National and Kapodistrian University of Athens
Διερεύνηση των εξαφανισθέντων ατόμων στην Ελλάδα μέσα απο τη μελέτη περιστατικών που εξετάστηκαν στη μονάδα Δικαστικής Ανθρωπολογίας της Ιατρικής σχολής του ΕΚΠΑ
Abstract
dc:descriptionΣε κάθε χώρα μείζον πρόβλημα αποτελούν οι αγνοούμενοι ενώ ο προσδιορισμός της ταυτότητας των ανευρεθέντων σορών είναι ένα περίπλοκο ζήτημα στις Δικαστικές Επιστήμες. Ο Δικαστικός ανθρωπολόγος διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην εξέταση και εξακρίβωση της ταυτότητας των ανευρεθέντων, τον προσδιορισμό του είδους των σκελετικών κακώσεων και της αιτίας θανάτου. Η αδυναμία ταυτοποίησης μίας ανευρεθείσας σορού αποτελεί ένα σημαντικό, αλλά υποεκτιμημένο πρόβλημα στη σημερινή κοινωνία, ενώ θεωρείται θεμελιώδης για ποινικούς, αστικούς, αλλά κυρίως για ηθικούς λόγους, αντανακλώντας το δικαίωμα των ανθρώπων να ταφούν και να θρηνηθούν. Σκοπός της παρούσας μελέτης αποτελεί η διερεύνηση των χαρακτηριστικών των συνθηκών θανάτου και ανεύρεσης των εξαφανισμένων ατόμων στην Ελλάδα κατά το διάστημα 1999-2021 μέσα από τη μελέτη περιστατικών που εξετάστηκαν στη Μονάδα Δικαστικής Ανθρωπολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ καθώς και η δημιουργία ενός γενικευμένου προφίλ που αφορά στις συνθήκες εξαφάνισης και ανεύρεσης των ατόμων αυτών που παρατηρείται στον ελληνικό χώρο. Συγκεντρώθηκαν στοιχεία από 142 υποθέσεις εξαφανισμένων ατόμων που ανευρέθησαν σε στάδιο προχωρημένης σήψης ή πλήρους σκελετοποίησης, δημιουργήθηκαν και μελετήθηκαν παράμετροι που ακολουθούν τις συνθήκες εξαφάνισης και ανεύρεσης των πτωμάτων, ενώ μέσω της στατιστικής δοκιμασίας Χ2 Chi-square (Pearson Chi-square test) ερευνήθηκε η πιθανότητα στατιστικά σημαντικής σχέσης μεταξύ των παραμέτρων. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα το μεγαλύτερο ποσοστό των ανευρεθέντων ατόμων που έφτασαν στο εργαστήριο παραμένει χωρίς ταυτοποίηση (57,8%) και μόλις στο 24,8% έχει πραγματοποιηθεί εξακρίβωση στοιχείων το οποίο αποτέλεσε το τελικό δείγμα της συγκεκριμένης έρευνας. Το μεγαλύτερο ποσοστό ανευρεθέντων αφορούσε σε άνδρες άνω των 60 ετών (69,5%) στην περιοχή της Κεντρικής Ελλάδας με κύρια εποχή ανεύρεσης το καλοκαίρι. Οι περισσότερες υποθέσεις ανευρέθησαν από διερχόμενο κόσμο σε εξωτερικό χώρο σε διάστημα μικρότερο του ενός μηνός (40,5%) από την εξαφάνισή τους. Το στάδιο σήψης στο οποίο βρίσκονταν ήταν η πλήρης σκελετοποίηση (34,8%) με αποτέλεσμα η ανάλυση του DNA να αποτελεί και τη βασική μέθοδο ταυτοποίησης για τον προσδιορισμό της ταυτότητας. Αν και στο 51,1% των υποθέσεων δεν είναι δυνατός ο προσδιορισμός του τρόπου θανάτου, τα ατυχήματα είναι η κύρια αιτία στο 15,3% των εξαφανισμένων ατόμων που περισυλλέχθησαν και ακολουθεί η ανθρωποκτονία. Οι περισσότερες μεταβλητές όπως ήταν αναμενόμενο, σχετίζονται μεταξύ τους, όπως είναι η γεωγραφική κατανομή των υποθέσεων, οι συνθήκες ανεύρεσης και το περιβάλλον ανεύρεσης, οι ταφονομικές αλλοιώσεις το στάδιο σήψης και ο εκτιμώμενος χρόνος που έχει παρέλθει από τον θάνατο μέχρι την ανεύρεση υποδηλώνοντας ότι αποτελούν βασικούς παράγοντες στην ταχύτητα τόσο της σήψης της σορού όσο και της ανεύρεσης και ανάσυρσης. Παράλληλα, το είδος θανάτου σχετίζεται στατιστικά σημαντικά με την πλειοψηφία των μεταβλητών οι κυριότερες από τις οποίες είναι το στάδιο σήψης και ο χρόνος της σκελετικής κάκωσης. Κατ’ επέκταση μία σορός που βρίσκεται σε προχωρημένη σήψη έως και την πλήρη σκελετοποίηση μπορεί να μελετηθεί για την ύπαρξη προθανατίων και περιθανατίων κακώσεων που συνδέονται με τις συνθήκες θανάτου και την αποσαφήνιση της ύπαρξης ή όχι εγκληματικής ενέργειας. Στην συγκεκριμένη έρευνα πιο συχνά παρατηρούμενες είναι οι περιθανάτιες κακώσεις και συγκεκριμένα οι θλαστικές κακώσεις, ακολουθούμενες από τις προθανάτιες κακώσεις. Οι ταφονομικές αλλοιώσεις που καταγράφηκαν είναι κυρίως αποτέλεσμα της δραστηριότητας των πτωματοφάγων ζώων, τα οποία προκάλεσαν απεξάρθρωση και διασκορπισμό των σκελετικών στοιχείων. Συμπερασματικά, η παρούσα έρευνα αποτελεί την προσπάθεια καταγραφής και αξιολόγησης των ατόμων που εξαφανίστηκαν και ανευρέθηκαν στην Ελλάδα κατά το διάστημα 1999-2021, τη δημιουργία ενός προφίλ που διέπει τις καταστάσεις ανεύρεσης και εξακρίβωσης στοιχείων και του τρόπου θανάτου των σορών που παρατηρούνται στη χώρα. Κρίνεται απαραίτητη η μελέτη και ταυτοποίηση περισσότερων υποθέσεων με σκοπό τον εμπλουτισμό των στοιχείων και την παραγωγή ενός πιο αναλυτικού και ακριβούς προφίλ των χαρακτηριστικών των εξαφανισμένων ατόμων που ανευρίσκονται στον ελληνικό χώρο για την ασφαλέστερη διεξαγωγή συμπερασμάτων και την παροχή πληροφοριών σε δικαστικούς ανθρωπολόγους και ερευνητές των Δικαστικών επιστημών.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Ζώη Ίρις
- Zoi Iris
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3393590