Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

«ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΑΙΟΠΑΡΑΓΩΓΗ»

Abstract

dc:description

Η κλιματική κρίση έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ελαιοπαραγωγή, επηρεάζοντας πολλές πτυχές της, όπως η απόδοση, η ποιότητα και η γεωγραφική κατανομή της καλλιέργειας. Οι αλλαγές στο κλίμα, πολλώ δε μάλλον αυτές που μπορεί να χαρακτηριστούν ως απότομες, οδηγούν σε μεταβολές των προτύπων βροχοπτώσεων, αύξηση των μέσων θερμοκρασιών, των ημερών καύσωνα και συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα. Αυτές οι αλλαγές μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την ανάπτυξη και την παραγωγικότητα των ελαιοδέντρων (Orlandi et al., 2020). Επιπλέον οι απρόβλεπτες καιρικές συνθήκες, όπως οι ξηρασίες και οι καύσωνες, μπορούν να οδηγήσουν σε διακυμάνσεις της απόδοσης των ελαιών. Σε κάποιες περιοχές, η απόδοση μπορεί να μειωθεί λόγω έλλειψης νερού και αυξημένων θερμοκρασιών (Grandi et al., 2023). Ένα άλλο χαρακτηριστικό που δύναται να επηρεαστεί από την κλιματική κρίση είναι η ποιότητα των ελιών και του ελαιολάδου. Η θερμοκρασία είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν τα φαινολογικά χαρακτηριστικά της ελιάς, το οποίο επηρεάζει με τη σειρά του την εμφάνιση των νέων βλαστών την άνοιξη. Για να επέλθει η διαδικασία της διαφοροποίησης και η ανθοφορία στα μπουμπούκια των ανθέων, είναι απαραίτητο να συμβούν ορισμένες διεργασίες που σχετίζονται με την ψύξη (Kalfas et al., 2023). Σημαντική αρνητική επίπτωση της κλιματικής κρίσης είναι η εξάπλωση παρασίτων και ασθενειών στους ελαιώνες. Οι αυξημένες θερμοκρασίες μπορεί να επιτρέψουν σε παράσιτα και ασθένειες να επιβιώσουν σε περιοχές όπου προηγουμένως περιορίζονταν λόγω των κλιματικών συνθηκών (Caselli & Petacchi, 2021). Η βροχόπτωση αποτελεί έναν άλλον κρίσιμο κλιματικό παράγοντα για την καλλιέργεια της ελιάς, ειδικά στη Μεσογειακή λεκάνη όπου καλλιεργείται το μεγαλύτερο ποσοστό των ελιών παγκοσμίως. Περίπου το 90% των ελαιοδέντρων στην περιοχή αυτή βρίσκεται σε ξηρές και θερμές περιοχές, όπου το νερό είναι συχνά περιορισμένο (Kalfas et al., 2023). Παρά τη φυσική ανθεκτικότητα των ελιών στην ξηρασία, τα ελαιόδεντρα έχουν κάποιες βασικές απαιτήσεις σε νερό για να ευδοκιμήσουν. Γενικά, η καλλιέργειά τους περιορίζεται σε περιοχές όπου η ετήσια βροχόπτωση είναι μικρότερη από 350 χιλιοστά. Αυτό σημαίνει ότι τα ελαιόδεντρα απαιτούν ένα ελάχιστο επίπεδο υγρασίας για να αναπτυχθούν και να παράγουν ελιές αποδοτικά, αλλά μπορούν επίσης να αντέξουν σε περιόδους ξηρασίας (Ponti et al., 2014). Αυτή η αντοχή στην ξηρασία καθιστά το ελαιόδεντρο ιδανικό για καλλιέργεια σε μεσογειακές περιοχές όπου τα μοτίβα βροχοπτώσεων είναι συχνά ανεπαρκή και αβέβαια. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη αλλαγή του κλίματος και η αυξανόμενη επίδραση της ξηρασίας μπορεί να επηρεάσει την ανθεκτικότητα ακόμη και αυτών των ανθεκτικών φυτών, αναδεικνύοντας τη σημασία της βροχόπτωσης ως παράγοντα στην ελαιοκαλλιέργεια. Τέλος, μία άλλη πολύ σοβαρή διάσταση του προβλήματος έχει να κάνει με τις οικονομικές επιπτώσεις δεδομένου ότι το ελαιόλαδο είναι ένα από τα πιο καταναλωτικά προϊόντα στον κόσμο και απαραίτητο συστατικό της μεσογειακής διατροφής. Οι διακυμάνσεις που έχει σημειώσει η τιμή του ελαιολάδου τα τελευταία χρόνια προκαλούν ζάλη. Είναι χαρακτηριστικό ότι τον Δεκέμβριο του 2020 καταγράφηκε η χαμηλότερη τιμή από τότε που τηρούνται στοιχεία, στα 1.313 δολ. ανά μετρικό τόνο, ως αποτέλεσμα της παγκόσμιας ύφεσης που προκάλεσε η πανδημία. Από αυτή την τιμή, ως το ρεκόρ του Σεπτεμβρίου 2023, η τιμή του ελαιολάδου έκανε ένα άλμα κατά 613% και έφθασε να είναι, όπως σημείωσε σε άρθρο του ο «Economist», 17 φορές ακριβότερο από το αργό πετρέλαιο! Όμως τους τελευταίους μήνες η τιμή του έφτασε σε ιστορικά υψηλά. Πουθενά στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει πληγεί περισσότερο από την Ισπανία, παρά το γεγονός ότι είναι ο κορυφαίος παραγωγός στον κόσμο των βασικών ντουλαπιών καταστημάτων. Το αντίστοιχο ισχύει και για την Ελλάδα όπου η αύξηση της τιμής του λαδιού ανά λίτρο έχει ξεπεράσει το περίπου 100 % στο τέλος του 2023.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Χριστόπουλος Κρέων
  • Christopoulos Kreon

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3414382

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Χριστόπουλος Κρέων; Christopoulos Kreon. «ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΑΙΟΠΑΡΑΓΩΓΗ». 2024. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3414382