National and Kapodistrian University of Athens
"...ἄγωμεν, πίωμεν...": Το φαινόμενο της εστίασης κατά τη Πρώιμη Βυζαντινή Περίοδο
Abstract
dc:descriptionΗ ανασύνθεση της εικόνας της καθημερινής ζωής στο Βυζάντιο ανάγεται, τις τελευταίες δεκαετίες, σε σημαντική συνιστώσα στους βυζαντινολογικούς κύκλους. Ελλείψει ικανού αριθμού υλικών καταλοίπων και μελετών οι έρευνες εστίαζαν πρωτίστως σε ένα ευρύ φάσμα πρωτογενών πηγών, που αδυνατούσαν όμως να συνθέσουν ένα πλήρες μωσαϊκό γνώσεων. Αναπόσπαστο τμήμα του καθημερινού αυτού βίου αποτελούσε η παρασκευή, παράθεση και πώληση έτοιμων γευμάτων και οινοπνευματωδών έναντι αμοιβής ήδη από την Ύστερη Αρχαιότητα, αναδεικνύοντας την ανάγκη του συνέρχεσθαι για τον μέσο βυζαντινό άνθρωπο και κάτοικο του άστεως. Η ορολογία του φαινομένου (επιχειρήσεις, υπάλληλοι και συνδαιτημόνες) παρουσιάζεται εκτενής σε πλήθος αγιολογικών κειμένων (όπως ο Βίος του Συμεώνος Σαλού του επίσκοπου Λεόντιου Νεαπόλεως του 6ου αιώνα) και οικοδομικών διατάξεων (Ιουλιανός Ασκαλωνίτης) αναδεικνύοντας την προαναφερθείσα ανάγκη του κοσμικού Βυζαντινού, όπως εκείνος επιβιώνει εντός της κοινωνίας της ελεύθερης αγοράς έως και τις αρχές του 7ου αιώνα. Τα αρχαιολογικά όμως δεδομένα δεν καθίσταντο επαρκή για την διάκριση μεταξύ των λεπτών παραλλαγών των όρων που συνοδεύουν το φαινόμενο, προσδιορίζοντάς τα, για το λόγο αυτό, στη παρούσα εργασία ως δομές παρασκευής και παροχής έτοιμων γευμάτων και οινοπνευματωδών. Παράλληλα προς διευκόλυνση του ερευνητικού σκοπού, επιλέχθηκε ένας περιορισμένος αριθμός αρχαιολογικών καταλοίπων, εκτεινόμενων σε ένα ευρύ γεωγραφικό πλάτος, καταλαμβάνοντας τα μεγάλα αστικά κέντρα της Ιταλικής Χερσονήσου, όπως η Πομπηία και η Όστια έως την Αρχαία Κόρινθο, τα Γέρασα της Συρίας και τη Σαγαλασσό στη σημερινή Τουρκία. Βάσει συγκρίσεων των στοιχείων αυτών η εικόνα που συντίθεται παρουσιάζεται λιγότερο θολή, με τις επιχειρήσεις αυτές να καταλαμβάνουν έναν αδιαφιλονίκητο ρόλο εντός των μεγάλων ανοιχτών δημόσιων χώρων και κοσμικών κτηρίων, όπως τα δημόσια λουτρά, προσδίδοντας νέα πνοή στις μεγάλες εμπορικές αρτηρίες των πόλεων. Γενικότερα οι επιχειρήσεις εστίασης, υπήρξαν πάντα ως ένα σημείο τυπολογικά ταυτόσημες μεταξύ τους, καθώς χαρακτηρίζονταν από μια απλή τετράγωνη κάτοψη, χωρίς πλήθος παραθύρων αλλά με ένα μεγάλο άνοιγμα-παράθυρο για την εξυπηρέτηση των πελατών στον κεντρικό δρόμο, μία ή δύο εισόδους και μία ή περισσότερες επίπεδες επιφάνειες (mensa) είτε δομικά ενσωματωμένες στο οικοδόμημα είτε τοποθετημένες ως επίπλωση. Παράλληλα διέθεταν δευτερεύοντα εξοπλισμό όπως εστίες θέρμανσης, dolia (οβάλ πολυχρηστικά αγγεία από πηλό) και άλλους αποθηκευτικούς χώρους, συστήματα ύδρευσης και κατασκευές ως τραπεζοκαθίσματα. Όλα τα παραπάνω υποδεικνύουν την ύπαρξη διαφόρων χωρικών ενοτήτων εντός των καταστημάτων, που δεν υποστηρίζουν ένα καθολικό τυπολογικό κριτήριο για την ταυτοποίηση μιας επισιτιστικής εγκατάστασης αλλά χρονολογική και γεωγραφική ποικιλομορφία, καθώς δεν υφίστανται περισσότερες από μια δομές που να διαθέτουν όλα τα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά μεμονωμένα είτε κατ’ εξακολούθησίν.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Διαματάρη Παναγιώτα
- Diamatari Panagiota
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3363665