Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η επίδραση της «φωνής» των μαθητών στη διαμόρφωση της διδακτικής και μαθησιακής διαδικασίας. Διερεύνηση των αντιλήψεων των Εκπαιδευτικών στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Abstract

dc:description

Όπως καταγράφεται στη Διεθνή Σύμβαση για τα δικαιώματα των παιδιών ένα από τα πρωταρχικά δικαιώματα ενός παιδιού - μαθητή, (United Nations Convention on the Rights of the Child- UNCRC, 1989) (Ν2101 ΦΕΚ 192/ 2-12-1992) είναι το δικαίωμα στην εκπαίδευση (Άρθρο 29) που στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη των ικανοτήτων και της προσωπικότητας του. Το δικαίωμα αυτό είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τον βασικό στόχο της εκπαίδευσης, που κατά τον Fisher είναι «να δώσει στο παιδί την ελευθερία και τα μέσα για να αναπτύξει τα μοναδικά ταλέντα της ψυχής και του μυαλού του». Μάλιστα, αυτή η ελευθερία καθιερώνεται με τα άρθρα 12, 13 της Διεθνούς Σύμβασης για τα δικαιώματα του παιδιού, όπου προβλέπεται «η ελευθερία της έκφρασης της γνώμης του με οποιοδήποτε μέσο σχετικά με οποιοδήποτε θέμα το αφορά, λαμβάνοντας υπόψη τις απόψεις του παιδιού ανάλογα με την ηλικία και το βαθμό ωριμότητάς του με σκοπό να του δίνεται η δυνατότητα να ακούγεται σε οποιαδήποτε διαδικασία το αφορά». Πέραν κάθε αμφιβολίας, μια διαδικασία που αφορά άμεσα το παιδί είναι η διδακτική και μαθησιακή διαδικασία. Στο σημερινό σχολείο όμως ποιανού «φωνή» ακούγεται; (Arnot et al., 2000). Δίνεται στους μαθητές η ελευθερία να εκφράσουν τη «φωνή» τους, την άποψή τους ή τα ενδιαφέροντά τους για οποιοδήποτε θέμα τους αφορά; Μια συνηθισμένη εικόνα του σχολείου της εποχής μας που καθένας μπορεί να συναντήσει χαρακτηρίζεται από τις δυνατές φωνές των μαθητών στα διαλείμματα, ενώ όταν χτυπάει το κουδούνι για να επιστρέψουν στο μάθημα οι «φωνές» αυτές απαγορεύονται και στην τάξη επικρατεί απόλυτη ησυχία. Το μοναδικό που μπορεί κάποιος να ακούσει είναι η φωνή του εκπαιδευτικού να εξηγεί κάτι ή «να παραδίδει μάθημα» ή τη φωνή του μαθητή να απαντά σε κάποια ερώτηση που απευθύνει ο εκπαιδευτικός είτε για να εξετασθεί είτε για να αξιολογηθεί, σπάνια, όμως, απαντά σε κάτι για να εκφράσει τη δική του άποψη, συναίσθημα ή ενδιαφέρον, δηλαδή τη δική του «φωνή». Έχοντας ως αφετηρία όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, εύκολα μπορεί κανείς να κατανοήσει ότι η επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή συνήθως είναι τυπική και βασισμένη σε ένα κατευθυνόμενο διάλογο όπου ο εκπαιδευτικός ρωτά και ο μαθητής απαντά, έναν διάλογο που προσφέρει ελάχιστες ως και μηδαμινές ευκαιρίες έκφρασης, πρωτοβουλίας ή και συνεργασίας όλων των μελών της τάξης μεταξύ τους (Αλεξανδρόπουλος, 2012). Μάλιστα, το δίπολο «ποιος μιλάει και ποιος ακούει» φανερώνει τη δυναμική και το είδος της συμμετοχής του καθενός στη μαθησιακή διαδικασία (Fielding, 2004). Είναι, όμως, αυτό το ζητούμενο της εκπαίδευσης; Σύμφωνα με τη Διεθνή Σύμβαση όχι. Ενώ οι εκπαιδευτικοί ζητούν και επιθυμούν το ενδιαφέρον και τη συμμετοχή των μαθητών για τη μάθηση και για το μάθημά τους, οι μαθητές παράλληλα δεν έχουν ή δεν βρίσκουν τρόπο να εκφράσουν τις δικές τους απόψεις, τη «φωνή» τους με δημοκρατικό και παραγωγικό τρόπο. Με αφορμή αυτό τον προβληματισμό λοιπόν γίνεται αυτή η εργασία-έρευνα που θα χωριστεί σε 2 ενότητες. Στην πρώτη ενότητα θα αναφερθούμε στις οδηγίες του υπουργείου παιδείας για την επίδραση της «φωνής» των μαθητών στην επιλογή της διδακτικής και μαθησιακής διαδικασίας από τον εκπαιδευτικό, θα κάνουμε μια αντίστοιχη ιστορική αναδρομή σχετικά με την εξέλιξη του ρόλου των μαθητών στη συγκεκριμένη απόφαση του εκπαιδευτικού στο εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας και τέλος θα προχωρήσουμε σε μια σύγκριση της δύναμης της «φωνής» των μαθητών στην Ελλάδα σε σχέση με αντίστοιχες «φωνές» σε εκπαιδευτικά συστήματα άλλων κρατών. Στην πρώτη ενότητα επίσης θα αναφερθούν τα ερευνητικά ερωτήματα που θα κληθούμε να απαντήσουμε αλλά και ο σκοπός της συγκεκριμένης εργασίας. Στη δεύτερη ενότητα περιγράφεται η μεθοδολογία της έρευνας, η μέθοδος λήψης του δείγματος, ο πληθυσμός που θα μελετηθεί αλλά και το δειγματοληπτικό εργαλείο. Καταγράφουμε τα αποτελέσματα της έρευνάς μας και τα αντίστοιχα συμπεράσματα στα οποία καταλήξαμε και τέλος παρατίθεται η βιβλιογραφία απ’ όπου αντλήσαμε δεδομένα.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Χαρβαλιάς Κωνσταντίνος
  • Charvalias Konstantinos

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3359366

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Χαρβαλιάς Κωνσταντίνος; Charvalias Konstantinos. Η επίδραση της «φωνής» των μαθητών στη διαμόρφωση της διδακτικής και μαθησιακής διαδικασίας. Διερεύνηση των αντιλήψεων των Εκπαιδευτικών στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. 2023. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3359366