Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Εφαρμογή Monte Carlo υπολογιστικής δοσιμετρίας για τον καθορισμό παραγόντων διόρθωσης μαγνητικού πεδίου στην κλινική δοσιμετρία συστημάτων 1.5Τ MRI - Linac με έμφαση στα στενά πεδία

Abstract

dc:description

Σκοπός αυτής της εργασίας είναι να καθορισθούν οι παράγοντες διόρθωσης k(B,Q) και k(Β,Q,Qclin) για κλινικά διαθέσιμο υβριδικό σύστημα ακτινοθεραπείας γραμμικού επιταχυντή 7MV - μαγνητικού τομογράφου 1,5Τ (MRI - Linac) μέσω προσομοιώσεων Monte Carlo (MC). Υπόβαθρο: Σε εφαρμογές ακτινοθεραπείας με σύστημα MRI - Linac, εφαρμόζεται ισχυρό μαγνητικό πεδίο 1,5Τ παράλληλα στην τράπεζα θεραπείας και κάθετα στη δέσμη. Η βαθμονόμηση του συστήματος χορήγησης θεραπείας πραγματοποιείται με κλινικούς ανιχνευτές ακτινοβολίας και κυρίως με θαλάμους ιονισμού. Λόγω της παρουσίας του μαγνητικού πεδίου ασκείται δύναμη Lorentz στα φορτισμένα σωματίδια και μεταβάλλοντας την τροχιά τους και συνεπώς την κατανομή της δόσης. Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα και την μεταβολή της απόκρισης των δοσιμέτρων που χρησιμοποιούνται στις διαδικασίες ποιοτικού ελέγχου και δοσιμετρίας. Για να ληφθεί υπόψιν το φαινόμενο αυτό, έχουν προταθεί παράγοντες διορθώσεις μαγνητικού πεδίου, οι οποίοι για συνέπεια με τους φορμαλισμούς TRS-398 και TRS-483 της Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ – IAEA) συμβολίζονται ως k(B,Q) και k(Β,Q,Qclin), αντίστοιχα. Ορίζονται ως ο λόγος των συντελεστών βαθμονόμησης N(D,w) με και χωρίς την παρουσία του μαγνητικού πεδίου 1,5T και σε πεδίο αναφοράς ή κλινικό πεδίο. Στην παρούσα εργασία, ο προσδιορισμός αυτών των παραγόντων διόρθωσης γίνεται μεσώ προσομοιώσεων Monte Carlo (MC) και για το σκοπό αυτό υπολογίζονται οι ποσότητες της απορροφούμενης δόσης στον ενεργό όγκο του δοσιμέτρου, D(det,Q), καθώς και η απορροφούμενη δόση σε ένα μικρό όγκο νερού, D(w,Q), με και χωρίς μαγνητικό πεδίο για διάφορες ποιότητες δέσμης Q. Για τον βέλτιστο υπολογισμό των συντελεστών διόρθωσης μέσω υπολογιστικής δοσιμετρίας MC, προηγήθηκε μελέτη της επίδρασης των παραμέτρων προσομοίωσης και ο ακριβής υπολογισμός του νεκρού όγκου των θαλάμων ιονισμού. Μέθοδοι: Για όλους του δοσιμετρικούς υπολογισμούς χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό πακέτο EGSnrc V2019a. Μοντελοποιήθηκαν οι θάλαμοι ιοντισμού PTW 31024, PTW 30125 (PTW, Γερμανία) και Exradin A1SL, Exradin A26 (Exradin, ΗΠΑ) καθώς και η δίοδος διαμαντιού PTW microDiamond (PTW, Γερμανία) στο πακέτο γεωμετρίας C++ του συγκεκριμένου κώδικα. Οι προσομοιώσεις των ανιχνευτών έγιναν με βάση τα διαγράμματα που παραχωρήθηκαν από τους αντίστοιχους κατασκευαστές. Ο ενεργός όγκος του θαλάμου χαρτογραφήθηκε με τη μέθοδο των πεπερασμένων στοιχείων (Finite Element Method), μέσω του προγράμματος COMSOL Multiphysics 5.5. Για τους ανιχνευτές θεωρήθηκαν δύο προσανατολισμοί: αντιπαράλληλα προς το μαγνητικό πεδίο (αναφερόμενος ως «οριζόντιος προσανατολισμός») και παράλληλα προς τη ροή φωτονίων (αναφερόμενος ως «κάθετος προσανατολισμός»), με τη γωνία του gantry να είναι πάντα στις 0°. Η πηγή φωτονίων προσομοιώθηκε για το πεδίο αναφοράς (10×10cm2) καθώς και τρία μικρότερα ή στενά πεδία (1×1, 2×2 και 3×3 