National and Kapodistrian University of Athens
Παραγωγή και Χαρακτηρισμός νέων ενζύμων για διεργασίες δέσμευσης CO₂
Abstract
dc:descriptionΗ υπερθέρμανση του πλανήτη, με την άνοδο της θερμοκρασίας της Γης να υπερβαίνει τον 1 oC, αποτελεί επείγουσα απειλή. Περαιτέρω αύξηση της θερμοκρασίας έχει χαρακτηριστεί επικίνδυνη καθώς αναμένεται να οδηγήσει σε πλήθος αρνητικών επιπτώσεων τόσο για το περιβάλλον όσο και για την ευημερία του ανθρώπινου είδους. Καθώς η αύξηση των επιπέδων CO₂ στην ατμόσφαιρα εμποδίζει τη διαφυγή της θερμότητας οδηγώντας στην επιδείνωση του φαινομένου, η Ευρωπαϊκή Ένωση, στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού, δεσμεύτηκε για την μείωση τον εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου κατά 40% μέχρι το 2030. Ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί μέσω της απομόνωσης του αερίου CO₂ από τα καυσαέρια των εργοστασιακών μονάδων και την περεταίρω αξιοποίηση του στη παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας ή την αποθήκευση του στο υπέδαφος. Μία νέα, πολλά υποσχόμενη τεχνολογία δέσμευσης CO₂ βασίζεται στη χρήση του ενζύμου καρβονική ανυδράση (ΚΑ), που λειτουργεί ως βιοκαταλύτης, επιταχύνοντας την αντίδραση της ενυδάτωσης του CO₂, το περιοριστικό βήμα στη διεργασία δέσμευσης του CO₂. Ωστόσο τα συμβατικά ένζυμα δε μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη βιομηχανική διεργασία δέσμευση του άνθρακα καθώς απαραίτητη προϋπόθεση είναι να φέρουν υψηλή θερμοσταθερότητα. Με σκοπό να εντοπιστούν νέες ΚΑ με εγγενή θερμοσταθερότητα που θα επιτρέπει την ενσωμάτωση τους σε βιομηχανικές διεργασίες δέσμευσης CO₂, στο πλαίσιο των ερευνητικών μελετών του εργαστηρίου, πραγματοποιήθηκε μεταγονιδιωματική ανάλυσης μεγάλου όγκου δεδομένων που βρίσκονται κατατεθειμένα σε ανοιχτές διαδικτυακές βάσεις δεδομένων και έχουν προκύψει μετά από δειγματοληψία περιβαλλοντικού υλικού από ενδιαιτήματα υψηλής θερμοκρασίας. Για την επιλογή των προς μελέτη αλληλουχιών, θέσαμε ως βασικά κριτήρια επιλογής, την υψηλή θερμοκρασία και το υψηλό pH της περιοχής συλλογής του μεταγονιδιωματικού δείγματος, καθώς και την ύπαρξη συντηρημένων χαρακτηριστικών δομικών περιοχών ΚΑ. Από τις αλληλουχίες που έφεραν αυτά τα χαρακτηριστικά, 7 αλληλουχίες DNA κλωνοποιήθηκαν σε πλασμιδιακούς φορείς έκφρασης και στην συνέχεια μέσω αυτών, μετασχηματίστηκαν βακτηριακά στελέχη E. coli στα οποία έγινε η παραγωγή των νέων πρωτεϊνών προς μελέτη. Από αυτές, μετά από τη μελέτη των συνθηκών έκφρασης, δύο αλληλουχίες, οι CA89 και CA201 επέδειξαν ικανοποιητικά επίπεδα ανασυνδυασμένης παραγωγής στο βακτηριακό σύστημα E. coli που χρησιμοποιήθηκε. Για τις δύο πρωτεΐνες που παρήχθησαν, διαπιστώθηκε η ικανότητά τους να καταλύουν την ενυδάτωση του CO₂, επιβεβαιώνοντας την αρχική μας υπόθεση ότι πρόκειται για ένζυμα ΚΑ. Οι in silico αναλύσεις των δύο νέων ΚΑ έδειξαν ότι τα ένζυμα CA89 και CA201 πιθανότατα ανήκουν στις β-τύπου ΚΑ, καθώς φέρουν τη συντηρημένη αυτόνομη δομική περιοχή «PRO_CA» και επιπλέον φέρουν τα συντηρημένα μοτίβα «CxDxR» και «HxxC», χαρακτηριστικά για τη συγκεκριμένη οικογένεια KA. Παράλληλα, η πρόβλεψη της τρισδιάστατης δομής των νέων πρωτεϊνών έδειξε ότι στο ενεργό κέντρο τους εντοπίζονται δύο κυστεΐνες και μία ιστιδίνη, μοτίβο αμινοξέων που εντοπίζεται στο ενεργό κέντρο και συντονίζει τον συμπαράγοντα του ενζύμου, του ψευδαργύρου, στις β-τύπου ΚΑ. Μετά την απομόνωση των πρωτεϊνών με μεθόδους χρωματογραφίας, καθορίστηκε η θερμοσταθερότητά τους, που αποτελεί το σημαντικότερο χαρακτηριστικό για τη χρήση τους σε βιομηχανικές διεργασίες δέσμευσης CO₂. Συγκεκριμένα, ποιοτικές μελέτες διατήρησης της διαλυτότητας έδειξαν ότι οι ΚΑ CA89 και CA201 διατηρούν μεγάλο μέρος της αρχικής τους συγκέντρωσης μετά από 24 h επώασης στους 70 °C. Η CA89 στους 80 °C διατηρεί μεγάλο μέρος της διαλυτότητας της μετά από 14 h επώασης, ενώ στους 90 °C, η συγκέντρωση μηδενίζεται μετά τις 5 h. Για την CA201, η συγκέντρωση της μετά από επώαση στους 80 °C και 90 °C μηδενίζεται μετά από περίπου 1 h. Η πορεία των πειραμάτων συνεχίστηκε με την CA201, καθώς η CA89 αποδείχθηκε ασταθής κατά την αποθήκευση. Η εναπομένουσα ενεργότητα του ενζύμου CA201 μετά από επώαση σε θερμοκρασίες 60 °C και 70 °C επέδειξε σημαντική θερμοανθεκτικότητα, καθώς το ένζυμο διατηρεί το 78% της αρχικής του ενεργότητας μετά από 24 h επώαση στους 60 °C και 24% μετά από 24 h επώασης στους 70 °C. Για την ΚΑ CA201 η οποία επέδειξε ικανοποιητικά επίπεδα έκφρασης, σταθερότητα στην αποθήκευση και σημαντική θερμοσταθερότητα, έγινε μελέτη των κινητικών σταθερών της. Συμπερασματικά, σε αυτή την εργασία, μετά από έλεγχο οχτώ γονιδίων με πιθανότητα να κωδικοποιούν ΚΑ, επιλέχθηκε προς μελέτη η ανασυνδυασμένη πρωτεΐνη CA201 η οποία αποτελεί μια νέα θερμοανθεκτική ΚΑ με χαρακτηριστικά που θα της επέτρεπαν να ενσωματωθεί σε βιομηχανικές διεργασίες δέσμευσης CO₂.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Σαρίδης Παύλος
- Saridis Pavlos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3377803