Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Φιλελεύθερος Σοσιαλισμός C. Roselli, J. Dewey, J.A Hobson

Abstract

dc:description

Η παρούσα μελέτη επιχειρεί μια συστηματική ανάλυση της έννοιας του φιλελεύθερου σοσιαλισμού προσεγγίζοντας θεωρητικά τρεις σημαντικούς στοχαστές: τον Κάρλο Α. Ροσέλι (Carlo A. Rosselli), τον Τζον Α. Χόμπσον (John A. Hobson), και τον Τζον Ντιούι (John Dewey). Ο σκοπός της είναι να διερευνηθεί το ενδεχόμενο σύνθεσης φιλελευθερισμού και σοσιαλισμού, να αποσαφηνιστεί ο τρόπος με τον οποίο οι δύο αυτές παραδόσεις ―φαινομενικά αντιφατικές― μπορούν να συνδυαστούν σε μια συνεκτική θεωρητική και πολιτική πρόταση. Αρχικά, παρουσιάζεται το ιδεολογικό υπόβαθρο του φιλελευθερισμού και του σοσιαλισμού, οι έννοιες της αρνητικής και θετικής ελευθερίας, της ισότητας, της ίσης ελευθερίας, και η πορεία από τον κλασικό φιλελευθερισμό στη φιλελεύθερη δημοκρατία. Στη συνέχεια, αναλύονται οι θεωρητικές συνεισφορές του Ροσέλι, του Ντιούι και του Χόμπσον, αναδεικνύοντας διαφορετικές πτυχές αλλά και κοινωνικοπολιτικές εφαρμογές του φιλελεύθερου σοσιαλισμού. Καταρχάς, ο Ροσέλι, ο θεμελιωτής του φιλελεύθερου σοσιαλισμού, προσεγγίζει την ελευθερία ως απαραίτητη προϋπόθεση και υπέρτατο σκοπό της ανθρώπινης ύπαρξης, συνδέοντας την στενά με την κοινωνική δικαιοσύνη. Απαιτεί τη χειραφέτηση από τον μαρξισμό, ενσωματώνοντας ταυτόχρονα πρακτικές του εργατικού κινήματος με στόχο την υπέρβαση των αδυναμιών τόσο του κλασικού φιλελευθερισμού όσο και της σοσιαλιστικής ουτοπίας. Ο φιλελευθερισμός δεν μπορεί, από τη μια πλευρά, να αγνοεί τις ανάγκες των οικονομικά αδύναμων, ενώ, από την άλλη πλευρά, ο σοσιαλισμός οφείλει να εδράζεται στη δημοκρατική μέθοδο και τη συλλογική δράση. Ο φιλελεύθερος σοσιαλισμός που οραματίστηκε ο Ροσέλι προτάσσει την ανανέωση μέσα από τη συμμετοχική δημοκρατία, ενοποιώντας τη δικαιοσύνη με την ελευθερία. Στη συνέχεια, Ο Αμερικανός πραγματιστής Ντιούι, αναδεικνύει την εκπαίδευση ως θεμελιώδες εργαλείο για την καλλιέργεια της δημοκρατικής συνείδησης και την ανανέωση της κοινωνικής ζωής, παρουσιάζοντας την δημοκρατία ως τρόπο ζωής, με στόχο την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και της αυτονομίας. Η δημοκρατία γίνεται η μέθοδος της οργανωμένης διάνοιας, το μέσο της κοινωνικοποίησης των μέσων παραγωγής και το μέσον καλλιέργειας του πνεύματος και των αξιών. Η προσέγγιση του Ντιούι συνδυάζει τη δέσμευση στον φιλελευθερισμό με τη ριζική κοινωνική μεταρρύθμιση μέσα από τη χρήση τόσο της οργανωμένης διάνοιας όσο και της πειραματικής μεθόδου. Έτσι ο φιλελεύθερος σοσιαλισμός που προτείνει, οδηγεί στην επίτευξη της υλικής ασφάλειας και της πραγματικής απελευθέρωσης των ατόμων, με στόχο δηλαδή την κατάκτηση πνευματικών και πολιτισμικών σκοπών, μόνο μέσα από την κοινωνική συνεργασία και την κοινωνικοποίηση των οικονομικών δυνάμεων. Τέλος, o Χόμπσον, προερχόμενος από τη βρετανική παράδοση της πολιτικής σκέψης, παρουσιάζει την κοινωνική δικαιοσύνη ως τη θεμελιώδη αρχή του φιλελεύθερου σοσιαλισμού, εστιάζοντας στην αναδιανομή του πλούτου και την εξάλειψη των κοινωνικών ανισοτήτων. Αντιτάσσεται στον βρετανικό ιμπεριαλισμό και τον ανεξέλεγκτο καπιταλισμό και οραματίζεται ένα σύστημα όπου η κρατική παρέμβαση διασφαλίζει την ευζωία και την ισότητα ευκαιριών για όλους. Αντιλαμβάνεται την κοινωνία ως οργανικό σύνολο, του οποίου οι ανάγκες συνυφαίνονται με αυτές των ατόμων, προωθώντας μια περισσότερο πλουραλιστική αλλά και και συνεργατική προσέγγιση στην οικονομία. Μέσα από την κριτική προσέγγιση των παραπάνω στοχαστών, αναδεικνύεται η ηθική και πρακτική διάσταση του φιλελεύθερου σοσιαλισμού και υπογραμμίζεται η καίρια σημασία της παιδείας, της κοινωνικής αλληλεγγύης και της κρατικής παρέμβασης ως στοιχείων αναγκαίων για την ανοικοδόμηση μιας ελεύθερης και δίκαιης κοινωνίας. Εστιάζοντας στις μεταρρυθμίσεις, την άρνηση της επαναστατικής βίας και την αναγνώριση του πλουραλισμού, ο φιλελεύθερος σοσιαλισμός υπερβαίνει τη θεωρητική του διάσταση και παρουσιάζεται ως μια εφαρμόσιμη και σύγχρονη στρατηγική, μια πρακτική πρόταση, συνδυάζοντας τη δημοκρατία και τη δικαιοσύνη, προσφέροντας έναν βιώσιμο οδικό χάρτη για τον μετασχηματισμό της κοινωνίας και της πολιτικής.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Κόντος Κωνσταντίνος
  • Kontos Konstantinos

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3440913

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Κόντος Κωνσταντίνος; Kontos Konstantinos. Φιλελεύθερος Σοσιαλισμός C. Roselli, J. Dewey, J.A Hobson. 2024. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3440913