cm2) με βάση τα αρχεία phase space που παραχωρήθηκαν από τον κατασκευαστή για το σύστημα Unity 1,5Τ/7MV MRI - Linac (Elekta, UK). Όλοι οι ανιχνευτές προσομοιώθηκαν με το σημείο αναφοράς τους τοποθετημένο στο ισόκεντρο του συστήματος και σε βάθος 10cm από την επιφάνεια ομοιώματος νερού. Η επίδραση στα αποτελέσματα των παραμέτρων προσομοίωσης που διερευνήθηκαν ήταν το κατώφλι αποκοπής ενέργειας ηλεκτρονίων (ECUT), ο συντελεστής ενίσχυσης διατομής φωτονίων (Photon Cross Section Enhancement variance reduction technique – XCSE VRT) καθώς και του μήκους του στελέχους του ανιχνευτή (stem). Οι προσομοιώσεις πραγματοποιήθηκαν παράλληλα σε υπολογιστικό σύστημα 32 πυρήνων. Αποτελέσματα: Για το ECUT έγινε σύγκριση μεταξύ δύο ενεργειών αποκοπής (ολική ενέργεια ηλεκτρονίου 521keV και 521keV). Σε σύγκριση με τα 512keV, η επιλογή ECUT 521keV μειώνει σημαντικά τον χρόνο προσομοίωσης, αλλά επηρεάζει τα αποτελέσματα της δόσης στον ευαίσθητο όγκο του ανιχνευτή έως και 0,6%. Η απόκλιση είναι πιο έντονη για τον οριζόντιο προσανατολισμό. Ωστόσο, τα αντίστοιχα αποτελέσματα του παράγοντα διόρθωσης δεν επηρεάστηκαν σημαντικά. Ο παράγοντας ενίσχυσης XCSE εξετάστηκε για τρεις τιμές XSCE (128, 256, 512). Επιλέγοντας την τιμή 512 οι παράγοντες διόρθωσης αποκλίνουν έως και 0,7%, ενώ η τιμή 256 θεωρήθηκε βέλτιστη. Σημαντικές αποκλίσεις στις τιμές των παραγόντων διόρθωσης παρατηρήθηκαν για μήκη στελέχους μικρότερα από 0,75 cm. Το φαινόμενο ενισχύεται περισσότερο υπό τον κατακόρυφο προσανατολισμό. Με βάση την διερεύνηση επιλέχθηκε το XCSE=256, ECUT=512keV και το stem αποφασίστηκε να σχεδιάζεται με 3 cm μήκος. Με αυτό το σετ παραμέτρων, υπολογίστηκαν οι διορθωτικοί παράγοντες k(B,Q) και k(Β,Q,Qclin) για τους δύο προσανατολισμούς και τα τέσσερα πεδία υπό διερεύνηση. Στους θαλάμους οι τιμές του k(Β,Q,Qclin) φαίνεται να εμφανίζουν μεγάλη διόρθωση για το πεδίο 1×1cm2, με τιμές από 0.9872 ± 0.0032 έως 1.0703 ± 0.0033. Σημαντικές οι τιμές της διόρθωσης που πρέπει να εφαρμοστούν κατά τον φορμαλισμό k(B,Q), με τιμές από 0.9850 ± 0.0025 έως 1.0128 ± 0.0030. Οι πιο σημαντικές τιμές διόρθωσης (άνω του 5%) υπολογίστηκαν για τον ανιχνευτή διαμαντιού τόσο για τον k(B,Q) όσο και για τον k(Β,Q,Qclin). Συμπέρασμα: Σε αυτή την εργασία προτείνονται τιμές παραγόντων διόρθωσης στην απόκριση ανιχνευτή για την παρουσία μαγνητικού πεδίου που πρέπει να εφαρμόζονται κατά τις διαδικασίες κλινικής δοσιμετρίας σε 1,5Τ/7MV MRI - Linac, υπό δύο διαφορετικούς φορμαλισμούς και για ένα σύνολο 5 ανιχνευτών και δύο προσανατολισμών. Έμφαση δόθηκε στα στενά πεδία ακτινοβολίας. Τα αποτελέσματα συμβάλλουν στην ανάπτυξη δοσιμετρικών πρωτοκόλλων για την βαθμονόμηση και τον ποιοτικό έλεγχο συστημάτων MRI - Linac.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Ιωσήφ Ανδρέας
  • Iosif Andreas

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3410090

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Ιωσήφ Ανδρέας; Iosif Andreas. Εφαρμογή Monte Carlo υπολογιστικής δοσιμετρίας για τον καθορισμό παραγόντων διόρθωσης μαγνητικού πεδίου στην κλινική δοσιμετρία συστημάτων 1.5Τ MRI - Linac με έμφαση στα στενά πεδία. 2024. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3410090