National and Kapodistrian University of Athens
Οδοντογενείς όγκοι σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες: Αναδρομική μελέτη 20ετίας και ανασκόπηση της βιβλιογραφίας
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή: Οι οδοντογενείς όγκοι αποτελούν μία ξεχωριστή κατηγορία όγκων που παρουσιάζονται κυρίως στην ηλικία ανάπτυξης του οδοντικού φραγμού με ποικίλα κλινικά, ακτινογραφικά και ιστολογικά χαρακτηριστικά, διαφορετική βιολογική συμπεριφορά και ιστογένεση ανά υποκατηγορία. Παρά την ετερογένειά τους, έχουν κοινή προέλευση από τους ιστούς που συμμετέχουν στην οδοντογένεση και ομοιότητα που δικαιολογεί τόσο την εντόπιση τους, όσο και την συχνότερη εμφάνισή τους σε νεαρούς ασθενείς. Στους οδοντογενείς όγκους βάσει της ταξινόμησης του WHO 2017 αλλά και 2022, συγκαταλέγονται καλοήθεις και κακοήθεις με συχνότερα εμφανιζόμενους τους καλοήθεις και πιο συγκεκριμένα τα οδοντώματα. Κάποιοι καλοήθεις όγκοι όπως τα αδαμαντινοβλαστικά ινώματα και τα αδαμαντινοβλαστώματα, μπορεί να εκδηλώσουν τοπικά επιθετική βιολογική συμπεριφορά, ενώ οι κακοήθεις είναι σπάνιοι. Σχετικά με τους οδοντογενείς όγκους τα παιδιά και τους νεαρούς ενήλικες, η βιβλιογραφία είναι περιορισμένη και συνήθως δεν εξετάζονται ξεχωριστά αλλά εμπεριέχονται σε μελέτες που αφορούν τους οδοντογενείς όγκους ανεξαρτήτως ηλικίας. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η καταγραφή και μελέτη των οδοντογενών όγκων των γνάθων σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες που αντιμετωπίστηκαν στο διάστημα 2002-2022, από την Κλινική Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής της Οδοντιατρικής Σχολής, ΕΚΠΑ και την αντίστοιχη Πανεπιστημιακή Κλινική στο Νοσοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού». Υλικό και μέθοδος: Πρόκειται για αναδρομική μελέτη 21 ετών, βασισμένη σε πληροφορίες από τα αρχεία και τους φακέλους των ασθενών με οδοντογενείς όγκους, το χρονικό διάστημα 2002-2022. Καταγράφηκαν τα δημογραφικά στοιχεία των ασθενών (φύλο, ηλικία) και δεδομένα που αφορούσαν στους όγκους όπως κλινική και ακτινογραφική εικόνα, εντόπιση, διάγνωση, θεραπευτική αντιμετώπιση, μετεγχειρητική παρακολούθηση καθώς και απώτερη διαχείριση των ασθενών που απώλεσαν δόντια λόγω των όγκων. Ακολούθησε η στατιστική ανάλυση των παραπάνω δεδομένων και σύγκριση αυτών με την βιβλιογραφία. Αποτελέσματα: Στην μελέτη συμπεριλήφθηκαν 106 ασθενείς, με αναλογία ανδρών- γυναικών 1,12:1 και μέση ηλικία τα 9,3 έτη. Ως προς τα κλινικά ευρήματα, εξετάστηκε η ύπαρξη ενδοστοματικής ή και εξωστοματικής διόγκωσης, η διαταραχή της οδοντοφυΐας στην περιοχή και τυχόν απουσία δοντιού από τον φραγμό. Η πλειονότητα των ασθενών εμφάνισε διαταραχή της οδοντοφυΐας (82 ασθενείς, 77,36%) και εξ αυτών οι 63 παρουσίασαν έλλειψη δοντιών από τον φραγμό. Ταχεία ανάπτυξη και συνοδό πόνο εμφάνισαν 15 ασθενείς, ενώ οι υπόλοιποι παρουσίαζαν ασυμπτωματική διόγκωση. Ανάλογα με την φάση της οδοντικής ανάπτυξης, 66 όγκοι εντοπίστηκαν στην μεικτή, 20 στην νεογιλή και 20 στην μόνιμη οδοντοφυΐα. Με εξαίρεση τα οδοντώματα και ιδιαίτερα τα σύνθετα, των οποίων η ακτινογραφική εικόνα είναι διαφοροδιαγνωστική, οι οδοντογενείς όγκοι παρουσίαζαν ποικίλα ακτινογραφικά χαρακτηριστικά. Στην πλειονότητά τους ήταν σαφώς περιγεγραμμένοι, είχαν σαφή όρια και χαρακτηρίστηκαν ως