National and Kapodistrian University of Athens
Ανάλυση του πλημμυρικού κινδύνου στην περιοχή του Βόλου με τη χρήση μορφομετρικών παραμέτρων
Abstract
dc:descriptionΟι πλημμύρες αποτελούν τον πιο συχνό τύπο φυσικής καταστροφής σε παγκόσμια κλίμακα. Πρόκειται για το φυσικό φαινόμενο που επηρεάζει το μεγαλύτερο ποσοστό του ανθρώπινου πληθυσμού, ενώ είναι υπεύθυνο για το ένα τρίτο των εκτιμώμενων ζημιών από φυσικά καταστροφικά φαινόμενα. Το γεγονός ότι ως φυσική καταστροφή προκαλεί επιπτώσεις σε κοινωνικό, οικονομικό, πολιτισμικό και περιβαλλοντικό επίπεδο και σε συνδυασμό με τη ολοένα και αυξανόμενη συχνότητα εκδήλωσης τους υπό την επίδραση της κλιματικής αλλαγής, τις καθιστά μία από τις πλέον καταστροφικές μορφές φυσικών καταστροφών. Η αύξηση της πυκνότητας του πληθυσμού όπως και η εντατικοποίηση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων σε περιοχές υψηλής πλημμυρικής τρωτότητας διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην επιδείνωση των καταστρεπτικών συνεπειών των πλημμυρών. Συνεπώς, ο εντοπισμός των περιοχών εκείνων που εμφανίζουν υψηλή πλημμυρική τρωτότητα κρίνεται αναγκαίος. Με τον τρόπο αυτόν καθίσταται εφικτός ο καθορισμός των καταλληλότερων και πιο αποτελεσματικών μέτρων πρόληψης και διαχείρισης των πλημμυρικών φαινομένων, έχοντας ως κύριο στόχο τη μείωση των επιπτώσεων τους στη κοινωνία, την οικονομία και το περιβάλλον. Έχοντας ως γνώμονα τα παραπάνω, στόχο της παρούσας εργασίας αποτελεί η κατασκευή ενός μοντέλου πλημμυρικής τρωτότητας. Η κατασκευή του βασίστηκε στον συνδυασμό της μεθοδολογίας της Χωρικής Πολυκριτηριακής Ανάλυσης και της μεθόδου Αναλυτικής Ιεράρχησης ενώ παράλληλα αξιοποιήθηκαν Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (ΓΣΠ) και συγκεκριμένα το λογισμικό ArcPro της ESRI. Η περιοχή μελέτης που επιλέχθηκε για την εφαρμογή του μοντέλου είναι η περιοχή του Βόλου, και ειδικότερα οι λεκάνες απορροής των ρεμάτων Ξηριά, Κραυσίδωνα και Άναβρου. Η επιλογή αυτή έγινε λόγω του πολύ έντονου πλημμυρικού ιστορικού που χαρακτηρίζει την ευρύτερη περιοχή του Βόλου, καθώς και των ακραίων καιρικών φαινομένων «Daniel» και «Elias» που έπληξαν την περιοχή τον Σεπτέμβριο του 2023, προκαλώντας τόσο απώλειες ανθρώπινων ζωών, όσο και καταστροφικές επιπτώσεις σε κοινωνικοοικονομικό επίπεδο. Προκειμένου να διερευνηθεί η τρωτότητα της περιοχής του Βόλου στον πλημμυρικό κίνδυνο, επιλέχθηκαν έξι μορφομετρικοί παράγοντες που επηρεάζουν την πλημμυρική τρωτότητα με βάση τη βιβλιογραφία, παρόμοιες έρευνες και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιοχής. Αυτοί οι παράγοντες είναι η μορφολογική κλίση αναγλύφου, η συσσώρευση ροής υδάτων, η υδρολιθολογία, οι χρήσεις/καλύψεις γης, το πλημμυρικό ιστορικό και οι καμένες εκτάσεις της περιοχής. Στον κάθε παράγοντα αποδόθηκε ένας συντελεστής βαρύτητας με βάση τον βαθμό επιρροής του στην εκδήλωση πλημμυρών, όπως ορίζει η μέθοδος Αναλυτικής Ιεράρχησης. Στη συνέχεια ακολούθησε η χαρτογραφική υπέρθεση των σταθμισμένων παραγόντων στο ArcPro, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός θεματικού χάρτη πλημμυρικής τρωτότητας για τις τρεις λεκάνες απορροής της περιοχής μελέτης. Μέσω αυτού του χάρτη εντοπίστηκαν οι περιοχές στις τρεις λεκάνες απορροής των ρεμάτων του Βόλου που παρουσιάζουν υψηλή και πολύ υψηλή τρωτότητα απέναντι στον πλημμυρικό κίνδυνο, καθώς και τα ποσοστά αυτών επί της συνολικής έκτασης της περιοχής μελέτης. Προκειμένου να πιστοποιηθεί η αξιοπιστία του μοντέλου πραγματοποιήθηκε ανάλυση της ευαισθησίας του και έλεγχος των αποτελεσμάτων με πραγματικά δεδομένα, μέσω της σύγκρισης τους με το πλημμυρικό ιστορικό της περιοχής και των Ζωνών Δυνητικά Υψηλού Κινδύνου Πλημμύρας (ΖΔΥΚΠ), της Γενικής Διεύθυνσης Υδάτων. Τέλος σύμφωνα με τα συμπεράσματα της παρούσας εργασίας, κρίνεται αναγκαία η εφαρμογή των κατάλληλων μέτρων και ενεργειών για την μείωση των επιπτώσεων των πλημμυρικών φαινομένων στην περιοχή του Βόλου, ενώ παράλληλα αναδεικνύεται η συμβολή των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών, στη δημιουργία μοντέλων εκτίμησης του πλημμυρικού κινδύνου, και στη διαχείριση των πλημμυρών με σκοπό τη μείωση των επιπτώσεων τους.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Ροδόπουλος Χρήστος
- Rodopoulos Christos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3428404