Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Το πλέγμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων και η ελληνική μειονότητα της Κωνσταντινούπολης: από τις απελάσεις στο Μορφωτικό Πρωτόκολλο, 1964-1968

Abstract

dc:description

Η ανάδειξη του Κυπριακού ζητήματος τη δεκαετία του 1950 επηρέασε με τρόπο καθοριστικό την πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων καθώς αποτέλεσε βασικό σημείο τριβής των σχέσεων των δυο χωρών. Πρωταρχικός σκοπός της παρούσας μελέτης αποτελεί η εξέταση της ελληνικής μειονότητας της Κωνσταντινούπολης εντός του πλέγματος των ελληνοτουρκικών σχέσεων και ιδιαίτερα η ανάδειξη του αντικτύπου που προκάλεσαν οι εξελίξεις στο Κυπριακό ζήτημα στην πορεία της μειονότητας στα μέσα της δεκαετίας του 1960. Με χρονικό σημείο έναρξης της εργασίας την μονομερή καταγγελία, από πλευράς Τουρκίας, της Σύμβασης Εγκατάστασης, Εμπορίου και Ναυτιλίας στις 16 Μαρτίου 1964, ως σημείο καμπής για τη μη αναστρέψιμη -όπως αποδείχθηκε- συρρίκνωση της ελληνικής μειονότητας˙ καταγράφεται η πορεία της μειονότητας την περίοδο των απελάσεων καθώς και τα επόμενα χρόνια, οπότε η Τουρκία συνέχισε την εκδίωξη της μειονότητας λαμβάνοντας περιοριστικά μέτρα κατά της μειονοτικής εκπαίδευσης και του Οικουμενικού Πατριαρχείου, με καταληκτικό σημείο τον Δεκέμβριο του 1968 με την υπογραφή Μορφωτικού Πρωτοκόλλου ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία, ως μια προσπάθεια εύρεσης λύσεων για τα εκκρεμή μειονοτικά ζητήματα. Η παρούσα εργασία χωρίζεται σε τρία κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο τέθηκε το πλαίσιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων και του μειονοτικού ζητήματος από τη δεκαετία του 1930 που ξεκίνησε μια περίοδος προσέγγισης και συνεργασίας ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία, την περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και του Ψυχρού Πολέμου. Ακόμη, αναδείχθηκαν οι διμερείς σχέσεις υπό το πρίσμα του Κυπριακού ζητήματος τη δεκαετία του 1950 μέχρι και το 1963. Στη συνέχεια, στο δεύτερο κεφάλαιο εξετάστηκε η περίοδος 1964-1968. Με εφαλτήριο την κυπριακή κρίση στα τέλη του 1963, καταγράφηκε η πορεία των απελάσεων την Ελλήνων ελληνικής υπηκοότητας, που συμπαρέσυραν και έναν ανάλογο αριθμό Ελλήνων τουρκικής υπηκοότητας καθώς και τα μέτρα που έλαβε η Άγκυρα με σκοπό να επισπεύσει την εκδίωξή τους. Στο ίδιο κεφάλαιο αναλύθηκε η κατάσταση στην οποία περιήλθε η ελληνική μειονότητα το επόμενο διάστημα, εστιάζοντας σε ζητήματα που ανέκυψαν την περίοδο 1965-1968, όπως τα μέτρα κατά της μειονοτικής εκπαίδευσης και του Οικουμενικού Πατριαρχείου, το ζήτημα της έκδοσης διαβατηρίων, ο περιορισμός του ελληνικού και ελληνόφωνου Τύπου, καθώς και οι προσπάθειες που έκανε η ελληνική πλευρά προκειμένου να περιορίσει τη συρρίκνωση της μειονότητας. Τέλος, στο τρίτο [7] κεφάλαιο έγινε μια αναλυτική καταγραφή της πορείας των διμερών διαπραγματεύσεων που ξεκίνησαν με τη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών των δύο χωρών τον Φεβρουάριο του 1968 και κατέληξαν τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς στην υπογραφή του Μορφωτικού Πρωτοκόλλου από τους αντιπροσώπους της Ελλάδας και της Τουρκίας, τα αποτελέσματα του οποίου υπήρξαν βραχύβια λόγω των εξελίξεων στο Κυπριακό.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Τζαβάρα Ιωσηφίνα
  • Tzavara Josefina

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3422801

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Τζαβάρα Ιωσηφίνα; Tzavara Josefina. Το πλέγμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων και η ελληνική μειονότητα της Κωνσταντινούπολης: από τις απελάσεις στο Μορφωτικό Πρωτόκολλο, 1964-1968. 2024. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3422801