National and Kapodistrian University of Athens
Οπτο-ηλεκτρική μελέτη της επαφής ZnO(n-type)/Si(n-type)
Abstract
dc:descriptionΗ παρούσα διπλωματική εργασία συντάχθηκε στα πλαίσια του Μεταπτυχιακού Προγράμματος του Φυσικού Τμήματος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών «Φυσική των υλικών». Το αντικείμενο μελέτης της είναι οι οπτικές και ηλεκτρικές ιδιότητες της διάταξης n-ZnO/n-Si και πιο συγκεκριμένα η διερεύνηση της εξάρτησης των ιδιοτήτων αυτών με την θερμοκρασία ανάπτυξης των υμενίων του ZnO. Η ανάγκη για ανίχνευση και εκπομπή στο υπεριώδες (UV) έχει οδηγήσει την επιστημονική κοινότητα στην συστηματική μελέτη ημιαγωγών με ενεργειακό χάσμα στο κοντινό υπεριώδες, κυρίως του νιτριδίου του γαλλίου (GaN) και του οξειδίου του ψευδαργύρου (ZnO). Το οξείδιο του ψευδαργύρου (ZnO) ικανοποιεί τις ανάγκες αυτές, καθώς λόγω του άμεσου ενεργειακού χάσματος (Eg=3.37eV) μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανίχνευση UV ακτινοβολίας. Επιπλέον λόγω του άμεσου ενεργειακού του χάσματος είναι χρήσιμο και για εκπομπή στο υπεριώδες. Πρόκειται για έναν σύνθετο ημιαγωγό όπου εγγενώς είναι τύπου n και είναι ένα διάφανο οξείδιο με μεγάλη διαπερατότητα στο ορατό φως (>80%) που άγει το ηλεκτρικό ρεύμα με μεγάλη ενέργεια εξιτονιακού δεσμού (60 meV). Για να λειτουργήσει ο ημιαγωγός ως ανιχνευτής θα πρέπει να αναπτυχθεί δομή φωτοδιόδου δηλαδή μια διάταξη διόδου p-n. Καθώς το ZnO είναι εγγενώς ημιαγωγός τύπου n και είναι δύσκολο να μετατραπεί σε p αντ’ αυτού σε αρκετές μελέτες γίνεται χρήση πυρίτιο (Si). Στην παρούσα εργασία μελετήθηκαν δομές ετεροεπαφής ZnO/Si όπου και οι δύο ημιαγωγοί είναι τύπου n. Το υμένιο του ZnO αναπτύχθηκε με την μέθοδο εναπόθεσης ατομικού στρώματος (Atomic Layer Deposition- ALD) σε διαφορετικές θερμοκρασίες 100 οC, 150 οC και 200 οC. Μελετήθηκαν τα δομικά χαρακτηριστικά και η χημική σύσταση των υμενίων ZnO με μετρήσεις περίθλασης ακτίνων Χ (XRD) και σκέδαση Raman, αντίστοιχα. Επίσης μετρήθηκε η φωτοφωταύγεια (PL) η οποία δίνει πληροφορίες για το ενεργειακό χάσμα και τις ενεργειακές καταστάσεις εντός του ενεργειακού χάσματος. Με τη βοήθεια μεταλλικών επαφών αλουμινίου (Αl) στην πλευρά του ZnO με τη μορφή χτένας και αργύρου (Ar) στην πλευρά του Si πραγματοποιήθηκαν ηλεκτρικές μετρήσεις ρεύματος-τάσης υπό σκότος και φωτισμό σε διάφορα μήκη κύματος ώστε να μελετηθεί το φωτόρευμα. Επίσης μετρήθηκε με λάμπα Xe και τη βοήθεια μονοχρωμάτωρα η απόκριση (responsivity) των διατάξεων σαν συνάρτηση του μήκους κύματος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας σε μηδενική τάση καθώς και σε αρνητικές και θετικές τάσεις ως προς το ZnO. Παρατηρήθηκε ότι υπό θετικές τάσεις για το δείγμα που αναπτύχθηκε στους 150 οC η πολικότητα του φωτορεύματος εξαρτάται από το μήκος κύματος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας. Αναλυτικότερα το φωτόρευμα από αρνητικό στην περιοχή του κοντινού υπεριώδους-ορατού φάσματος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας αλλάζει πρόσημο και γίνεται θετικό σε μήκη κύματος στο υπέρυθρο, κοντά στο ενεργειακό χάσμα του Si. Αλλαγή πολικότητας παρατηρήθηκε και στα άλλα δείγματα σε θετικές τιμές της τάσης, ενώ το φωτόρευμα αυξήθηκε σημαντικά στη περιοχή του υπερύθρου. Στις αρνητικές τάσεις το φωτόρευμα ήταν αρνητικό σε όλα τα μήκη κύματος. Για την εξήγηση της αλλαγής πολικότητας του φωτορεύματος παρουσιάζεται μοντέλο το οποίο βασίζεται στην αμφίδρομη κίνηση των φορέων πλειονότητας, δηλαδή τα ηλεκτρόνια. Η κίνηση αυτή εμφανίζεται λόγω του σχετικά μικρού φραγμού δυναμικού το οποίο αναμένεται σε ετεροεπαφές όπου και οι δύο ημιαγωγοί εκατέρωθεν είναι τύπου n. Τέλος, μετρήθηκαν τα δυναμικά φαινόμενα του φωτορεύματος με χρήση παλμών λέιζερ διαφόρων μηκών κύματος και βρέθηκε ότι οι χρόνοι ανόδου (rise) και απόσβεσης (decay) του φωτορεύματος είναι της τάξης των 10-6s. Αυτοί οι χρόνοι δηλώνουν γρήγορη απόκριση των υπό μελέτη διατάξεων. Επίσης παρατηρήθηκε μέσω της μελέτης των δυναμικών φαινομένων ένα δευτερεύον ρεύμα που οφείλεται στον πυροηλεκτρισμό (pyro-electric effect) του ZnO λόγω της βαθμίδας θερμοκρασίας που δημιουργείται από την πρόσπτωση του λέιζερ πάνω στην επιφάνεια του ZnO.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Ευθυμιάδου Μεταμόρφη
- Efthymiadou Metamorfi
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3414706