Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Explainable Artificial Intelligence: An STS perspective

Abstract

dc:description

Η παρούσα διπλωματική επιχειρεί μια ολοκληρωμένη διερεύνηση της Ερμηνεύσιμης Τεχνητής Νοημοσύνης (Explainable Artificial Intelligence - XAI) με τη συνέργεια προοπτικών τόσο από την τεχνική έρευνα της Τεχνητής Νοημοσύνης όσο και από τον τομέα του Science, Technology, and Society - Science and Technology Studies (STS). Βασισμένοι σε μια ενδελεχή βιβλιογραφική ανασκόπηση, αναλύουμε τις πολύπλευρες αφηγήσεις που προκύπτουν από τη βιβλιογραφία του STS σχετικά με την Ερμηνεύσιμη Τεχνητή Νοημοσύνη, δίνοντας έμφαση στις κοινωνικές, ηθικές και φιλοσοφικές διαστάσεις. Στη συνέχεια περιηγούμαστε σε τεχνικούς δρόμους, καταδυόμενοι στις μεθόδους και τις κριτικές που προέρχονται από την ίδια την κοινότητα της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ). Στον πυρήνα του λόγου μας βρίσκεται η κατανόηση ότι τα συστήματα ΤΝ δεν είναι απλώς τεχνικές οντότητες, αλλά εγγενώς συνυφασμένα με τις κοινωνικές δομές και την πολιτική. Αντιμετωπίζουμε την επιτακτική ανάγκη να αντιληφθούμε την ΤΝ όχι μόνο από την άποψη της αλγοριθμικής διαφάνειας αλλά και της ευθυγράμμισής της με την ανθρώπινη νόηση, τα κοινωνικά πρότυπα και τις δυναμικές εξουσίας. Μέσω αυτού του πρίσματος, ξετυλίγουμε τις προκλήσεις της ασαφούς ορολογίας, της απουσίας καθολικών στόχων και της περίπλοκης αλληλεπίδρασης μεταξύ διαφάνειας, εμπιστοσύνης και ερμηνευσιμότητας στον τομέα του ΧΑΙ. Μελέτες υπαρκτών προβλημάτων, που εκτείνονται από συστήματα μουσικών συστάσεων έως την τεχνητή νοημοσύνη στην ογκολογία, προσφέρουν απτές απεικονίσεις, γεφυρώνοντας τις θεωρητικές γνώσεις με τα πρακτικά σενάρια. Αυτές οι αφηγήσεις λειτουργούν ως βάση για τον έλεγχο και την επικύρωση της διεπιστημονικής μας προσέγγισης, τονίζοντας τη σημασία των σχεδιασμών με επίκεντρο τον χρήστη και την πολιτική που ενσωματώνεται στα συστήματα ΤΝ. Συνθέτοντας αυτές τις αναλύσεις, χαράσουμε μια πορεία προς μια πιο ολοκληρωμένη, ολιστική και τεκμηριωμένη προσέγγιση του XAI - μια προσέγγιση που προασπίζεται τόσο την τεχνική αυστηρότητα όσο και την κοινωνική απήχηση. Καθώς βρισκόμαστε σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη συνεχίζει να αναδιαμορφώνει τον κόσμο μας, το έργο αυτό θέτει τις βάσεις για πιο υπεύθυνη, λεπτομερή και χωρίς αποκλεισμούς πρόοδο στο πεδίο της επεξηγηματικότητας και ερμηνευσιμότητας.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μενής-Μαστρομιχαλάκης Ορφέας
  • Menis-Mastromichalakis Orfeas

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3397237

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μενής-Μαστρομιχαλάκης Ορφέας; Menis-Mastromichalakis Orfeas. Explainable Artificial Intelligence: An STS perspective. 2024. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3397237