Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Απομόνωση και Χαρακτηρισμός Φορτίου Κυτταροειδικών Εξωσωμάτων από Ασθενείς με Μακρά COVID-19

Abstract

dc:description

H μακρά COVID-19 (long COVID-19), ή αλλιώς το μετά-COVID-19 σύνδρομο (post-COVID-19 syndrome), περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων που εμμένουν μετά τη λοίμωξη από τον ιό SARS-CoV-2 (Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2), ο οποίος αποτελεί τον αιτιολογικό παράγοντα της νόσου COVID-19 (Coronavirus Disease 2019). Το σύνδρομο αυτό χαρακτηρίζεται από μια πληθώρα νευρολογικών συμπτωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της γνωστικής έκπτωσης, της αδυναμίας στη συγκέντρωση και της διαταραχής της μνήμης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι πολλά από τα συμπτώματα αυτά παρουσιάζουν μεγάλη ομοιότητα με εκείνα που εκδηλώνονται σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η νόσος Alzheimer (Alzheimer’s Disease, AD) και η νόσος του Parkinson (Parkinson’s Disease, PD). Λόγω της ομοιότητας των συμπτωμάτων, τίθεται εύλογα το ερώτημα εάν ο SARS-CoV-2 μπορεί να πυροδοτήσει την έναρξη νευροεκφυλιστικών γεγονότων σε ασθενείς με μακρά COVID-19. Ωστόσο, μέχρι στιγμής οι ακριβείς μοριακοί μηχανισμοί που βρίσκονται πίσω από τη σύνδεση του SARS-CoV-2 και του νευροεκφυλισμού παραμένουν άγνωστοι. Τα εξωσώματα είναι εξωκυττάρια νανοκυστίδια που εκκρίνονται από όλους τους τύπους κυττάρων του ανθρώπινου οργανισμού και ανιχνεύονται σε ποικίλα βιολογικά υγρά, όπως το αίμα. Λόγω του βιοενεργού τους φορτίου, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διακυτταρική επικοινωνία και σηματοδότηση τόσο σε φυσιολογικές όσο και σε παθολογικές συνθήκες. Πρόσφατες μελέτες έχουν αναδείξει τον κρίσιμο ρόλο των εξωσωμάτων στην ανάπτυξη και την εξέλιξη των νευροεκφυλιστικών ασθενειών. Συγκεκριμένα, έχει δειχθεί ότι τα εξωσώματα που προέρχονται από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ) μπορούν να μεταφέρουν πρωτεΐνες με τάση συσσωμάτωσης, που εμπλέκονται σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες, από κύτταρο σε κύτταρο και με τον τρόπο αυτό να συμβάλλουν στην εξάπλωση της παθολογίας. Χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιων πρωτεϊνών είναι η Tau και η α-συνουκλεΐνη (α-synuclein, α-syn) που αποτελούν κεντρικά μόρια στην παθογένεση της AD και της PD, αντίστοιχα. Επίσης, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα εξωσώματα που προέρχονται από το ΚΝΣ μπορούν να διαπεράσουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και να απομονωθούν εύκολα από το αίμα. Έτσι, τα εξωσώματα αποτελούν έναν πολλά υποσχόμενο βιοδείκτη για την έγκαιρη διάγνωση των νευροεκφυλιστικών ασθενειών μέσω της ανάλυσης του φορτίου τους. Ο κύριος σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να διερευνηθεί η παρουσία νευροεκφυλιστικών δεικτών, ενδεικτικών της έναρξης νευροεκφυλιστικών μηχανισμών που προκαλούνται από τον SARS-CoV-2, στο εξωσωμικό φορτίο ασθενών με μακρά COVID-19. Αρχικά, προκειμένου να επιτευχθεί ο σκοπός αυτός, χρησιμοποιήθηκε η κυτταρική σειρά ανθρώπινου νευροβλαστώματος SH-SY5Y με σκοπό τη δημιουργία