Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Διαχείριση Υδατικών Πόρων, Αναδυόμενες Προκλήσεις σε Θέματα Γεωπολιτικής, Οικονομίας και Κοινωνίας. Η Περίπτωση Τίγρη και Ευφράτη

Abstract

dc:description

Αδιαμφισβήτητο πλέον και διαχρονικά αποδεδειγμένο αποτελεί το γεγονός της μεγάλης και ζωτικής σημασίας ύπαρξης του καθαρού και πόσιμου νερού στην επιβίωση και ανάπτυξη της ανθρωπότητας, όπως και όλων των ζώντων οργανισμών. Βέβαια, η αδυναμία ύπαρξης κάποιου παρόμοιου στοιχείου ως υποκατάστατου και σε συνδυασμό με το πεπερασμένο της διαθεσιμότητάς του, αναδεικνύει τη κρισιμότητα του συγκεκριμένου πόρου, γεγονός πρόκλησης σωρείας πολυσύνθετων και σε αρκετές των περιπτώσεων άκρως επικίνδυνων αλληλοεπιδράσεων, τόσο σε τοπικό, όσο και στο διεθνές περιβάλλον. Απόδειξη των παραπάνω αποτελεί η ιστορική καταγραφή αρκετών αρχαίων σημαντικών πολιτισμών (Αιγύπτου, Αρχαίας Ελλάδας, Μεσοποταμίας κ.λπ.), όπου η τοποθεσία στην οποία επέλεξαν για να εγκατασταθούν, προκειμένου να μπορέσουν να επιβιώσουν και παράλληλα να αναπτυχθούν, έπρεπε απαραιτήτως να γειτνιάζει με πλούσιους υδατικούς πόρους. Ωστόσο, με την έλευση του 21ου αιώνα, οφθαλμοφανή προβλήματα όπως, ο ραγδαίος υπερδιπλασιασμός του ανθρώπινου πληθυσμού σε συνάρτηση με την υπεραύξηση των αναγκών του, η αλόγιστη κατασπατάληση, η εκτεταμένη ρύπανση εξαιτίας βιομηχανικών και γεωργικών δραστηριοτήτων, οι άστοχες και επικίνδυνες παρεμβάσεις των ανθρώπων επί του φυσικού περιβάλλοντος, καθώς και η εμφάνιση ακραίων μετεωρολογικών φαινομένων, έχουν συντελέσει στη σταδιακή υποβάθμιση και καταστροφή σημαντικού αριθμού και μεγέθους, υδατικών πόρων. Έτσι, η ανάγκη αντιμετώπισης των παραπάνω «ιδιαίτερων» προβλημάτων οδήγησαν ένα μεγάλο αριθμό κρατών, στην δημιουργία αρχικώς ενός διεθνούς νομικού πλαισίου «προαιρετικού χαρακτήρα», ενώ στη συνέχεια προέβησαν εσπευσμένα στην εξεύρεση ολοκληρωμένων σύγχρονων μεθόδων σχεδιασμού και ορθής διαχείρισης των υδατικών πόρων. Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για ένα σύνολο ευρύτατων πρωτίστως πολιτικών ενεργειών, πρωτοβουλιών και αποφάσεων, μέσω των οποίων συγκεκριμένες ομάδες κρατών (συνήθως δυτικών), επιδιώκουν την εξασφάλιση, αναβάθμιση και γενικότερα την αειφορική αντιμετώπιση του προβλήματος. Από την άλλη πλευρά, παρατηρώντας κανείς την άναρχη και ανομοιόμορφη γεωγραφικά «τυχαία» κατανομή των υδατικών αποθεμάτων στον πλανήτη, γεγονός που δίνει τη δυνατότητα εκμεταλλεύσεως αυτών από συγκεκριμένους διεθνείς και μη δρώντες, εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι, επηρεάζεται ένα σύνολο παραγόντων (πολιτικοί, οικονομικοί, κοινωνικοί κλπ.), όπου αναδεικνύουν το συγκεκριμένο στοιχείο ως έναν από τους κυριότερους παράγοντες διαμόρφωσης διεθνών σχέσεων, συμπαρασύροντας παράλληλα ζητήματα γεωπολιτικών και γεωοικονομικών αξιών. Με άλλα λόγια, πρόκειται για το ύψιστο αγαθό μέσω του οποίου εγείρονται ζητήματα πολυσύνθετων διαστάσεων, δυνάμενο να αποτελέσει μοχλό πίεσης, όπου με γνώμονα το εθνικό συμφέρον, συμβάλλει στη χάραξη της εκάστοτε