National and Kapodistrian University of Athens
Δομή και ρητορικές σχέσεις των δικαστικών αποφάσεων του ΣτΕ
Abstract
dc:descriptionΗ διπλωματική μου εργασία στοχεύει στη μελέτη της συνεκτικότητας των δικαστικών αποφάσεων του ΣτΕ. Ειδικότερα, έχει εφαρμοσθεί η Θεωρία της Ρητορικής Δομής των Mann & Thomson (1988) σε 24 δικαστικές αποφάσεις, οι οποίες χρονολογούνται από το 2021-2023, με σκοπό να εντοπιστούν οι ρητορικές σχέσεις οι οποίες αναπτύσσονται τόσο σε επίπεδο μικροδομής όσο και σε επίπεδο μακροδομής. Οι ρητορικές σχέσεις οι οποίες επιδιώκουν την αύξηση της πειθούς των διαδίκων και την απονομή της δικαιοσύνης κατά αύξουσα σειρά είναι της δικαιολόγησης, του εκούσιου αποτελέσματος, της ακολουθίας, της περίληψης, της ανάπτυξης, της προϋπόθεσης, της αντιπαραβολής, του σκοπού και της απόδειξης. Η δεσπόζουσα ρητορική σχέση είναι της δικαιολόγησης δεδομένου ότι α)οι δικαστικές αποφάσεις ανήκουν στα επιχειρηματολογικά κείμενα β) προβάλλονται τα επιχειρήματα για την υποστήριξη της κρίσης των δικαστών τα οποία βασίζονται τόσο στο νόμο όσο και στα πραγματικά γεγονότα γ) μέσω αυτής πραγματώνεται η αρχή της αιτιολογίας των δικαστικών αποφάσεων. Ωστόσο, η κατανομή τους διαφοροποιείται ανάλογα με την κειμενική μονάδα. Σε επίπεδο μικροδομής στην εισαγωγή και στο αιτιολογικό υπερτερεί η ρητορική σχέση της δικαιολόγησης και του εκούσιου αποτελέσματος αντίστοιχα, αφού διατυπώνονται τα επιχειρήματα, τα οποία βασίζονται τόσο σε πραγματικά γεγονότα όσο και στους κανόνες δικαίου, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η πίστη των διαδίκων στην ετυμηγορία των δικαστών, από τα οποία προκύπτουν και εύλογα συμπεράσματα Στην ελάσσονα πρόταση υπερτερεί η ρητορική σχέση της ανάπτυξης, διότι ο επικοινωνιακός της στόχος είναι η αναγνώριση των δευτερευουσών πληροφοριών σχετικά με το θέμα της δικαστικής απόφασης και με τα πραγματικά γεγονότα που συνδέονται με αυτήν και θα αξιοποιηθούν στην επίλυση της δικαστικής διαμάχης. Αντίθετα, δεν υπάρχουν ασφαλή συμπεράσματα για την κυρίαρχη ρητορική σχέση στην κειμενική μονάδα του συμπεράσματος και της μείζονος πρότασης, διότι αυτές απουσιάζουν στις περισσότερες δικαστικές αποφάσεις. Σε επίπεδο μακροδομής οι κειμενικές μονάδες της εισαγωγής και της ελάσσονος πρότασης είναι διαδοχικές και μεταξύ τους αναπτύσσεται η ρητορική σχέση της περίληψης, διότι ο μη νομικός κόσμος αναγνωρίζει ότι η εισαγωγή περιγράφει με συντομία τη λύση και το θέμα της αντιδικίας. Η μείζων πρόταση έπεται και συνδέεται με το αιτιολογικό μέσω της ρητορική σχέσης του εκούσιου αποτελέσματος. Οι διάδικοι αναγνωρίζουν ότι η μείζων πρόταση αποτελεί την αιτία για να στηριχθούν τα επιχειρήματα των δικαστών, αφού περιγράφει τους κανόνες δικαίου. Το αιτιολογικό συνδέεται με την εισαγωγή και την ελάσσονα πρόταση μέσω της ρητορικής σχέσης της δικαιολόγησης, αφού σε αυτό διατυπώνονται τα επιχειρήματα με τα οποία θα αυξηθεί η πίστη των διαδίκων στην αποδοχή της ετυμηγορίας των δικαστών. Τέλος, το συμπέρασμα αναπτύσσει τη ρητορική σχέση του εκούσιου αποτελέσματος με το αιτιολογικό, αφού οι διάδικοι αναγνωρίζουν ότι το αιτιολογικό περιγράφει τα αίτια που καταλήγουν στο συμπέρασμα. Βέβαια, ο εντοπισμός των ρητορικών σχέσεων είναι υποκειμενικός, αφού η ερμηνεία του κειμένου διαφοροποιείται από αναλυτή σε αναλυτή. Παρόλ’ αυτά στις δικαστικές αποφάσεις που μελετήθηκαν παρατηρήθηκε ότι αυτές δεν έχουν αυστηρή δομή, διότι μόνο το αιτιολογικό υπάρχει σε όλες τις δικαστικές αποφάσεις, αφού οι δικαστικές αποφάσεις οφείλουν να είναι επαρκώς αιτιολογημένες. Η υποχρεώτητα ή μη των κειμενικών μονάδων δικαιολογείται από τη δομή των δικαστικών αποφάσεων του ΣτΕ πρώτα δηλαδή διατυπώνεται το αντικείμενο της αντιδικίας και η κρίση του δικαστηρίου και στη συνέχεια διατυπώνονται τα επιχειρήματα που τη στηρίζουν. Η αναγνώριση των ρητορικών σχέσεων επιτυγχάνεται με την παρουσία γλωσσικών ενδείξεων αλλά και μη.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Καρνέση Ευφροσύνη
- Karnesi Effrosyni
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3422984