Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Σχεδιασμός και σύνθεση ν'εων 7-αρυλάμινο-3- αρυλοϋποκατεστημένων 6-αζαϊνδολίων με ισχυρή κυτταροτοξική δράση

Abstract

dc:description

Μεταξύ των ισοστερών πουρινικών δακτυλίων που έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως ως βασικοί σκελετοί για την σύνθεση μορίων με φαρμακολογική δράση βρίσκονται και τα παράγωγα του αζαϊνδολίου. Τα αζαϊνδόλια ανάλογα με τη διάταξη των ατόμων αζώτου στη δικυκλική δομή, μπορούν να διακριθούν σε τέσσερις ισομερείς ενώσεις: τα 4-, 5-, 6- και 7-αζαϊνδόλια αντιστοίχως. Αρκετά παράγωγα του αζαϊνδολίου έχουν δείξει πολύ ενδιαφέρουσα αντικαρκινική δράση, με τα πιο σημαντικά αποτελέσματα να προκύπτουν από τα παράγωγα του 7-αζαϊνδολίου. Η δομή του κεντρικού δακτυλίου των αζαϊνδολίων θεωρείται ότι μιμείται τον δακτύλιο της πουρίνης του μορίου του ATP, έτσι, τα ανάλογα αυτά μπορούν να δράσουν επιτυχώς ως αναστολείς διαφόρων κινασών, επειδή μπορούν να συνδεθούν στην περιοχή σύνδεσης του ATP στο ενεργό κέντρο της κινάσης. Τα τελευταία χρόνια η ερευνητική μας ομάδα έχει ασχοληθεί εκτενώς με την εύρεση νέων ενώσεων με πιθανή κυτταροτοξική δράση, με την προσπάθειά μας να έχει επικεντρωθεί κυρίως στην σύνθεση πουρινικών αναλόγων. Πρόσφατα, συνθέσαμε ένα παράγωγο του 6-αζαϊνδολίου, και πιο συγκεκριμένα το 7-φαινυλαμινο-3-φαινυλο-6-αζαϊνδόλιο, το οποίο εμφάνισε αρκετά ενδιαφέρουσα κυτταροτοξική δράση. Σε μια περαιτέρω προσπάθεια για την βελτίωση της κυτταροτοξικής δράσης αυτού του νέου παραγώγου, συντέθηκε ακολούθως μια νέα σειρά ενώσεων, όπου ο ανιλινικός υποκαταστάτης της θέσης -7 του 6-αζαϊνδολίου αντικαταστάθηκε με αρυλοϋποκαταστάτη, λαμβάνοντας με αυτόν τον τρόπο 3,7-διαρυλοϋποκατεστημένα παράγωγα. Η φαρμακολογική αξιολόγηση τους έδειξε ότι τα παράγωγα αυτά παρ’ όλο που εξακολουθούσαν να διαθέτουν σημαντική κυτταροτοξική δράση, δεν βρέθηκαν σημαντικά πιο δραστικά σε σχέση με την αρχική ένωση που έφερε τον ανιλινικό υποκαταστάτη στη θέση -7. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα όμως ήταν η παρατήρηση πως η εισαγωγή κατάλληλων υποκαταστατών στον αρωματικό δακτύλιο της θέσης -7 του 6-αζαϊνδολίου μπορούσε να επιφέρει σημαντική αύξηση της δράσης, χωρίς να εμφανίζεται τοξικότητα έναντι των μη καρκινικών κυττάρων. Με βάση λοιπόν τις ανωτέρω παρατηρήσεις από την μελέτη των κύριων δομικών χαρακτηριστικών στα παράγωγα που φέρουν τον σκελετό του 6-αζαϊνδολίου που φαίνεται να ευνοούν την κυτταροτοξική δράση, στην παρούσα διπλωματική εργασία ασχοληθήκαμε με την σύνθεση νέων 7- αρυλαμινο-3-αρυλοπαραγώγων του 6-αζαϊνδολίου, που φέρουν κατάλληλους υποκαταστάτες τόσο στον αρωματικό δακτύλιο της ανιλίνης της θέσης -7 όσο και του φαινυλίου της θέσης -3 του δικυκλικού