National and Kapodistrian University of Athens
Η ιδιωτική αυτονομία στο πεδίο του Ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου υπό το πρίσμα των σύγχρονων τεχνολογικών εξελίξεων: Το παράδειγμα των ατομικών συμβάσεων εργασίας
Abstract
dc:descriptionΗ αρχή της ιδιωτικής αυτονομίας στο Ιδιωτικό Διεθνές Δίκαιο αποτελεί μία «οικουμενικά αναγνωρισμένη αρχή», η επικράτηση της οποίας αποτελεί το αναγκαίο επακόλουθο της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας και των καταιγιστικών τεχνολογικών εξελίξεων. Μέσω της έκφρασης της αυτονομίας της βουλήσεως, τα συμβαλλόμενα μέρη αποκτούν τη δυνατότητα να καθορίζουν τα ίδια από κοινού τόσο το εφαρμοστέο στη μεταξύ τους σχέση δίκαιο όσο και το αρμόδιο για την εκδίκαση των μεταξύ τους διαφορών δικαστήριο, χωρίς να εξαρτώνται από γενικευμένους κανόνες με ετερόνομες ρυθμίσεις, οι οποίες είναι δυνατό να οδηγούν συχνά σε καταστάσεις μη συμβατές προς τη βούληση των μερών. Ωστόσο, η ως άνω ελευθερία επιλογής ενέχει κινδύνους όσον αφορά στα ασθενέστερα διαπραγματευτικά μέρη, καθώς τα τελευταία γίνονται έρμαια του εκάστοτε ισχυρού διαπραγματευτικά μέρους, που εφαρμόζει την εν λόγω αρχή, εκμεταλλευόμενο την οικονομική και διαπραγματευτική δύναμή του αφενός και τις ελλιπείς γνώσεις και διαπραγματευτικές ικανότητες του αντισυμβαλλομένου του αφετέρου, προς όφελός του και με σκοπό την ικανοποίηση των ατομικών του συμφερόντων. Η αποπροσωποποίηση των σχέσεων, μάλιστα, που συνιστά μία ακόμη απόρροια της σύγχρονης εποχής, έχει ως αποτέλεσμα τη χρήση στις ενοχικές συμβάσεις όρων προδιατυπωμένων, γνωστών ως «Γενικοί Όροι των Συναλλαγών», στους οποίους το αδύνατο μέρος έχει την ελευθερία να επιλέξει απλώς εάν θα προσχωρήσει στη σύμβαση αποδεχόμενός τους ή εάν δεν θα συμβληθεί απορρίπτοντάς τους, χάνοντας στην πραγματικότητα τη δυνατότητα διαπραγμάτευσης αυτών και ουσιαστικής επιλογής. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, τα προνόμια της ελεύθερης επιλογής συναντώνται στο πρόσωπο του ενός εκ των δύο αντισυμβαλλομένων, ο οποίος στην πραγματικότητα έχει τη δυνατότητα να καθορίσει μονομερώς το εφαρμοστέο δίκαιο και τη διεθνή δικαιοδοσία κατάλληλα προσαρμοσμένα στα προσωπικά του συμφέροντα και ανάγκες, επιλέγοντας είτε τυχαίως είτε ακόμα και σκοπίμως νομικά συστήματα, τα οποία στερούνται ρυθμίσεων σχετικών με την παροχή επαρκούς προστασίας των αδυνάτων αντισυμβαλλομένων τους. Εξ αυτού του λόγου, έχουν προβλεφθεί τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο προστατευτικές ρυθμίσεις, που λειτουργούν εξισορροπητικά όσον αφορά στην ως άνω περιγραφείσα κατάσταση. Το πρόβλημα που ανακύπτει, ωστόσο, είναι ότι με την εξέλιξη της τεχνολογίας και τη χρήση του διαδικτύου εμφανίζονται διαρκώς νέα μορφώματα σχέσεων, με αποτέλεσμα να αμφισβητείται και πάντως να χρήζει συζήτησης και ανάλυσης το κατά πόσο τα νέα μορφώματα εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των υφιστάμενων ρυθμίσεων και σε επόμενο στάδιο εάν οι ήδη υπάρχουσες ρυθμίσεις είναι ικανές να ανταποκριθούν στα νέα δεδομένα. Ως εκ τούτου, σκοπό της παρούσας μελέτης με τίτλο: «Η ιδιωτική αυτονομία στο πεδίο του Ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου υπό το πρίσμα των σύγχρονων τεχνολογικών εξελίξεων: Το παράδειγμα των ατομικών συμβάσεων εργασίας» αποτελεί η εξέταση της δυνατότητας του Ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου να ανταποκριθεί στη σύγχρονη πραγματικότητα όσον αφορά στις νέες μορφές ψηφιακής εργασίας. Πιο συγκεκριμένα, η παρούσα εργασία αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο μέρος επικεντρώνεται στην ιδιωτική αυτονομία και στις ατομικές συμβάσεις εργασίας υπό το πρίσμα του Ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου. Επομένως, περιλαμβάνει μία συνοπτική παρουσίαση της έννοιας της ιδιωτικής αυτονομίας στο Ιδιωτικό Διεθνές Δίκαιο, ούτως ώστε να γίνει αντιληπτή η σημασία της στον εν λόγω κλάδο, των εκφάνσεών της στις διεθνείς