National and Kapodistrian University of Athens
Ἡ Θεία Λειτουργία ὡς εἰκόνα τῆς Βασιλείας κατὰ τὸν Ἅγ. Μάξιμο τὸν Ὁμολογητὴ καὶ εἰδικότερα στὸ ἔργο του “Μυσταγωγία”
Abstract
dc:descriptionἩ πανανθρώπινη καὶ πρωτογενὴς ἔννοια τοῦ συμβόλου, τῆς εἰκόνος, μὲ τὴν ὁποία συνδέεται τὸ ὀντολογικὸ ἐρώτημα, εἶναι στὴν Ἐκκλησία ὁ ἄξονας περὶ τὸν ὁποῖο συγκροτεῖται ἡ θεολογία της. Ἡ εἰκόνα γεφυρώνει τὸ Ἄκτιστο μὲ τὸ κτιστό. Ἐξ ἀρχῆς ἡ εὐχαριστιακὴ σύναξη τῶν πιστῶν ὑπὸ τὸν ἐπίσκοπο εἰκόνιζε τὴν ἐσχατολογικὴ πραγματικότητα τῆς Βασιλείας. Ἔτσι ἀπὸ τὸν ἅγ. Ἰγνάτιο τὸν Θεοφόρο μέχρι τὸν ἅγ. Μάξιμο τὸν Ὁμολογητή ἡ ἑρμηνεία ἢ ἐξήγηση τῆς Θ. Λειτουργίας μὲ μικρὲς διακυμάνσεις ἔχει ἐκκλησιολογικὸ καὶ ρεαλιστικὸ χαρακτήρα. Ὁ ἀναπαραστατικὸς συμβολισμός ἀναπτύχθηκε ἀργότερα. Στὸ δογματολειτουργικὸ ὑπόμνημά του «Μυσταγωγία» γιὰ τὴν βυζαντινὴ θεία Λειτουργία τῶν ἀρχῶν τοῦ ζ´ αἰῶνος ὁ ἅγ. Μάξιμος ὁ Ὁμολογητὴς καταγράφει μερικῶς καὶ ἑρμηνεύει τὴν εὐχαριστιακὴ λειτουργικὴ πράξη σὲ ναὸ δομημένο κατὰ τὰ μεταϊουστινιάνεια, «βυζαντινὰ» πρότυπα (μὲ κυρίως ναὸ καὶ ἱερατεῖον) μιᾶς συνηθισμένης Κυριακῆς αὐτῆς τῆς ἐποχῆς, ὡς μία λαμπρὴ σύναξη τῆς Ἐκκλησίας ὅλης τῆς πόλεως, στὴν ὁποίαν προΐσταται ἀρχιερέας περιστοιχιζόμενος ἀπὸ πλῆθος ἱερέων καὶ διακόνων καὶ παρόντος ὅλου τοῦ λαοῦ. Στὴν Θ. Λειτουργία ὁ ἅγ. Μάξιμος βλέπει νὰ φανερώνεται τὸ Μυστήριο τοῦ Χριστοῦ καὶ παραλλήλως ἐξηγώντας τοὺς συμβολισμοὺς της τὴν προβάλλει ὡς πορεία τῆς Ἐκκλησίας καὶ κάθε πιστοῦ ξεχωριστὰ, ὡς κίνηση ἀνόδου καὶ ἑνώσεως μὲ τὸν Θεό. Ὁ τρόπος ἑρμηνείας του εἶναι εἰκονολογικὸς ἢ ἐσχατολογικός, ἐπειδὴ μέσῳ τῶν εἰκόνων ἢ συμβόλων βλέπει πρόσωπα καὶ καταστάσεις τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ στὰ Ἔσχατα. Ὁ μαξιμιανὸς συμβολισμὸς εἶναι ρεαλιστικός. Ἡ εἰκόνα εἶναι ἡ ἴδια ἡ ἀφανὴς θεϊκὴ πραγματικότητα ἀλλὰ μὲ κτιστοὺς τρόπους. Οἱ βιβλικοὶ τύποι ἢ σκιὲς ὑπαινίσσονται καὶ οἱ εἰκόνες φανερώνουν πληρέστερα τὴν ἐσχατολογικὴ ἀλήθεια. Ἔτσι ἡ μόνη τους διαφορὰ εἶναι ὅτι ἡ ἀλήθεια προηγεῖται ὀντολογικῶς καὶ ἡ εἰκόνα χρονικῶς. Οἱ συμβολισμοὶ -εἰκονισμοὶ τῆς Θείας Λειτουργίας ὑποσημαίνουν μὲ αἰσθητὰ μέσα ἐκφράσεως τὴν παροῦσα σὲ αὐτὰ ἀλήθεια, δηλαδὴ τὴ μέλλουσα ἀλλὰ καὶ ἤδη ἐληλυθυῖα ἐν δυνάμει Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ποὺ ἔχει ἐγκαινιασθεῖ ἀπὸ τὸν Χριστὸ καὶ βεβαιώνεται ἐμπειρικὰ στὴν εὐαγγελικὴ ἐν Χριστῷ ζωή. Ὁ κατ᾽ εἰκόνα Θεοῦ ἄνθρωπος στραμμένος ἀσκητικὰ πρὸς τὴν μέλλουσα καὶ ἀληθινὴ πραγματικότητα τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ εἰσχωρεῖ σὲ αὐτὴν ἤδη στὸ παρὸν μέσῳ τῆς συμμετοχῆς του στὴν Εὐχαριστία τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ καὶ ἐν Χάριτι πραγματοποιεῖ τὴν κλήση του πρὸς τὸ καθ᾽ ὁμοίωσιν, τὴν ἕνωση μὲ τὸν Θεό.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Λαγουρός Αθανάσιος
- Lagouros Athanasios
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3359645