑΑ (Προσαρμοσμένος Λόγος Επικινδυνότητας: 0.38, 95% όρια αξιοπιστίας 0.16-0.88, p=0.025).
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Χατζής Σταμάτιος
- Chatzis Stamatios
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3336133