Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ποσοστώσεις υπέρ των γυναικών

Abstract

dc:description

Παρά το γεγονός οτι η αρχή της ισότητας των φύλων είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη, η παρουσία των γυναικών στη δημόσια σφαίρα παραμένει ακόμη και σήμερα σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Η περιθωριοποίηση αυτή σε κοινωνικό και ιδίως σε πολιτικό επίπεδο γεννά προβληματισμούς αναφορικά τα αίτια της υποεκπροσώπησης των γυναικών αλλά και τα μέσα που δύνανται να χρησιμοποιηθούν προκειμένου να αντισταθμιστεί η άνιση συμμετοχή των γυναικών στην κοινωνική και πολιτική ζωή της χώρας. Η μειωμένη παρουσία των γυναικών, φυσικά, δεν είναι κάτι νέο αλλά απηχεί σε παγιωμένες αντιλήψεις της κοινωνίας που θέλουν την πολιτική να αποτελεί προνομιακό πεδίο των ανδρών εγκλωβίζοντας έτσι τις γυναίκες στον χώρο της ιδιωτικής σφαίρας και φροντίδας. Έτσι, αναβιώνει συνεχώς το αίτημα για ισότιμη συμμετοχή καταδεικνύοντας ταυτόχρονα και την προβληματική γύρω απο την ποιότητα της δημοκρατίας μας η οποία αξιώνει την ίση πρόσβαση των πολιτών, χωρίς φραγμούς και εμπόδια, σε όλα τα αξιώματα. Πράγματι, και παρά την σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί η πραγματική ισότητα εξακολουθεί να παραμένει ζητούμενο και για τον λόγο αυτόν απαιτείται διαρκής επαγρύπνηση της κρατικής εξουσίας ώστε να καταπολεμηθούν οι έμφυλες ανισότητες που θέτουν την γυναίκα σε υποδεέστερη θέση έναντι του άνδρα. Σε διαφορετική περίπτωση, εάν το κράτος παρέμενε απλός θεατής των γεγονότων ήθελε θεωρηθεί αυτή η κοινωνική αδικία εις βάρος των γυναικών ως μια δίκαιη κατάσταση για την οποία δεν θα απαιτούνταν να καταβληθεί προσπάθεια για την ανατροπή της. Ένα απο τα μέσα που έχει στη διάθεση του ο Έλληνας νομοθέτης προκειμένου να ενισχυθεί η ισότιμη εκπροσώπηση των γυναικών στη δημόσια σφαίρα συνιστούν οι ποσοστώσεις οι οποίες εντάσσονται στη γενικότερη κατηγορία των θετικών μέτρων τα οποία εισήχθησαν στο Σύνταγμα μας με την αναθεώρηση του 2001. Οι ποσοστώσεις αποτελούν ένα αποφασιστικό εργαλείο το οποίο στοχεύει στην επίτευξη της πραγματικής ισότητας των δύο φύλων εξαλείφοντας τις συνθήκες που φέρνουν τις γυναίκες σε μειονεκτική θέση. Η παραδοχή αυτή οδηγεί αυτόματα στην σύγκριση της σχέσης της πραγματικής ισότητας με την τυπική ισότητα και στο ερώτημα εάν η μία αντιτάσσεται της άλλης. Ξεκινώντας απο την τυπική ισότητα αυτή επιτάσσει την ενιαία αντιμετώπιση όλων με την έννοια οτι όλοι αντιμετωπίζονται ως ίσοι και απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες υποχρεώσεις. Απο την άλλη, η πραγματική ισότητα γίνεται αντιληπτή ως ισότητα ευκαριών με την έννοια οτι όλα τα μέλη της κοινωνίας απολαμβάνουν επί ίσοις όροις τα δικαιώματα και δεν τυγχάνουν διακριτικής μεταχείρισης με βάση εξωνομικά κριτήρια όπως είναι οι κοινωνικές αντιλήψεις. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η μελέτη του μέτρου των ποσοστώσεων που έχουν θεσπιστεί υπέρ των γυναικών κυρίως σε πολιτικό επίπεδο και δευτερευόντως όσον αφορά την πρόσβαση στο επάγγελμα. Στην πρώτη ενότητα επιχειρείται η σύνδεση των ποσοστώσεων με την αρχή της ισότητας των φύλων και αναζητούνται τα βαθύτερα αίτια της μειωμένης εκπροσώπησης των γυναικών στο πεδίο της πολιτικής σκηνής. Παράλληλα, επιχειρείται η ανάδειξη κι ενός άλλου σημαντικού στοιχείο: Ο αντίκτυπος που επιφέρει η μειωμένη συμμετοχή των γυναικών στα κοινά και στην ποιότητα της δημοκρατίας μας γενικότερα. Το στοιχείο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό καθώς η εισαγωγή των ποσοστώσεων φέρνει στην επιφάνεια το ερώτημα εάν αλλοιώνουν την σχέση εντολής που συνδέει την λαϊκή αντιπροωπεία με τα μέλη του εκλογικού σώματος. Στην δεύτερη ενότητα του παρόντος εγχειρήματος γίνεται μια σύντομη ιστορική αναδρομή στα πολιτικά δικαιώματα των ελληνίδων. Η αναφορά αυτή θεωρήθηκε αναγκαία προκειμένου να καταδειχθεί οτι η μειωμένη παρουσία των γυναικών στη δημόσια σφαίρα δεν οφείλεται σε τυχαία γεγονότα αλλά έχει τις ρίζες της βαθιά στο χρόνο. Η καθυστερημένη κατοχύρωση του δικαιώματος της ψήφου συνέβαλε καθοριστικά στην εμπέδωση των κοινωνικών αντιλήψεων οτι ο κοινωνικός ρόλος και αποστολή των γυναικών περιορίζεται στη διαχείριση τα του οίκου τους ενώ η διαμόρφωση της πολιτικής ατζέντας αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο των ανδρών οι οποίοι είναι οι μόνοι ικανοί να λάβουν τέτοιου είδους αποφάσεις. Στην τρίτη ενότητα γίνεται επισκόπηση της νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας και αναλύονται οι σκέψεις βάσει των οποίων οδηγήθηκε στην ιστορική νομολογιακή στροφή. Το Ανώτατο Ακυρωτικό αναγνώρισε τις εκλογικές ποσοστώσεις ως μέσο αποκατάστασης μιας ιστορικής αδικίας διατυπώνοντας την κρίση οτι η ποσόστωση όχι μόνο δεν αντιτάσσεται αλλά τουναντίον συνιστά το μέσο πραγμάτωσης της ουσιαστικής ισότητας, δεν είναι εξαίρεση αλλά ευθεία εφαρμογή των αρχών της κοινωνικής δικαιοσύνης. Με αφορμή αυτό το σκεπτικό διερευνάται, επίσης, η αλληλεπίδραση των ποσοστώσεων με άλλες θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος μας όπως είναι η αξιοκρατία, η πολιτική ισότητα και το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι. Πάντως, η μακρόχρονη εφαρμόγη τους ευλόγως οδηγεί στο ερώτημα κατά πόσο είναι αποτελεσματικές στην πράξη και εάν πράγματι με την καθιέρωση τους δημιουργούνται ευνοϊκές συνθήκες για την ενίσχυση των γυναικών στο πεδίο της πολιτικής σκηνής. Για την εξαγωγή των συμπερασμάτων παρατίθενται στατιστικά στοιχεία σε τρία επίπεδα όπου τυγχάνουν εφαρμογης: σε τοπικό επίπεδο, σε εθνικό και τέλος, σε ευρωπαϊκό. Στην τέταρτη και τελευταία ενότητα της παρούσας εργασίας γίνεται συγκριτική ανάλυση των ποσοστώσεων και σε άλλες χώρες του κόσμου. Άλλωστε, ως χώρα καταγωγής των θετικών μέτρων είθισται να αναφέρονται οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής όπου εκεί αξιοποιήθηκαν ως μέσο για την καταπολέμηση των διακρίσεων που είχαν ως βάση τη φυλή. Επιπλέον, γίνεται αναφορά στα κυριότερα νομοθετήματα σε διεθνές και κυρίως σε ευρωπαϊκό επίπεδο που προωθούν την ισότιμη απόλαυση των δικαιωμάτων ανάμεσα στα δύο φύλα αλλά και πώς αξιοποιήθηκαν αυτά απο τα δικαστήρια. Τέλος, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συγκριτική ανάλυση των πρακτικών που έχουν υιοθετήσει τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Κουρτάκη Χρυσή
  • Kourtaki Chrysi

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3377899

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Κουρτάκη Χρυσή; Kourtaki Chrysi. Ποσοστώσεις υπέρ των γυναικών. 2024. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3377899