National and Kapodistrian University of Athens
Ο συνδυασμός του αρτηριακού χημειοεμβολισμού του ηπατοκυτταρικού καρκινώματος με αντι-αγειογενετικούς παράγοντες.
Abstract
dc:descriptionΟ πρωτοπαθής καρκίνος του ήπατος, αποτελεί τη δεύτερη κύρια αιτία θανάτου -καρκίνου στον κόσμο, ενώ τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια αύξηση του ποσοστού επίπτωσής του. Η Ελλάδα κατατάσσεται στην μεση της κατάταξης χωρών , με την μεγαλύτερη επίπτωση του ΗΚΚ, με ποσόστο κρουσμάτων 5,2 ανά 100.000 κατοίκους στουα ανδρες και 2 ανά 100.000 κατοίκους στις γυναίκες . Ο ιός της ηπατίτιδας Β (ΗΒV), η ηπατίτιδα C (HCV) θεωρούνται ως οι κυρίαρχοι παράγοντες κινδύνου- επισης τα χρονια μεταβολικά νοσηματα όπως ο σακχαρωδης διαβήτης και η παχυσαρκία αυξάνουν την συχνότηα εμφανισης της νόσου. Η έγκαιρη ανίχνευση της νόσου, προσφέρει καλύτερα αποτελέσματα για τους ασθενείς με HΚΚ. Η πλειοψηφία των ασθενών με HΚΚ πεθαίνουν εντός ενός έτους, μετά τη διάγνωση της νόσου .Οι περισσότεροι ασθενείς εμφανίζουν μη ειδικά συμπτώματα, όπως κοιλιακό άλγος, ανορεξία και απώλεια βάρους, ναυτία και εμέτους και ψηλαφητή μάζα στο δεξιό υποχόνδριο. Οι ασθενείς δύναται να εμφανίζουν ίκτερο, από διήθηση χοληφόρων ή αιμοχολία, οστικούς πόνους λόγω εκτεταμένης μεταστατικής νόσου και πυρετό λόγω κεντρικής νέκρωσης του όγκου, σε μικρότερο όμως ποσοστό Τέλος, μπορούν να εμφανιστούν διάφορες δερματολογικές εκδηλώσεις Το χαρακτηριστικό του ΗΚΚ είναι η βραδεία κλινική πορεία, με πολύ καθυστερημένες κλινικές εκδηλώσεις, ειδικά όταν αναπτύσσεται σε ασθενείς χωρίς υποκείμενη ηπατική νόσο. Το Σύστημα BLCL αποτελεί την βάση του συστήματος κατευθυντήριων οδηγιών αντιμετώπισης της νόσου, σε όλο τον κόσμο – το σύστημα αυτό υιοθετεί πέντε στάδια ασθένειας, προτείνει προσαρμοσμένες θεραπείες και ενσωματώνει τη γενική κατάσταση ηπατικής λειτουργίας /λειτουργικότητα του ήπατος (κατάσταση Child-Pugh) και τα ειδικά στοιχεία του όγκου (μονήρης εντόπιση, μικρή έως μεγάλη έκταση , πολυεστιακός καρκίνος , διάχυτη καρκινική νόσος κλπ). Με βαση το Σύστημα BLCL , ο τοπικός καυτηριασμός ,η χειρουργική εκτομή ή μεταμόσχευση προτείνονται ως θεραπευτικές μέθοδοι για την πολύ πρώιμη και πρώιμη φάση του HΚΚ ("στάδιο 0", μονήρες οζίδιο <2 cm σε διάμετρο, και σταδιο "Α", μονήρες ή <3 οζίδια καθένα με διάμετρο <3 cm). Για το ενδιάμεσο στάδιο της νόσου (« στάδιο Β», μεγάλος όγκος, πολυεστιακό, διάχυτο HΚΚ χωρίς θρόμβωση της πυλαίας φλέβας), προτείνεται σαν βασική θεραπευτική επιλογή ο διαρτηριακός χημειοεμβολισμός (TACE). Τέλος, περίπου το 20% των ασθενών, θα παρουσιάσουν νόσο τελικού σταδίου (" στάδιο D") με πολύ περιορισμένο προσδόκιμο επιβίωσης, όπου σαν θεραπευτική επιλογή με βάση το BCLC σύστημα, υποδεικνύεται μόνο η καλύτερη δυνατή υποστηρικτική φροντίδα ΗΚΚ και αρτηριακός χημειοεμβολισμός TACE Ο αρτηριακός χημειοεμβολισμός