εξωτερικής πολιτικής αυτών. Κατόπιν τούτου και με γνώμονα ότι, η ισχύς συνδέεται άρρηκτα με την πολιτική δράση, εύκολα μπορεί κανείς να επιβεβαιώσει την ζωτική σημασία ύπαρξης και ελέγχου των υδατικών πόρων. Έτσι συμπεραίνεται ότι, η κατοχή και η δυνατότητα διατήρησης αυτών, παρέχει ένα πολιτικό προβάδισμα, που εξυπηρετεί πάντα το συμφέρον των κρατών, ενεργοποιώντας ταυτόχρονα κάθε πολιτικό εργαλείο για την άσκηση πολιτικής πίεσης, έναντι περιοχών με ευαίσθητο και βεβαρημένο υδατικό ισοζύγιο. Συνεκτιμώντας τα παραπάνω ιδιαίτερα στοιχεία και με πεδίο εφαρμογής τη γεωγραφική περιοχή της Μεσοποταμίας, θα επιχειρηθεί μία εκτεταμένη ανάλυση της σχέσης του νερού «ως μεταβλητή ισχύος» με παράγοντες και συνιστώσες της εξωτερικής πολιτικής. Αρκεί να επισημανθεί ότι, η κοιλάδα απορροής υδατικών πόρων της περιοχής, αποτελεί ένα διεθνικό ποτάμιο σύστημα, που διέρχεται από τρεις συγκεκριμένες χώρες (Τουρκία, Συρία και Ιράκ). Σε συνέχεια αυτών, η επεκτατική πολιτική της Τουρκίας, οι αναθεωρητικές τάσεις που συνεχώς επιδεικνύει, η επιδιωκόμενη οικονομική ανάπτυξη, η ραγδαία δημογραφική αύξηση, η «ένοχη» από κάθε άποψη εμμονή για τη διατήρηση ελέγχου (με τρόπο παρεμβατικό) επί συγκεκριμένης φυλετικής μερίδας ανθρώπων (κούρδων), η οποία «τυχαία» εδρεύει στην εξεταζόμενη περιοχή, καθώς και το σκόπιμα παρωχημένο νομικό πλαίσιο που εκείνη επικαλείται, αποδεικνύει με τον πιο οφθαλμοφανή τρόπο τα μελλοντικά σχέδιά της, ενώ διαμηνύει απροκάλυπτα ότι, οιαδήποτε παρεμπόδιση ή προσπάθεια επιβολής ρυθμιστικών κανόνων από τα κράτη κατάντη (Συρία, Ιράκ), αποτελεί για εκείνη άμεση απειλή, εγείροντας παράλληλα θέματα υψίστης εθνικής ασφαλείας. Έτσι, η Τουρκία χρησιμοποιώντας πολυποίκιλους τρόπους σκληρής ισχύος, φροντίζει σε κάθε ευκαιρία και με κάθε τρόπο να υπενθυμίζει τη ρευστότητα που ενέχει τυχόν απόπειρα ανταγωνιστικών διεκδικήσεων των υδατικών της αποθεμάτων από έτερους εθνικούς δρώντες, θέτοντας - δημιουργώντας ή απειλώντας ακόμη και με ζητήματα εδαφικής προσάρτησης - κυριαρχίας.Τέλος και στη προσπάθεια να αποτυπωθεί η επιδίωξη και η σκοπιμότητα του Τουρκικού κράτους από τους εν λόγω υδάτινους πόρους, θα λάβει χώρα αναλυτική περιγραφή στην μέχρι τώρα υδραυλική υποδομή του, καθώς και στα μεγαλεπήβολα κατασκευαστικά σχέδια που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη ή έχει ανακοινώσει. Βέβαια, όλα αυτά γίνονται αγνοώντας επιδεικτικά τις ανάγκες τόσο συγκεκριμένης εγχώριας φυλετικής μερίδας, όσο και των χωρών κατάντη, επιδιώκοντας στο πλαίσιο ενός γεωπολιτικού σχεδίου, την αποκόμιση πολιτικών συμφερόντων.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Ιντζιγιάννης Νικόλαος
  • Intzigiannis Nikolaos

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3410214

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Ιντζιγιάννης Νικόλαος; Intzigiannis Nikolaos. Διαχείριση Υδατικών Πόρων, Αναδυόμενες Προκλήσεις σε Θέματα Γεωπολιτικής, Οικονομίας και Κοινωνίας. Η Περίπτωση Τίγρη και Ευφράτη. 2024. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3410214