συστήματος. Σκοπός της συνθετικής αυτής προσπάθειας ήταν η εξαγωγή συμπερασμάτων από τις σχέσεις δομής-δράσης των νέων αυτών παραγώγων, που θα προκύψουν από την σε βάθος μελέτη της επίδρασης του κάθε υποκαταστάτη στο τελικό βιολογικό αποτέλεσμα. Στο πρώτο μέρος λοιπόν της παρούσας διπλωματικής εργασίας συντέθηκαν 15 νέα παράγωγα, όπου στη θέση -3 του 6-αζαϊνδολίου διατηρήθηκε ο φαινυλοϋποκαταστάτης, ενώ στον ανιλινικό δακτύλιο της θέσης -7 εισήχθησαν επιλεγμένοι υποκαταστάτες, διαφορετικού μεγέθους και διαφορετικού ηλεκτρονιακού χαρακτήρα, σε διαφορετικές θέσεις του δακτυλίου αυτού (μ-υποκατάσταση, π- υποκατάσταση, μ,π-δισυποκατάσταση και ο,π-δισυποκατάσταση). Μετά την φαρμακολογική αξιολόγηση των 15 νέων αυτών ενώσεων, βρέθηκε ότι η μ-υποκατάσταση ήταν αυτή που οδηγούσε σε σημαντική αύξηση της κυτταροτοξικής δράσης. Μάλιστα, 4 μ-υποκαταστάτες του ανιλινικού δακτυλίου που χρησιμοποιήσαμε εμφάνισαν την πιο υποσχόμενη δράση, και πιο συγκεκριμένα το μεθύλιο, η μεθοξυομάδα, το υδροξύλιο και η αμινομάδα. Οι ενώσεις που έφεραν τους συγκεκριμένους υποκαταστάτες εμφάνισαν τιμές IC50 μεταξύ 0.5 – 14 nM για την σειρά Α431 και μεταξύ 6-796 nM για την σειρά MCF-7, και για τον λόγο αυτό επιλέχθηκαν ως οι πιο κατάλληλοι που θα διατηρούνταν στη δομή των μορίων του δεύτερου μέρους της εργασίας μας. Μετά την εύρεση λοιπόν των βέλτιστων υποκαταστατών της θέσης -7, στο δεύτερο μέρος της παρούσας διπλωματικής αποφασίσαμε να μελετήσουμε την επίδραση της υποκατάστασης του φαινυλίου της θέσης -3 του 6-αζαϊνδολίου ως προς την εκδήλωση της κυτταροτοξικής δράσης. Έτσι προχωρήσαμε στην σύνθεση 24 ακόμα νέων παραγώγων, όπου στο φαινύλιο της θέσης -3 του 6- αζαϊνδολίου εισήχθησαν ως υποκαταστάτες το χλώριο σε π-θέση, το μεθοξύλιο στην π-θέση, δύο μεθοξυομάδες σε ο,π-θέση, το φθόριο σε μ-θέση, η ομάδα του καρβοξυλικού αιθυλεστέρα σε μ-θέση και η καρβοξυλική ομάδα σε μ-θέση. Η αξιολόγηση της κυτταροτοξικής δράσης των παραγώγων αυτών βρίσκεται σε εξέλιξη. Συνολικά, στην παρούσα διπλωματική εργασία συντέθηκαν 52 νέες ενώσεις, εκ των οποίων οι 39 ήταν τελικά προϊόντα, και για όλες τις νέες ενώσεις πραγματοποιήθηκε πλήρης ταυτοποίηση της δομής τους. Η αξιολόγηση της κυτταροτοξικής δράσης των τελικών προϊόντων και η διερεύνηση του πιθανού μηχανισμού δράσης τους βρίσκεται σε εξέλιξη.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Λαμπίρη Παναγιώτα
  • Labiri Panagiota

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3422846

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Λαμπίρη Παναγιώτα; Labiri Panagiota. Σχεδιασμός και σύνθεση ν'εων 7-αρυλάμινο-3- αρυλοϋποκατεστημένων 6-αζαϊνδολίων με ισχυρή κυτταροτοξική δράση. 2024. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3422846