συμβατικές ενοχές τόσο εν σχέσει με το εφαρμοστέο δίκαιο όσο και με τη διεθνή δικαιοδοσία, καθώς και των ορίων που τίθενται επ’ αυτής με σκοπό την προστασία των ασθενέστερων διαπραγματευτικά συμβαλλομένων μερών μιας σύμβασης. Στη συνέχεια, γίνεται αναφορά στις υφιστάμενες ειδικές προστατευτικές ρυθμίσεις σε επίπεδο εφαρμοστέου δικαίου και διεθνούς δικαιοδοσίας στο πλαίσιο των Κανονισμών Ρώμη Ι και Βρυξέλλες Ια, όπως ισχύουν αναφορικά με τις συμβάσεις εργασίας εν γένει, με σκοπό να αποτελέσει τη βάση για το δεύτερο μέρος, που έρχεται να εξειδικεύσει το πρώτο , όντως αφιερωμένο στις νέες μορφές συμβάσεων εργασίας στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή υπό το πρίσμα του Ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου. Ως εκ τούτου, στο δεύτερο μέρος, που αποτελεί επακόλουθο της προηγηθείσας επισκόπησης των υφιστάμενων ρυθμίσεων, σε ένα προκαταρκτικό στάδιο, προκειμένου γίνει αντιληπτός ο βαθμός επιρροής της παγκοσμιοποίησης και των τεχνολογικών εξελίξεων στον κλάδο του Ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου εν γένει, λαμβάνει χώρα μία σύντομη ανάλυση των ιδιαιτέρως σημαντικών εννοιών της αρχής της εγγύτητας και του νομικού χαρακτηρισμού, καθώς και του πώς αυτές διαμορφώνονται υπό το πρίσμα των νέων τεχνολογιών. Στη συνέχεια, κρίνεται απαραίτητο να ακολουθήσει η διασαφήνιση των εννοιών της τηλεργασίας, της απόσπασης των εργαζομένων, της εργασίας σε ψηφιακές πλατφόρμες και της νομαδικής ψηφιακής εργασίας, οι οποίες αποτελούν ορισμένες από τις νεοεμφανιζόμενες εντός των τελευταίων δεκαετιών μορφών εργασίας, προκειμένου να αντιληφθούμε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, εν σχέσει με την κλασική μορφή της εργασιακής σχέσεως, και τον λόγο που έχουν οδηγήσει στην ανάγκη για θέσπιση ειδικών ρυθμίσεων τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο. Αφότου θα έχει λάβει χώρα η επεξήγηση ορισμένων κεντρικών τόσο στο Ιδιωτικό Διεθνές Δίκαιο όσο και στο πλαίσιο της παρούσας εργασίας εννοιών, στο επόμενο κεφάλαιο θα αναλυθεί το κυρίως θέμα του δεύτερου μέρους, ήτοι η εξέταση του κατά πόσο ο κλάδος του Ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου δύναται να ανταποκριθεί στις σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις όσον αφορά στον τομέα των εργασιακών σχέσεων. Η εν λόγω εξέταση θα πραγματοποιηθεί μέσω της διερεύνησης σε πρώτο στάδιο της δυνατότητας ένταξης των νέων μορφών ψηφιακής εργασίας - μέσα από την εξέταση της απόδοσης στις νέες συμβάσεις του κατάλληλου νομικού χαρακτηρισμού - στο σύστημα προστασίας των ατομικών συμβάσεων εργασίας των Κανονισμών 593/2008 και 1215/2012 και περαιτέρω, μέσω της εξέτασης εξασφάλισης της προστασίας των διασυνοριακών ψηφιακά εργαζομένων – μέσα από την εφαρμογή και την αξιοποίησης και άλλων μεθόδων του Ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου – αλλά και διά της αναφοράς ενδεικτικών προτάσεων προς αναθεώρηση του ήδη υπάρχοντος προστατευτικού πλαισίου. Συμπερασματικά, μετά το πέρας της ανάλυσης των επιμέρους ζητημάτων θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε στα ακόλουθα ερωτήματα: Είναι οι Κανονισμοί Ρώμη Ι και Βρυξέλλες Ια επαρκώς εκσυγχρονισμένοι για να μπορέσουν να ρυθμίσουν ικανώς τα θέματα εφαρμοστέου δικαίου και διεθνούς δικαιοδοσίας που ανακύπτουν στις νέες μορφές ψηφιακής εργασίας; Με ποιους τρόπους δύνανται τελικά να προστατευτούν συστηματικά οι ψηφιακά εργαζόμενοι; Τι ρόλο διαδραματίζει η εφαρμογή της αρχής της ιδιωτικής αυτονομίας στο εν λόγω εγχείρημα; Λειτουργεί ευεργετικά προς το πρόσωπο του εργαζομένου ή τελικά ενισχύει τη θέση του εργοδότη; Είναι δυνατό οι κανόνες σύγκρουσης «να ξεφύγουν» από την κατεύθυνση που προτάσσει η αρχή της εγγύτητας και να οδηγηθούν προς την επιδίωξη αποτελεσμάτων ουσιαστικού δικαίου;
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Παπακωνσταντίνου Θεώνη
- Papakonstantinou Theoni
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3447843