National and Kapodistrian University of Athens
Η Μικρασιατική Καταστροφή στην Παιδική Λογοτεχνία
Abstract
dc:descriptionΣτην παρούσα μελέτη εξετάζεται η αποτύπωση της Μικρασιατικής Καταστροφής και του επακόλουθου δράματος των προσφύγων στην Παιδική Λογοτεχνία. Γίνονται απόπειρες να ερμηνευθεί το γεγονός πως, παρά την καίρια σημασία του γεγονότος για την εθνική μας Ιστορία, την εθνική μας ταυτότητα και τις κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις και παρά τον αντίκτυπο που είχε αυτό τόσο συλλογικά όσο και ατομικά, το θέμα καθυστέρησε σημαντικά να απασχολήσει τη Λογοτεχνία για παιδιά και νέους και μέχρι και σήμερα εκπροσωπείται σε μικρότερη έκταση από άλλα ιστορικά θέματα. Στην προσπάθεια διατύπωσης των ερμηνειών που παρουσιάζονται και που από τη διερεύνηση της σχετικής βιβλιογραφίας δεν έχει ξαναγίνει μέχρι σήμερα με τρόπο συστηματικό, λεπτομερή και επικεντρωμένο αυστηρά σε αυτό το θέμα, εργαλεία υπήρξαν οι θεωρητικοί προβληματισμοί γύρω από τη σχέση Λογοτεχνίας και Ιστορίας, Λογοτεχνίας και Τραύματος, Λογοτεχνίας και προσφυγιάς, καθώς και οι θεωρητικές θέσεις του σχετικά νέου κλάδου της Παιδαγωγικής επιστήμης, της Παιδαγωγικής της Λογοτεχνίας, γύρω από τη φύση, τον ρόλο και τα λογοτεχνικά εργαλεία της Παιδικής Λογοτεχνίας, όπως παρατίθενται στα δυο πρώτα κεφάλαια. Παράλληλα, χρησιμοποιήθηκαν κάποια ιστορικά στοιχεία και κάποια δεδομένα από το σύγχρονο εκπαιδευτικό μας σύστημα και το Αναλυτικό Πρόγραμμα. Στη συνέχεια επιχειρείται να καταδειχθεί σε θεωρητικό επίπεδο πως το ζήτημα της Μικρασιατικής Καταστροφής και της προσφυγιάς δύναται όχι μόνο να απασχολήσει με ενδιαφέροντες και πρωτότυπους τρόπους τη σύγχρονη Λογοτεχνία για παιδιά και νέους, αλλά και να αποδειχθεί ιδιαίτερα κατάλληλο και πρόσφορο για τη διδακτική και παιδαγωγική του αξιοποίηση στο παρόν μέσα από τα λογοτεχνικά κείμενα. Πέρα από τη σύνδεσή του με την ιστορική σκέψη και συνείδηση των παιδιών, πέρα από τη συνεισφορά του στη διαμόρφωση ελληνικής συνείδησης και στη σφυρηλάτηση της εθνικής ταυτότητας, χαρακτηρίζεται και από την έννοια του τραύματος και της κρίσης, με αποτέλεσμα να μπορεί να παράσχει τρόπους και πρότυπα θωράκισης και οργάνωσης των υποκειμένων απέναντι σε ένα τραυματικό γεγονός, ενώ σχετίζεται με τη διαδικασία δόμησης της ταυτότητας μέσα από κρίσεις, στοιχείο πολύ σημαντικό για την ανάπτυξη των παιδιών και ιδιαίτερα των εφήβων. Επιπλέον, μέσω της πραγματικότητας της οθωμανικής διάστασης του ελληνικού παρελθόντος και της έλευσης των προσφύγων ακουμπά με άμεσο και αυθεντικό τρόπο το θέμα της διαφορετικότητας και της διαπολιτισμικότητας, θέματα ιδιαίτερα επίκαιρα στη σημερινή κοινωνία λόγω των μεταναστευτικών και προσφυγικών ροών. Έτσι, το θέμα της Μικρασιατικής Καταστροφής φαίνεται κατάλληλο σήμερα να απασχολήσει τη Λογοτεχνία για Παιδιά και νέους τόσο από αισθητική και λογοτεχνική πλευρά όσο και από παιδαγωγική. Παρόλα αυτά όμως παραμένει προκλητικό και δύσκολο εγχείρημα για τους συγγραφείς, καθώς έχουν να αναμετρηθούν με πολλούς και σύνθετους παράγοντες: το οδυνηρό και τραυματικό στοιχείο, την ύπαρξη πολλών ερμηνειών και οπτικών, τη συνύπαρξη ιστορικής, ψυχολογικής και παιδαγωγικής διάστασης, τη σύνδεση του θέματος με το παρόν και το μέλλον. Σε πρακτικό επίπεδο επιχειρείται να διερευνηθεί και να αποτιμηθεί η παρουσία όλων των παραπάνω παραμέτρων σε τέσσερα λογοτεχνικά έργα για παιδιά με θέμα τη Μικρασιατική Καταστροφή στις τρεις φάσεις της. Η εξέταση των στοιχείων και των δεδομένων που μας παρέχουν πραγματοποιείται σε επίπεδο λογοτεχνικό, ιστορικό, ψυχολογικό και παιδαγωγικό. Η τελική διαπίστωσή μας συμπυκνώνεται στο ότι σε διαφορετικό βαθμό οι συγγραφείς στα υπό εξέταση έργα κατάφεραν το παραπάνω σύνθετο εγχείρημα, δίνοντας έμφαση σε διαφορετικά στοιχεία και χρησιμοποιώντας διαφορετικούς τρόπους, με αποτέλεσμα τελικά ναι μεν να μπορεί να διαφοροποιηθούν οι αναγνώστες τους με κριτήριο την ηλικία και τα ενδιαφέροντά τους, από την άλλη όμως να παράγεται σε κάθε περίπτωση ένα άρτιο λογοτεχνικό και παιδαγωγικό αποτέλεσμα. Λέξεις – κλειδιά: Μικρασιατική Καταστροφή, Παιδική Λογοτεχνία, Ιστορία, Τραύμα, προσφυγιά, Ψυχολογία, διαπολιτισμικότητα.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Author dc:creator
-
- ΠΟΛΙΤΗ ΛΟΥΚΙΑ
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3391440