Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Μεταγγίσεις σε δρεπανοκυτταρικούς ασθενείς και σύνδρομο υπεραιμόλυσης

Abstract

dc:description

Η δρεπανοκυτταρική νόσος αποτελεί μια παγκόσμια πρόκληση, με 300.000 άτομα να γεννιούνται κάθε χρόνο με τη νόσο. Πρόκειται για μια νόσο που προκαλείται από την αντικατάσταση ενός νουκλεοτιδίου στο κωδικόνιο 6 του γονιδίου της β-σφαιρίνης στο χρωμόσωμα 11 και αυτοσωμική υπολειπόμενη κληρονόμηση, με αποτέλεσμα την παραγωγή της HbS, μιας μεταλλαγμένης μορφής της β-σφαιρίνης με τάση να δημιουργεί πολυμερή κάτω από ορισμένες συνθήκες. Αυτά τα πολυμερή έχουν ως αποτέλεσμα την αλλαγή του σχήματος του ερυθροκυττάρου, το οποίο λαμβάνει μια δρεπανοειδή μορφή. Η παραγωγή αυτών των ελαττωματικών κυττάρων μπορεί να οδηγήσει σε έμφρακτα σε αγγεία προκαλώντας μια κατάσταση γνωστή και ως αγγειοαποφρακτική κρίση. Οι ασθενείς με δρεπανοκυτταρική νόσο υποφέρουν από αγγειοαπαφρακτικά επεισόδια και από χρόνια αιμόλυση, με έκπτωση της λειτουργίας διαφόρων οργάνων και της ποιότητας ζωής τους. Αν και μονογονιδιακό νόσημα, η δρεπανοκυτταρική νόσος έχει μια ευρεία φαινοτυπική ετερογένεια και πορεία η οποία φαίνεται να εξαρτάται απόπεριβαλλοντικούς παράγοντες και φυλετικούς, πράγμα το οποίο υποδεικνύει τη συμμετοχή και γεντικών παραγόντων. Έχουν γίνει αρκετά βήματα για να αποσαφηνιστεί η παθοφυσιολογία της νόσου. Πολλοί παράγοντες έχουν αναγνωριστεί, αλλά εξακολουθεί να παραμένει ασαφές όλο το εύρος των μηχανισμών και οι προκύπτουσες δυσμενείς επιπτώσεις τους. Δεδομένου ότι η δρεπανοκυτταρική αναιμία αφορά ένα μεγάλο αριθμό ατόμων, εμφανίζονται αρκετές θεραπείες που τροποποιούν την πορεία της νόσου (οι περισσότερες από αυτές βρίσκονται ακόμη σε πειραματικό επίπεδο σε διάφορες φάσεις μελέτης). Η γενετική θεραπεία και η μεταμόσχευση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων υπόσχονται μια μόνιμη θεραπεία, αλλά ενέχουν ορισμένους κινδύνους. Επίσης έχουν δοκιμαστεί σε μικρό αριθμό ασθενών και έχουν υψηλό κόστος. Παρά τις συνεχείς προσπάθειες για ανακάλυψη νέων θεραπειών, η υδροξυουρία και η μετάγγιση ερυθρών παραμένουν τα κύρια όπλα στην αντιμετώπιση της νόσου. Η υδροξυουρία, από την εισαγωγή της στη διαχείριση των δρεπανοκυτταρικών ασθενών, έχει βοηθήσει στη μείωση της ανάγκης για μετάγγιση. Η μετάγγιση μέχρι σήμερα, αν και πρέπει να αποφεύγεται εάν δεν είναι απαραίτητο, παραμένει η μόνη επιλογή για ορισμένους ασθενείς. Έχουν θεσπιστεί κατευθυντήριες γραμμές από την Αμερικανική Εταιρεία Αιματολογίας (ASH) για τη διαχείριση ασθενών και την καθοδήγηση της κλινικής απόφασης σχετικά με το πότε και πως πρέπει να μεταγγίζονται οι δρεπανοκυτταρικοί ασθενείς. Οι ασθενείς που χρειάζονται χρόνιες και πολλαπλές μεταγγίσεις μπορεί να εμφανίσουν ορισμένες ανεπιθύμητες