αναφέρεται σαν μέθοδος θεραπείας, που βασίζεται στην χρήση μείγματος χημειοθεραπείας και εμβολικών παραγόντων, και χαρακτηρίζεται τυπικά ως ελαιώδης χημειοεμβολισμός ή χημειοεμβολισμός σφαιριδίων με έκλυση φαρμάκου. Ο χημειοεμβολισμός ενδείκνυται σε ασθενείς με ηπατικές κακοήθειες που δεν είναι υποψήφιοι για θεραπευτική εκτομή. O αρτηριακός εμβολισμός, θα πρέπει να λαμβάνει χώρα όσο το δυνατόν πιο απομακρυσμένα από μεγάλους συστημικούς αγγειακούς κλάδους ή παράπλευρα αγγεία. Ο αρτηριακός χημειοεμβολισμός με χρήση coils σε εγγύτητα με τους αγγειακούς κλάδους που τροφοδοτούν τον όγκο, θα πρέπει να αποφεύγεται, λόγω της ανάπτυξης παράπλευρου αρτηριακού δικτύου στον όγκο, μέσω εξωηπατικών αρτηριακών ή τριχοειδικών κλάδων. Παρά τον μεγάλο αριθμό των ασθενών με ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα στους οποίους εφαρμόζεται ΤΑCE , η τεχνική , τα χρησιμοποιούμενα υλικά και τα διαστήματα μεταξύ των θεραπευτικών συνεδριών, δεν έχουν προσδιοριστεί με ακρίβεια, σε εθνικό ή διεθνές επίπεδο. Με εξαίρεση την διαρτηριακή χορήγηση χημειοθεραπευτικού σκευάσματος , ο αρτηριακός χημειοεμβολισμός, περιλαμβάνει τις ακόλουθες μεθόδους με κατά μεσο όρο τα ακολουθα ποσοστά μεταξύ των αναγνωριζμένων κέντρων επεμβατικής ακτινολογίας c-TACE=42% DEB–TACE=43,5% DSM–TACE=5% TAΕ=5%. Το ποσοστό της cTACE στην θεραπεία του ΗΚΚ είναι αρκετά υψηλο ~ 67%. Σήμερα ο υπερεκλεκτικός χημειοεμβολισμός και η χρήση όλο και μικρότερων σε μέγεθος μικροσφαιρίδίων, φαίνεται ότι εχει επικρατήσει σε σχέση με τον c-TACE Ο αριθμός των επεμβάσεων αρτηριακού εμβολισμού και ο χρόνος των διαστημάτων απεικονιστικής παρακολούθησης –follow up, ποικίλλουν σημαντικά μεταξύ των διάφορων κέντρων θεραπείας , γεγονός που οφείλεται κατά κύριο λόγο, στα διάφορα είδηTACEπουεφαρμόζονται. Η απεικονιστική αξιολόγηση του θεραπευτικού αποτελέσματος του χημειοεμβολισμού, μπορεί να εφαρμόζεται σε διάστημα 2-6 εβδομάδες έπειτα από τον εμβολισμό με την χρήσηδυναμικούμαγνητικούσυντονισμού .Η επανάληψη του TACE μπορεί να πραγματοποιηθεί μετά την πάροδο 6-8 εβδομάδων, μετά την πρώτη συνεδρία, λαμβάνοντας υπόψη το αντικειμενικό θεραπευτικό αποτέλεσμα στον όγκο και την βέλτιστη δυνατή κλινική έκβαση του ασθενή. Οι θεραπευτικές προσεγγίσεις διαρτηριακού χημειοεμβολισμού, θα πρέπει να εφαρμόζονται υπερεκλεκτικά , στοχεύοντας συγκεκριμένες περιοχές ηπατικού παρεγχυματος ή μονηρεις οζώδεις εστιακές αλλοιώσεις και να αφήνουν ανέπαφο το περιβάλλον φυσιολογικό ηπατικό παρέγχυμα. ΗΚΚ και Αντι -αγγειογενετικοί παράγοντες Το sorafenib (Nexavar, BAY 43-9006), είναι ένας αναστολέας πολυκινασών, ο οποίος έχει δείξει αποτελεσματικότητα, έναντι μιας ευρείας ποικιλίας όγκων σε προκλινικά μοντέλα. Εμποδίζει τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων των όγκων και την αγγειογένεση με αναστολή των κινάσεων σερίνης / θρεονίνης (c-RAF