ενός in vitro μοντέλου για τη μελέτη των πρωτεϊνών που σχετίζονται με νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η AD και η PD. Βασικό πλεονέκτημα των συγκεκριμένων κυττάρων είναι η δυνατότητα διαφοροποίησής τους σε κύτταρα που μοιάζουν με νευρώνες που χαρακτηρίζονται από την έκφραση νευρωνικών δεικτών. Στη συγκεκριμένη εργασία, η συνδυασμένη δράση του ρετινοϊκού οξέος (Retinoic Acid, RA) και του νευροτροφικού παράγοντα που προέρχεται από τον εγκέφαλο (Brain-Derived Neurotrophic Factor, BDNF) συνέβαλε στην πλήρη νευρωνική διαφοροποίηση των κυττάρων, η οποία αξιολογήθηκε σε μορφολογικό και βιοχημικό επίπεδο. Επίσης, τα κύτταρα καλλιεργήθηκαν παρουσία ιόντων βαρέων μετάλλων με σκοπό την επαγωγή νευροτοξικότητας και την αύξηση των ενδογενών επιπέδων έκφρασης πρωτεϊνών που σχετίζονται με την AD. Επιπλέον, σχεδιάστηκε ένα νέο πρωτόκολλο απομόνωσης εξωσωμάτων από τα υπερκείμενα της συγκεκριμένης κυτταρικής σειράς. Παράλληλα, απομονώθηκαν τα ολικά εξωσώματα από ορούς ασθενών με μακρά COVID-19, υγιών εθελοντών και ασθενών με AD και PD. Η Ανάλυση Παρακολούθησης Νανοσωματιδίων (Nanoparticle Tracking Analysis, NTA) χρησιμοποιήθηκε για την εκτίμηση της καθαρότητας των δειγμάτων, καθώς επιτρέπει τον προσδιορισμό τόσο του μεγέθους όσο και της συγκέντρωσης των απομονωμένων νανοσωματιδίων. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε ο βιοχημικός χαρακτηρισμός των εξωσωμάτων που περιλάμβανε την ανίχνευση των εξωσωμικών δεικτών HSP90, CD63 και TSG-101 μέσω ανοσοστύπωσης κατά Western. Επιπρόσθετα, σχεδιάστηκε ένα νέο λεπτομερές πρωτόκολλο για τη στοχευμένη απομόνωση εξωσωμάτων, το οποίο βασίστηκε στη χρήση μαγνητικών σφαιριδίων επικαλυμμένων με αντισώματα που αναγνωρίζουν ειδικά και δεσμεύουν δείκτες στην επιφάνεια ενός συγκεκριμένου υποπληθυσμού εξωσωμάτων. Το πρωτόκολλο αυτό δοκιμάσθηκε για την απομόνωση νευροειδικών εξωσωμάτων από ένα σύνολο ολικών εξωσωμάτων από ασθενείς με μακρά COVID-19 μέσω στόχευσης του νευροειδικού δείκτη L1CAM/CD171. Τέλος, πραγματοποιήθηκαν προσπάθειες ανίχνευσης της Tau στο φορτίο των νευροειδικών εξωσωμάτων. Συμπερασματικά, μπορέσαμε να χρησιμοποιήσουμε την κυτταρική σειρά SH-SY5Y ως ένα in vitro μοντέλο για τη μελέτη των μεσολαβούμενων από τα εξωσώματα νευροεκφυλιστικών μηχανισμών. Ακόμη, μπορέσαμε να δημιουργήσουμε ένα λεπτομερές πρωτόκολλο για τη στοχευμένη απομόνωση εξωσωμάτων από ορούς αίματος ασθενών με μακρά COVID-19, το οποίο χρησιμοποιήσαμε σε προκαταρκτικά πειράματα για την απομόνωση νευροειδικών εξωσωμάτων και την ανίχνευση νευροεκφυλιστικών δεικτών. H πραγματοποίηση περισσότερων βελτιστοποιημένων πειραμάτων κρίνεται απαραίτητη, ώστε να χαρακτηριστεί λεπτομερώς και να επιβεβαιωθεί η σχέση μεταξύ της μόλυνσης από τον SARS-CoV-2 και της ανάπτυξης νευροεκφυλισμού.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μάζη Σοφία
  • Mazi Sofia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3389525

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μάζη Σοφία; Mazi Sofia. Απομόνωση και Χαρακτηρισμός Φορτίου Κυτταροειδικών Εξωσωμάτων από Ασθενείς με Μακρά COVID-19. 2024. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3389525