οστεολυτικές ή πυκνωτικές βλάβες, ενώ σαφή σχέση με έγκλειστο δόντι είχε το 52,83% των όγκων. Ως προς την εντόπιση, το 51,89% εντοπίστηκε στην άνω γνάθο και το 50,94% σε οπίσθια θέση των γνάθων. Ως προς τις διαστάσεις τους, οι όγκοι ταξινομήθηκαν σε 3 ομάδες (<1cm, 1-4cm και >4cm) με το 50,94% να έχει διαστάσεις 1-4cm. Σε όλες τις περιπτώσεις, η αντιμετώπιση των οδοντογενών όγκων ήταν χειρουργική. Μερική βιοψία προηγήθηκε κυρίως λόγω διαστάσεων σε 22 όγκους. Υπό γενική αναισθησία αντιμετωπίστηκαν 88 ασθενείς (83,02%) και υπό τοπική αναισθησία 18 ασθενείς (16,98%). Η αφαίρεση των όγκων έγινε, συνηθέστερα, στα όρια της κάψας τους – εκπυρήνιση (94 όγκοι, 88,68%) ή με εκτενέστερη εκτομή που περιλάμβανε και απόξεση ή και αφαίρεση οστού στα όρια της βλάβης με την χρήση χειρουργικής φρέζας (9 όγκοι, 8,49%) ή με μαρσιποποίηση των κυστικών όγκων σε 3 περιπτώσεις (2,83%). Αποκατάσταση του χειρουργικού ελλείματος, όπου κρίθηκε αναγκαίο, πραγματοποιήθηκε στον ίδιο χρόνο με την αφαίρεση του όγκου με την χρήση οστικών μοσχευμάτων, σε 6 ασθενείς. Ακόμα 3 ασθενείς υποβλήθηκαν σε αποκατάσταση του χειρουργικού ελλείμματος σε απώτερο χρόνο, με σκοπό την αποκατάσταση των ελλειπόντων δοντιών με οδοντικά εμφυτεύματα. Συνολικά, 6 ασθενείς αποκατέστησαν τα ελλείποντα δόντια με επιεμφυτευματικές ακίνητες αποκαταστάσεις. Η τελική διάγνωση των οδοντογενών όγκων του δείγματος της παρούσας μελέτης, βάσει της ταξινόμησης των εν λόγω όγκων από τον WHO 2017, περιελάμβανε 73 (68,87%) οδοντώματα, 14 (13,21%) αδαμαντινοβλαστικά ινώματα, 10 (9,43%) αδαμαντινοβλαστώματα, 5 (4,72%) οδοντογενή ινώματα και 4 (3,77%) οδοντογενή μυξώματα. Στο σύνολό τους, οι οδοντογενείς όγκοι του δείγματος ήταν καλοήθεις, εκ των οποίων οι 15 (14,15%) χαρακτηρίστηκαν με τοπικά επιθετική συμπεριφορά και αφορούσαν σε 7 αδαμαντινοβλαστώματα, 4 αδαμαντινοβλαστικά ινώματα, 2 οδοντογενή μυξώματα και 2 οδοντογενή ινώματα. Η μετεγχειρητική περίοδος παρακολούθησης παρουσίασε διακύμανση που σχετιζόταν με τον ιστολογικό τύπο του όγκου και με την ηλικία του κάθε ασθενή. Η επανεξέταση διήρκησε το λιγότερο 5 έτη για όλους τους ασθενείς, πλην εκείνων με την διάγνωση οδοντώματος, ενώ υπήρξαν και ασθενείς που παρακολουθήθηκαν για περισσότερο από 10 έτη. Υποτροπές μικρής έκτασης εντοπίστηκαν σε 5 περιπτώσεις, εκ των οποίων οι 4 αφορούσαν αδαμαντινοβλαστώματα και η 1 αδαμαντινοβλαστικό ίνωμα. Όλες οι υποτροπές αντιμετωπίστηκαν με εκτεταμένη χειρουργική αφαίρεση. Συμπεράσματα: Τα ευρήματα της παρούσας μελέτης συμφωνούν με εκείνα της τρέχουσας βιβλιογραφίας για τα παιδιά και τους νεαρούς ενήλικες. Tα οδοντώματα ήταν o συχνότερος οδοντογενής όγκος και ακολούθως, τα αδαμαντινοβλαστικά ινώματα και τα αδαμαντινοβλαστώματα. Οι οδοντογενείς όγκοι, αν και καλοήθεις στην πλειονότητά τους, μπορεί να εμφανίσουν τοπικά επιθετική βιολογική συμπεριφορά προκαλώντας εκτεταμένη οστική καταστροφή και απώλεια μονίμων δοντιών. Η θεραπεία τους, ιδίως των τοπικά επιθετικών, δεν σταματά στην χειρουργική τους αφαίρεση και την αποκατάσταση των επιπτώσεών τους αλλά συνεχίζεται με μακροχρόνια παρακολούθηση, που αφορά στην έγκαιρη διάγνωση και διαχείριση των υποτροπών.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Παπαμικίδου Στέλλα
- Papamikidou Stella
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3402811