και BRAF μεταλλαγμένου και άγριου τύπου) καθώς και με αναστολή της ενεργοποίησης διαφόρων υποδοχέων, όπως του υποδοχέα 2 αγγειακού ενδοθηλιακού αυξητικού παράγοντα τυροσίνης (υποδοχέας VEGFR2), του υποδοχέα VEGFR3, του υποδοχέα των αιμοπεταλίων (PDGFR), FLT3, των υποδοχέων Ret και c-KIT. Η αντικαρκινική επίδραση του sorafenib, μπορεί να χαρακτηριστεί καλύτερα, ως σταθεροποίηση της νόσου και σε πολλά από αυτά τα μοντέλα όγκων, είναι δυσκολο να μετρηθεί η σχετική συνεισφορά της αντι-αγγειογόνου δράσης του sorafenib έναντι της άμεσης αντικαρκινικής δράσης του Το sorafenib αποτελεί για την ώρα , τη βασική συστηματική θεραπεία, που συνοδευεται από σημαντικό όφελος στην συνολική επιβιωση ασθενων με ΗΚΚ και μικροκυτταρικό Ca πνευμονα, αποτελώντας ορόσημο στην στοχευμένη θεραπεία με αντιαγγειογενετικούς παραγοντες. Αλλοι αντι-αγγιογενετικοί παραγοντες που χρησιμοποιούνται στην θεραπεία του ΗΚΚ Το regorafenib πρόκειται για ένα αναστολέα πολυκινάσης που στοχεύει μόρια VEGFR, c-Kit, RET, B-Raf, PDGFR και FGFR1. Αποτελεί την πρώτη θεραπεία, κατά την οποία παρατηρήθηκε βελτίωση της επιβίωσης σε ασθενείς με ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα προχωρημένου σταδίου, στους οποίους είχε σημειωθεί πρόοδος με την χορήγηση sorafenib, ως θεραπεία πρώτης γραμμής Το sunitinib, ένας από του στόματος πολλαπλών στόχων αναστολέας κινάσης της τυροσίνης και το brivanib, ένας εκλεκτικός διπλός αναστολέας του αγγειακού ενδοθηλιακού αυξητικού παράγοντα (VEGF), και της σηματοδότησης του αυξητικού παράγοντα των ινοβλαστών, που εχουν αρχίσει να χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση του ΗΚΚ με καλή αποτελεσματικότητα Το ramucirumab που χρησιμοποιείται για την θεραπεία του μικροκυτταρικού ca πνευμονα, είναι αποτελεσματικό στην αγωγή για το ΗΚΚ,συμβάλλοντας στην αναστολή της αγγειογένεσης, και στη νεοαγγειοποίηση που βασίζεται στον VEGF και στον υποδοχέα αγγειακού ενδοθηλιακού αυξητικού παράγοντα (VEGFR). Το Lenvatinib εχει κατ’αρχην δειξει να είναι ισάξιο του sorafenib- βρίσκει εφαρμογή σαν θεραπεία πρωτης γραμμής στην θεραπεία HCC .Εχει ένδειξη σε ασθενεις με καλη ηπατική λειτουργία (Child-Pugh A class), με καλή κλινική κατασταση, σε προχωρημένη νόσο-ασθενεις σταδιο BCLC-C χωρις θρομβωση του στελεχους της πυλαίας –αλλά και σε ασθενεις με προοχωρημένη νοσο που δεν μπορούν να ακολουθησουν τοπικές –locoregional θεραπείες Το Cabozantinib εχει δειξει καλά ποσοστά επιβιωσης σε ασθενεις με προχωρημενη νοσο. Το Nivolumab εχει εξασφαλισει FDA approval σαν ανοσοθεραπεια ΙΙ γραμμης , κλινική φάση phase III - στην παρουσα φαση τα δεδομενα δεν είναι ωριμα για να καθιερωσουν την ουσία στην θεραπευτική φαρετρα .