National and Kapodistrian University of Athens
Ζητήματα εφαρμογής της θεωρίας του αντικειμενικού καταλογισμού στην ποινική ιατρική ευθύνη : η νομική όψη της αιτιότητας.
Abstract
dc:descriptionΜελετώντας κανείς υποθέσεις ποινικής ιατρικής ευθύνης θα διαπιστώσει το αναμενόμενο, ότι δηλαδή οι ιατροί δεν πράττουν σχεδόν ποτέ με δόλο. Παρ’ όλ’ αυτά, είναι τόσα πολλά τα λάθη που μπορούν να συμβούν σε ένα ιατρικό περιστατικό, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα την εισαγωγή πληθώρας υποθέσεων ιατρικής αμέλειας στα ποινικά ακροατήρια. Έτσι, τα δύο εγκλήματα που μονοπωλούν το ενδιαφέρον της ποινικής δικαιοσύνης σε σχέση με την ποινική ιατρική ευθύνη είναι το έγκλημα της ανθρωποκτονίας από αμέλεια και το έγκλημα της σωματικής βλάβης από αμέλεια. Ο τρόπος με τον οποίο ο νομοθέτης καταστρώνει ένα έγκλημα υπαγορεύει και τη μέθοδο που οφείλει ο εφαρμοστής του δικαίου να ακολουθήσει κατά την ποινική διερεύνηση μιας πράξης. Για να υπάρχει ιατρική αμέλεια θα πρέπει να διαπιστώνεται η ύπαρξη μιας πλημμελούς και απρόσεκτης συμπεριφοράς του ιατρού, η οποία ταυτίζεται με την έννοια του ιατρικού σφάλματος και εκδηλώνεται στον εμπειρικό - εξωτερικό κόσμο (εξωτερική αμέλεια). Μόνη η κατάφαση της εξωτερικής αμέλειας όμως δεν αρκεί για την απόδοση του αποτελέσματος του θανάτου ή της σωματικής βλάβης του ασθενούς στην εξωτερικά αμελή συμπεριφορά του ιατρού. Απαιτείται επιπλέον και η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της εξωτερικά αμελούς συμπεριφοράς του ιατρού και του αποτελέσματος αυτού. Αυτό διαπιστώνεται βάσει της θεωρίας του ισοδυνάμου των όρων. Στα μεν εγκλήματα ενέργειας κάνουμε λόγο για αντικειμενικό αιτιώδη σύνδεσμο, στα δε μη γνήσια εγκλήματα παράλειψης κάνουμε λόγο για αιτιώδη συνάφεια με την μορφή της υποθετικής αιτιότητας. Επειδή όμως το ποινικό δίκαιο δεν ενδιαφέρεται να εντοπίσει οποιαδήποτε αιτιώδη συμπεριφορά αλλά εκείνη τη συμπεριφορά, η τιμώρηση της οποίας ανταποκρίνεται στη φύση και τις απαιτήσεις της έννομης τάξης, πέρα από τη διαπίστωση αιτιώδους συνδέσμου απαιτείται και η διαπίστωση αιτιακής σχέσης μεταξύ του νομικά σημαντικού κινδύνου που έθεσε με την συμπεριφορά του ο ιατρός και του θανάτου ή της σωματικής βλάβης του ασθενούς. Αυτό προτάσσει η θεωρία του αντικειμενικού καταλογισμού, σύμφωνα με την οποία το αποτέλεσμα του θανάτου ή της σωματικής βλάβης του ασθενούς μπορεί να καταλογισθεί αντικειμενικά (= να αναχθεί) στην εξωτερικά αμελή συμπεριφορά του ιατρού μόνο όταν συνιστά πραγμάτωση ενός νομικά σημαντικού κινδύνου που ο ίδιος έθεσε με την εξωτερικά αμελή συμπεριφορά του. Η φύση του δικαίου ως κοινωνικού φαινομένου καθορίζει και τη φύση της αιτιότητας για την οποία κάνουμε λόγο στο ποινικό δίκαιο. Το ποινικό δίκαιο δεν ενδιαφέρεται για το φυσικό αποτέλεσμα που παρήγαγε μια ανθρώπινη συμπεριφορά, αλλά για το πως το αποτέλεσμα αυτό γίνεται αντιληπτό και αξιολογείται από την κοινωνία. Έτσι λοιπόν, το ποινικό δίκαιο δεν ενδιαφέρεται για φυσικά αλλά για κοινωνικά αποτελέσματα. Το ίδιο ισχύει και για την ενδιαφέρουσα το ποινικό δίκαιο αιτιότητα, τη σχέση δηλαδή μεταξύ ανθρώπινης συμπεριφοράς και κοινωνικού αποτελέσματος, η οποία αποτελεί αναγκαστικά μια νομική έννοια. Η θεωρία του αντικειμενικού καταλογισμού δεν έρχεται να περιπλέξει το πρόβλημα της αιτιότητας αλλά να το θέσει στη σωστή του διάσταση. Η εφαρμογή της θεωρίας του αντικειμενικού καταλογισμού δεν προκύπτει από κάποια αδικαιολόγητη φιλοδοξία μερικών θεωρητικών να αλλοιώσουν τα δομικά στοιχεία της αντικειμενικής υπόστασης του εγκλήματος αλλά προκύπτει από την ανάγκη εντοπισμού μόνο εκείνης της συμπεριφοράς, η τιμώρηση της οποίας ανταποκρίνεται στη φύση και τις απαιτήσεις της έννομης τάξης.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Πισιμίσης Ιάσων
- Pisimisis Iason
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3386857