National and Kapodistrian University of Athens
Aνατομικές παραλλαγές κοινής ηπατικής αρτηρίας
Abstract
dc:descriptionΗ ηπατική αρτηρία (ΗΑ) είναι ένα ζωτικής σημασίας αγγείο, υπεύθυνο για την παροχή του ήπατος με οξυγονωμένο αρτηριακό αίμα. Έχει πολύ σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη των μεταβολικών λειτουργιών του ήπατος, οι οποίες περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την πρωτεϊνική σύνθεση, μέρος της ρύθμισης της γλυκόζης στο αίμα και την παραγωγή χολής. Το ήπαρ είναι ένα απαραίτητο όργανο, το οποίο συνεισφέρει σε ποικίλες φυσιολογικές διαδικασίες του ανθρωπίνου οργανισμού, πράγμα που καθιστά την σωστή αιμάτωσή του εξαιρετικά σημαντική. Φυσιολογικά, η ΗΑ προέρχεται από την κοιλιακή αρτηρία, η οποία είναι κλάδος της κοιλιακής αορτής. Στην πλειοψηφία των ατόμων, η ΗΑ διχάζεται σε δύο κύριους κλάδους, την δεξιά ηπατική αρτηρία (ΔΗΑ) και την αριστερή ηπατική αρτηρία (ΑΗΑ). Η ΔΗΑ είναι υπεύθυνη για την άρδευση του δεξιού λοβού του ήπατος, ενώ η ΑΗΑ αρδεύει τον αριστερό λοβό αυτού. Ενδοηπατικά, η ΗΑ περαιτέρω διακλαδίζεται σε μικρότερα αρτηρίδια, ώσπου τελικά να δημιουργηθεί ένα πολύπλοκο δίκτυο από αιμοφόρα αγγεία, που παρέχουν οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά στα ηπατοκύτταρα. Η ΗΑ, όπως προαναφέρθηκε, μεταφέρει οξυγονωμένο αρτηριακό αίμα στα κύτταρα του ήπατος, καθιστώντας, με αυτόν τον τρόπο, δυνατό τον αερόβιο μεταβολισμό και κατ’ επέκταση την παραγωγή ενέργειας εντός του οργάνου, καθώς η επαρκής παροχή οξυγόνου είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις ποικίλες μεταβολικές διαδικασίες, που φέρονται εις πέρας από τα ηπατοκύτταρα. Αυτές περιλαμβάνουν την αποτοξίνωση από επιζήμιες για τον οργανισμό ουσίες και πρωτεϊνική και ενζυμική σύνθεση. Η επαρκής αιματική παροχή του ήπατος, υποστηρίζει τον ρόλο αυτού στην διατήρηση της ομοιόστασης στα επίπεδα γλυκόζης, την ρύθμιση του μεταβολισμού των λιπιδίων και την αποθήκευση και έκκριση γλυκογόνου, ανάλογα με τις απαιτήσεις του οργανισμού. Επίσης, μια από της μείζονες λειτουργίες του ήπατος, όπως είναι η παραγωγή της χολής, η οποία είναι απαραίτητη για την πέψη των λιπαρών οξέων και την αποβολή επιζήμιων για τον οργανισμό προϊόντων ενζυμικών διεργασιών, απαιτεί επαρκή αιματική παροχή από την ηπατική αρτηρία. Η κλινική σημασία των ανατομικών παραλλαγών της ΗΑ είναι ιδιαίτερα αυξημένη, καθώς μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές επιπλοκές, κατά την διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων που περιλαμβάνουν το ήπαρ, όπως είναι η μεταμόσχευση ήπατος και η ηπατεκτομή, αλλά και το πάγκρεας. Ο χειρουργός θα πρέπει να γνωρίζει εκ των προτέρων για την ύπαρξη κάποιας ανατομικής παραλλαγής της ΗΑ, έτσι ώστε να είναι σε θέση να αποφύγει κάποια ακούσια κάκωση αυτής, αλλά και να εξασφαλίσει την καλύτερη δυνατή αιματική ροή, προς το όργανο-στόχο, κατά την διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης. Συνεπώς, καθίσταται