National and Kapodistrian University of Athens
Αρχές υπολογισμού του «Polygenic Risk Score» και η διαφαινόμενη κλινική χρησιμότητα στα καρδιαγγειακά νοσήματα
Abstract
dc:descriptionΗ ανάπτυξη της κλινικής γενετικής, αποτέλεσμα του επιτυχημένου συνδυασμού έρευνας και τεχνολογίας των προηγούμενων δεκαετιών, ενίσχυσε την προσδοκία ιατρικής με προγνωστικό προσανατολισμό. Στη διαδρομή από το γονότυπο προς το φαινότυπο οι γονιδιωματικές μελέτες συσχέτισης αποκάλυψαν χιλιάδες γενετικούς τόπους, που μετέχουν στην αιτιοπαθογένεια κοινών διαταραχών. Σημαντικό μέρος του γενετικού κινδύνου των σύνθετων νοσημάτων αποδίδεται στο συντονισμό των αμελητέων επιδράσεων, που ασκεί μεγάλος αριθμός συχνών γονιδιακών πολυμορφισμών. Γενεσιουργός έμπνευση των προγνωστών γενετικού κινδύνου ήταν πως το γονοτυπικό αποτύπωμα κατά μήκος του γονιδιώματος, μετατρεπόμενο σε βαθμονόμηση, μπορεί να θεωρηθεί βιοδείκης της γενετικής προδιάθεσης. Ο δείκτης πολυγονιδιακού κινδύνου, PRS (Polygenic Risk Score) εμφανίζεται ως προοδευμένo πρότυπο πρόγνωσης, με τη δυνατότητα να διαχειριστεί μαζικά το πληθωρικό γενετικό υπόβαθρο των σύνθετων φαινότυπων συμπυκνώνοντας τεράστιο όγκο δεδομένων. Επιτομή του PRS είναι η άθροιση σε ατομικό επίπεδο των επιδράσεων μεγάλου αριθμού παραλλαγών, συνήθως πολυμορφισμών SNPs, σε μια τιμή, της οποίας η διακύμανση μεταξύ των ατόμων καθοδηγεί τη διαστρωμάτωση του κινδύνου σε επίπεδο πληθυσμού. Ως πρότυπο ανίχνευσης ανθρώπων με γενετική ιδιοσυστασία που προδιαθέτει στην έκφραση καρδιαγγειακής παθογένειας, ο δείκτης πολυγονιδιακού κινδύνου έχει το δυναμικό να αξιοποιηθεί στην άσκηση προληπτικής ιατρικής με στόχο τα άτομα υψηλότερου κινδύνου, τα οποία θα ωφεληθούν από πρωιμότερη διάγνωση και επιλογή αρμόζουσας παρέμβασης. Στα προγράμματα της προληπτικής καρδιολογίας, σύμφωνα με τις συστάσεις, εκτιμάται ο κινδύνος αθηροσκληρωτικού τύπου καρδιαγγειακής νόσου σε βάθος δεκαετίας μέσω κλινικών εργαλείων, που προσμετρούν καθιερωμένους παράγοντες κινδύνου. Η ενσωμάτωση του πολυγονιδιακού κινδύνου ως παράγοντα ενίσχυσης της προγνωστικής απόδοσης προωθείται στην προοπτική διαχείρισης «ραμμένης» πάνω στο άτομο. Ο προσωποποιημένος χαρακτήρας των δεικτών πολυγονιδιακού κινδύνου οδήγησε σε προσπάθειες πρόωρης εμπορευματοποίησης και τα ευοίωνα ευρήματα στη δρομολόγηση της κλινικής εφαρμογής. Ωστόσο η κλινική χρησιμότητα παραμένει ασαφής, καθώς η ετοιμότητα του PRS προσκρούει στην υπολογιστική ασυνέπεια και την ανισορροπία της εφαρμοσιμότητας των αναλύσεων. Πέρα από τα πλεονεκτήματα αναδεικνύονται μείζονα ηθικά, νομικά και κοινωνικά θέματα, που αποτελούν αντικείμενο αντιπαραθέσεων. Τα πρότυπα γενετικού κινδύνου είναι προσομοίωση της πραγματικότητας και δυνητικά επωφελή εφόσον αποτυπώνουν τους βιολογικούς μηχανισμούς, που όπως φαίνεται επί του παρόντος σε μεγάλο βαθμό εκφράζουν εικονικούς. Υπάρχουν ενθαρρυντικές ενδείξεις χρησιμότητας, όμως οι προϋποθέσεις και η μορφή εισαγωγής στην κλινική πρακτική θα ήταν προτιμότερο να διευθετηθούν πριν από οποιαδήποτε δράση που θα μπορούσε να δημιουργήσει ή να διευρύνει ανισότητες στο όνομα της υγείας.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Ιωαννίδου Μαρία
- Ioannidou Maria
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3363667