National and Kapodistrian University of Athens
Οι προσπάθειες της ΕΕ για τη δημιουργία ευρωπαϊκού στρατού: Από την ΕΑΚ στην ΚΕΠΠΑ. Μελέτη περίπτωσης (Ουκρανία)
Abstract
dc:descriptionΤο γεωπολιτικό περιβάλλον στην Ευρώπη όπως διαμορφώθηκε μετά το τέλος του Β΄ ΠΠ όπου κυριάρχησαν ο φόβος του σοβιετικού επεκτατισμού από τη μία πλευρά και ο έλεγχος της Γερμανίας από την άλλη, εκκίνησαν τις προσπάθειες για την δημιουργία ευρωστρατού ως μέσου για τη διαμόρφωση Κοινής Πολιτικής στην Άμυνα και τις Εξωτερικές Σχέσεις της Ευρώπης από τις αρχές της δεκαετίας του 1950 με το σχέδιο σύστασης της Ευρωπαϊκής Αμυντικής Κοινότητας (ΕΑΚ). Η ιδέα όμως της ΕΑΚ δεν τελεσφόρησε γιατί έθιγε καίρια το πρόβλημα της εθνικής κυριαρχίας. Ωστόσο, αποτέλεσε ένα σημαντικό πρόδρομο βήμα για την ευρωπαϊκή ενοποίηση. Οι προσπάθειες των ευρωπαϊκών κρατών με διαδοχικές αναθεωρήσεις συνθηκών, οδήγησαν τελικά στην Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ). Καταλύτης για τη θεσμοθέτηση της ΚΕΠΠΑ αποτέλεσε η κρίση στα Βαλκάνια τη δεκαετία του 1990, η πτώση του τείχους του Βερολίνου, η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης αλλά και η αδυναμία της ΕΕ να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την κατάσταση στον άμεσο περίγυρό της. Η ΚΕΠΠΑ περιλάμβανε στο σύνολό της τα θέματα εξωτερικών σχέσεων και ασφάλειας της ΕΕ συμπεριλαμβανομένων και θεμάτων διαμόρφωσης μιας κοινής αμυντικής πολιτικής. Στο τέλος της δεκαετίας του ΄90 δημιουργήθηκε ο επιχειρησιακός βραχίονας της ΚΕΠΠΑ και ονομάστηκε Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ). Στο πλαίσιο της ΚΠΑΑ η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφασίζει την ανάληψη αποστολών διαχείρισης κρίσεων με στρατιωτικά και μη μέσα και οι οποίες συμβάλλουν στην πραγμάτωση των στόχων της αλλά και την άσκηση πολιτικής από μέρους της ΕΕ. Λίγα χρόνια μετά, στο άρθρο 43 της Συνθήκης της Λισαβώνας προσδιορίζονται οι στόχοι αλλά και οι αρμοδιότητες των αποστολών ΚΠΑΑ. Έως το 2023, η ΕΕ προχώρησε σε 32 αποστολές ΚΠΑΑ, 21 μη στρατιωτικές αποστολές και 11 στρατιωτικές, με τις τελευταίες να είναι οι πιο πολυπληθείς σε επίπεδο προσωπικού. Από τη δημιουργία της ΚΕΠΠΑ όμως μέχρι και σήμερα δεν υπήρξε καμία ουσιαστική πρόοδος προς την κατεύθυνση της ευρωπαϊκής αμυντικής ολοκλήρωσης. Η πρόσφατη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έφερε στο προσκήνιο ξανά το ζήτημα αυτό και κατέδειξε με τον πιο εμφατικό τρόπο την απουσία κοινής ευρωπαϊκής αμυντικής πολιτικής απέναντι στον ρωσικό επεκτατισμό. Η αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης σε πολιτικό επίπεδο από την Ουκρανία έγινε με επιτυχημένο τρόπο από την ΕΕ. Δε συνέβη όμως το ίδιο και στο ζήτημα της κοινής αμυντικής πολιτικής, όπου υπήρξαν παλινωδίες, ατέρμονες συζητήσεις και αδυναμία χάραξης ενιαίας γραμμής στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Καζάσης Δημήτριος
- Kazasis Dimitrios
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3400524