ενέργειες όπως υπερφόρτωση σιδήρου. Μια συγκεκριμένη ομάδα ασθενών έχει αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξει αλλοαντισώματα (αντισώματα του ξενιστή έναντι των ομάδων αίματος του δότη). Αν και αυτό το φαινόμενο μπορεί να συμβεί σε όλους τους ασθενείς που υποβάλλονται σε μεταγγίσεις, φαίνεται ότι οι δρεπανοκυτταρικοί ασθενείς και ιδίως οι ασθενείς αφρικανικής καταγωγής έχουν αυξημένο κίνδυνο, κάτι που μπορεί να ερμηνευθεί από πολλά αίτια. Η ανάπτυξη αντισωμάτων αυξάνει τη δυσκολία εύρεσης συμβατών μονάδων αίματος και μπορεί να προκαλέσει καθυστερημένη αιμολυτική αντίδραση από μετάγγιση (DHTR). Η DHTR είναι μια αντίδραση μετάγγισης που προκαλείται από αλλοαντισώματα που αναγνωρίζουν και καταστρέφουν τα ερυθρά αιμοσφαίρια κυρίως του δότη, συνήθως μεταξύ 5ης και 15ης ημέρας μετά τη μετάγγιση, με αποτέλεσμα πτώση της αιμοσφαιρίνης ή αποτυχία αύξησης. Φαίνεται πως δεν μπορούν όλα τα αλλοαντισώματα να προκαλέσουν DHTR και δεν αναγνωρίζονται αλλοαντίσωματα σε όλες τις DHTR. Η υπεραιμόλυση, ένας υποτύπος των DHTR, είναι η πιο σοβαρή ανεπιθύμητη ενέργεια της μετάγγισης. Είναι ένα σπάνιο και στο παρελθόν ευρέως αμφισβητούμενο ως προς την η ύπαρξή του φαινόμενο, οριζόμενο από ξαφνική αιμόλυση μετά από μετάγγιση με επίπεδο αιμοσφαιρίνης χαμηλότερο από το επίπεδο πριν από τη μετάγγιση, παρά την επαρκή παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων από τα δικτυοερυθροκύτταρα. Η ύπαρξή του έχει αποδοθεί σε ένα φαινόμενο γνωστό ως bystander hemolysis. Η παθοφυσιολογία αυτής της αντίδρασης δεν έχει διευκρινιστεί. Πολλές θεωρίες έχουν προταθεί αλλά με υψηλό βαθμό αβεβαιότητας. Έχουν γίνει πολύ λίγες μελέτες που αναλύουν την υπεραιμόλυση και τη διαχείρισή της. Σχεδόν όλα τα δεδομένα είναι αποτέλεσμα μελετών παρατήρησης, κυρίως case reports με μικρή στατιστική σημασία. Η θνητότητα φαίνεται να είναι εξαιρετικά υψηλή, αλλά εξακολουθούν να λείπουν επαρκή στοιχεία. Πολλά φάρμακα έχουν δοκιμαστεί όπως η κορτιζόνη, η ενδοφλέβια γ-σφαιρίνη, το eculizumab και το rituximab, με ένα ευρύ φάσμα αποτελεσμάτων. Είναι επιτακτική ανάγκη να αποφεύγεται η μετάγγιση μονάδων αίματος σε αυτούς τους ασθενείς εάν δεν είναι απολύτως απαραίτητο. Η αδυναμία εξαγωγής ασφαλών συμπερασμάτων από μελέτες εξηγεί γιατί χρειάζεται να γίνει περαιτέρω έρευνα προκειμένου να αποφευχθούν τέτοιες αντιδράσεις και να βελτιωθεί το τελικό αποτέλεσμα.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Κότσιφας Λεωνίδας
  • Kotsifas Leonidas

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3372855

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Κότσιφας Λεωνίδας; Kotsifas Leonidas. Μεταγγίσεις σε δρεπανοκυτταρικούς ασθενείς και σύνδρομο υπεραιμόλυσης. 2023. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3372855