Περισσοτερες κλινικές δοκιμες απαιτουνται για να τεκμηριωσουν κλινικά τα θεραπευτικά αποτελέσματα του Nivolumab.. -O τυφλός αρτηριακός εμβολισμός TARE σε συνδυσμο με συστηματική θεραπεια εχει επίσης αρχισει να χρησιμποιοιείται ως θεραπευτική επιλογη. Συνδυασμος αρτηριακού χημειοεμβολισμού και αντιαγγειογενετικών παραγόντων Η ανασταλτική δραστικότητα του αντιαγγειογενετικού παραγοντα ( πχ sorafenib) έναντι των υποδοχέων τυροσίνης, συμπεριλαμβανομένου του παράγοντα VEGFR, σε συνδυασμό με την υποξία που παρατηρείται στον όγκο από την χρήση του διαρτηριακού χημειοεμβολισμού-TACE, μπορεί να καθιερώσει την συνεργική τους δραση ως αντικειμενικά αποδεκτό θεραπευτικό σχημα. Η παρατηρούμενη υποξία που ακολουθεί τον TACE,οδηγεί σε τοπικές αυξήσεις του παράγοντα VEGF, οι οποίες μπορούν να ανασταλούν και να ελεγχθούν με την χρήση sorafenib, βελτιώνοντας την ασφάλεια της θεραπευτικής προσέγγισης και την επιβίωση των ασθενών. Oι αντι-αγγειογενετικοί παραγοντες σε αποτελούν την βασική θεραπευτική επιλογή με βάση το σύστημα BCLC για το προχωρημένο στάδιο -advanced stage ΗΚΚ-. Τα τελευταια χρόνια γίνεται προσπαθεια εφαρμογής της ανωτέρω συνδυασμένης θεραπείας και στο προχωρημενο στάδιο της νόσου -advanced stage,με πρωτόκολλο δύο κλινικών φάσεων . Στην 1η φάση χρησιμοποιείται ΤΑCE με διαφορους αντιαγγειογενετικούς παραγοντες ( sorafenib/+-erlotinib, brivanib, sunitinib, linfanib, doxorubicin) Στην 2η φαση που ακολουθει χρησιμοποιούνται ορισμένοι αντιο-αγγειογενετικοί παραγοντες σαν συμπληρωματική θεραπειία – brivanib, everolimus, ramucirumab. Σε ολες τις προκλινικές μελέτες η συνυδασμένη θεραπεία αντι-αγγειογενετικών παραγοντων και αρτηριακού χημειοεμβολισμού υπερέχει σε σχεση με την μονοθεραπεία TACE όσον αφορά, την αθροιστική επιβίωση ατόμων που υπεβλήθηκαν . Ωστόσο περαιτέρω κλινικές μελέτες απαιτούνται για την μελέτη της δραστικότητας και της ασφάλειας της θεραπείας αυτής στο προχωρημένο στάδιο (BCLC C ). Είναι επιτακτική η υποκατηγοριοποίηση και διάκριση επιμέρους σταδίων στο προχωρημένο στάδιο BCLC-C με βάση την ηπατική λειτουργικότητα, την παρουσία ασκίτη τις διαταραχές πηκτικότητας , την τιμή των νεοπλασματικών δεικτών, την παρουσία λεμφαδενικών και μεταστατικών εστιών, σε απομακρυσμένα όργανα. Στο εν λόγω στάδιο είναι δεδομένο πως ο συνδυασμός tace sorafenib , αλλά και αλλων αντιοαγγειογενετικών παραγόντων ,αποτελεί μια δυναμική και πολλά υποσχόμενη θεραπευτική επιλογή. Θα πρέπει όμως να μελετηθεί περαιτέρω ο χρονισμός στην εφαρμογή της συνυδασμένης θεραπείας ,με ποια σειρά αυτές , θα πρέπει να εφαρμόζονται αυτές οι θεραπευτικές επιλογές, ποια θα είναι η διάρκεια τους, αλλά και να προσδιοριστούν με την μέγιστη δυνατή ακρίβεια, οι δόσεις χορήγησης, που εξασφαλίζουν την μέγιστη υπολειπόμενη ηπατική λειτουργικότητα και την ελάττωση των επιπλοκών και της τοξικότητας, που ακολουθεί τον tace.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Παπαδάκης Στυλιανός
- Papadakis Stylianos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3364735