National and Kapodistrian University of Athens
Κοινωνικό στίγμα, αυτοστιγματισμός και αυτοεκτίμηση στην εξάρτηση
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή. Η σχέση μεταξύ κοινωνικού στίγματος, αυτοστιγματισμού και αυτοεκτίμησης στην εξάρτηση είναι πολυδιάστατη και αλληλεπιδραστική. Το κοινωνικό στίγμα, που περιλαμβάνει τις αρνητικές αντιλήψεις και διακρίσεις που αντιμετωπίζουν τα άτομα με εξάρτηση, οδηγεί συχνά σε αυτοστιγματισμό. Αυτό συμβαίνει όταν τα άτομα εσωτερικεύουν αυτές τις αρνητικές αντιλήψεις, θεωρώντας τον εαυτό τους ανάξιο, ανεπαρκή και κατώτερο. Ο αυτοστιγματισμός έχει άμεσο αντίκτυπο στην αυτοεκτίμηση, μειώνοντάς την δραματικά και ενισχύοντας αισθήματα ντροπής και αναξιότητας. Αυτή η μείωση της αυτοεκτίμησης μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω εξάρτηση, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που δυσχεραίνει την προσπάθεια απεξάρτησης και αποκατάστασης. Η κατανόηση και αντιμετώπιση αυτών των αλληλεπιδράσεων είναι κρίσιμη για την υποστήριξη των ατόμων που παλεύουν με την εξάρτηση. Σκοπός. Σκοπός της παρούσας ερευνητικής εργασίας είναι να μελετηθεί το στίγμα της εξάρτησης και η σύνδεσή του με τον αυτοστιγματισμό και την αυτοεκτίμηση των χρηστών. Ταυτόχρονα, να συγκριθεί το αντιλαμβανόμενο στίγμα του γενικού πληθυσμού και των χρηστών και να παρουσιαστούν τυχόν ομοιότητες ή διαφορές στην αυτοεκτίμηση του γενικού πληθυσμού και των χρηστών που παρακολουθούν πρόγραμμα απεξάρτησης. Επίσης, θα διερευνηθεί εάν η ύπαρξη διαπροσωπικών σχέσεων με χρήστες και αν η ηλικία του γενικού πληθυσμού συσχετίζονται με την ύπαρξη κοινωνικού στίγματος. Μεθοδολογία. Πραγματοποιήθηκε συγχρονική μελέτη σε δείγμα 160 ατόμων του γενικού πληθυσμού (52 ανδρών, 108 γυναικών) και σε κλινικό δείγμα 30 ατόμων (21 ανδρών, 8 γυναικών). Οι ηλικίες των συμμετεχόντων του γενικού πληθυσμού κυμαίνονται μεταξύ 19 και 60 ετών (Μ= 28,7, SD= 7,53) ενώ του κλινικού πληθυσμού μεταξύ 23 και 57 ετών (M= 40,34, SD= 10,10). Η διαδικασία συλλογής των δεδομένων για τον γενικό πληθυσμό έγινε μέσω Google Forms και οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια (Δημογραφικών στοιχείων, Κλίμακα Perceived Stigma of Substance Abuse Scale και Κλίμακα αυτοεκτίμησης). Συγχρόνως, η διαδικασία συλλογής του κλινικού πληθυσμού διεξήχθη στο Θεραπευτικό Πρόγραμμα Απεξάρτησης «ΑΘΗΝΑ», όπου οι εξυπηρετούμενοι συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια (Δημογραφικών στοιχείων, Κλίμακα Illicit Drug Use Stigma, Κλίμακα Perceived Stigma of Substance Abuse Scale και Κλίμακα αυτοεκτίμησης). Η έρευνα πραγματοποιήθηκε κατά το χρονικό διάστημα από 1 Φεβρουαρίου του 2024 έως τις 30 Απριλίου του 2024. Αποτελέσματα. Η στατιστική ανάλυση έδειξε ότι ο γενικός πληθυσμός (M=23,3, SD= 3,00) είχε υψηλότερα επίπεδα αντιληπτού στίγματος κατάχρησης ουσιών συγκριτικά με τους χρήστες ουσιών (M= 21,3, SD= 4,08), (p= 0,004). Ακόμη, επιβεβαιώθηκε ότι ο γενικός πληθυσμός (M=21,8, SD= 2,36) είχε υψηλότερα επίπεδα αυτοεκτίμησης από τους χρήστες ουσιών (M= 16,3, SD= 2,55) (p= 0,000). Ωστόσο, φάνηκε πως δεν υπάρχει συσχέτιση μεταξύ αντιλαμβανόμενου στίγματος και χαμηλής αυτοεκτίμησης στον κλινικό πληθυσμό (p= 0,623) και ότι οι συμμετέχοντες που έχουν στενές διαπροσωπικές σχέσεις με χρήστες δεν σημείωσαν μικρότερη βαθμολογία αντιλαμβανόμενου στίγματος για την χρήση. Τέλος, διαπιστώθηκε ότι η ηλικία δεν σχετίζονταν με το αντιληπτό στίγμα κατάχρησης ουσιών (p= 0,223). Συμπεράσματα. Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι εκστρατείες δημόσιας υγείας οφείλουν να συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν τα υψηλά επίπεδα αντιληπτού στίγματος στον γενικό πληθυσμό παρέχοντας ακριβείς πληροφορίες για την κατάχρηση ουσιών και υπογραμμίζοντας την ιατρική και κοινωνική φύση της εξάρτησης. Τα προγράμματα θα πρέπει να επικεντρώνονται στη δημιουργία περιβαλλόντων με ενσυναίσθηση και υποστήριξη, ειδικά σε κοινότητες και χώρους όπου το στίγμα είναι πιο έντονο. Επιπλέον, οι παρεμβάσεις που στοχεύουν στη βελτίωση της αυτοεκτίμησης των χρηστών ουσιών πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο το στίγμα, αλλά και παράγοντες όπως η ψυχολογική ανθεκτικότητα, η κοινωνική υποστήριξη και η ενδυνάμωση. Η παροχή ολοκληρωμένων συστημάτων υποστήριξης, που περιλαμβάνουν ομάδες υποστήριξης συνομηλίκων και συμβουλευτική, μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων της χαμηλής αυτοεκτίμησης. Επιπλέον, τα εκπαιδευτικά προγράμματα για τον γενικό πληθυσμό πρέπει να τονίζουν ότι η στενή σχέση με χρήστες ουσιών δεν συνδέεται απαραίτητα με τη μείωση του στίγματος και να ενθαρρύνουν πιο ουσιαστικές και υποστηρικτικές σχέσεις.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Καραγκούνη Βασιλική
- Karagkouni Vasiliki
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3419470