σαφές πως η προεγχειρητική αναγνώριση των πιθανών ανατομικών παραλλαγών της ΗΑ είναι ιδιαίτερα σημαντική για την βελτιστοποίηση του χειρουργικού αποτελέσματος και την μείωση του ρίσκου των περιεγχειρητικών επιπλοκών(1). Η κλινική αναγνώριση των ανατομικών παραλλαγών της ΗΑ είναι εξαιρετικά δύσκολη, χωρίς τα κατάλληλα διαγνωστικά εργαλεία. Απεικονιστικές τεχνικές, όπως η αξονική τομογραφία (CT scan), η μαγνητική τομογραφία (MRI) και η κλασική ψηφιακή αφαιρετική αγγειογραφία (DSA), έχουν σημαντικό ρόλο στην απεικόνιση και κατ’ επέκταση στην διάγνωση των ανατομικών αποκλίσεων της ΗΑ, η οποία είναι εξαιρετικά σημαντική για την λήψη θεραπευτικών αποφάσεων και την επιλογή της κατάλληλης χειρουργικής ή ενδαγγειακής προσέγγισης. Οι παραλλαγές της ηπατικής αρτηρίας έχουν μελετηθεί λεπτομερώς στην βιβλιογραφία και η ταξινόμηση που δόθηκε από τους Michel και Hiatt είναι η πιο δημοφιλής και αποδεκτή [2,3,4]. Ο Michel ταξινόμησε τις παραλλαγές της ηπατικής αρτηρίας σε 10 διαφορετικούς τύπους και ο Hiatt σε έξι διαφορετικούς [3,4] (Πίνακας 1). Σύμφωνα και με τους δύο, ο τύπος Ι είναι ο πιο συχνός και αντιπροσωπεύει την τυπική διακλάδωση της ηπατικής αρτηρίας [3,4,5]. Η παραλλαγή τύπου III είναι η πιο συχνή ανατομική παραλλαγή και επηρεάζει ιδιαίτερα τις επεμβάσεις στην ανώτερη κοιλιακή χώρα [6,7,8]. Στην παραλλαγή τύπου ΙΙΙ, η δεξιά ηπατική αρτηρία (ΔHA) αντικαθίσταται εξ ολοκλήρου ή εκφύεται από την άνω μεσεντέριο αρτηρία (ΑMA). Η έκτοπη αυτή ηπατική αρτηρία χρήζει ιδιαίτερης προσοχής, κατά την ανοικτή και λαπαροσκοπική παγκρεατική χειρουργική, καθώς μπορεί να περνά παράλληλα, να διηθεί την κεφαλή του παγκρέατος ή να πορεύεται παράλληλα με τον κοινό χοληδόχο πόρο, πριν καταλήξει τελικά στο πύλη του ήπατος. Σύμφωνα με τους Mangieri et al., η παρουσία μίας έκτοπης ΔHA (aRHA), λειτουργεί από μόνη της ως επιβαρυντικός παράγοντας για την ανάπτυξη ηπατικής μεταστατικής νόσου [9]. Παρομοίως, στην παραλλαγή τύπου IX κατά τον Michel (Hiatt Type V), στην οποία η ΗΑ εκφύεται από την άνω μεσεντέριο αρτηρία, βρίσκεται σε αυξημένο για τραυματισμό, κατά την εκτομή της αγκιστροειδούς απόφυσης στην διάρκεια των παγκρεατικών επεμβάσεων [3,4,10]. Ο κοινός χοληδόχος πόρος δέχεται αρτηριακή παροχή από την ΔHA και οποιαδήποτε διεγχειρητική βλάβη της ΔHA, κατά τη διάρκεια ηπατοχολικών επεμβάσεων, μπορεί να οδηγήσει, σε ισχαιμία ήπατος και χοληδόχου κύστης, με αποτέλεσμα μη φυσιολογική ηπατική λειτουργία, διαρροή χολοπεπτικής αναστόμωσης και πιθανή ηπατική ανεπάρκεια [10,11]. Συνεπώς, η ακριβής γνώση αυτών των ανατομικών παραλλαγών είναι πολύ σημαντική, για την προεγχειρητική προετοιμασία των παγκρεατικών και ηπατοχολικών επεμβάσεων, με στόχο την ελαχιστοποίηση των διεγχειρητικών και μετεγχειρητικών επιπλοκών.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Αυγερινός Ηλίας
- Avgerinos Ilias
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3370487