Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Νοσογραφικές αντιπαραθέσεις γύρω από την έννοια της μονομανίας στη Γαλλική ψυχιατρική σκέψη του 19ου αιώνα: Η περίπτωση Pierre Rivière

Abstract

dc:description

Θελήσαμε να εξετάσουμε τις ιστορικές και επιστημολογικές προϋποθέσεις που διαμόρφωσαν τις πρώτες συστηματικές ταξινομήσεις στο πεδίο της ψυχικής παθολογίας. Οδηγηθήκαμε έτσι στην επαναστατική Γαλλία του τέλους του 18ου αιώνα όπου, υπό την επίδραση των ιδεών του Διαφωτισμού και του αγγλικού εμπειρισμού, ένας δραστήριος κύκλος φιλοσόφων και γιατρών επιδόθηκε συστηματικά στην επεξεργασία μιας «επιστήμης των ιδεών και του ανθρώπου», στοχεύοντας, μεταξύ άλλων, στην αναμόρφωση της ιατρικής επιστημολογίας. Στην πορεία η, εκ μέρους των Idéologues, κριτική αποτίμηση των ατέρμονων και ολοένα διευρυνόμενων νοσογραφικών πινάκων του more botanico ταξινομικού παραδείγματος των περασμένων δεκαετιών και, ιδίως, η εισαγωγή ενός ιατρικού βλέμματος οργανωμένου με νέους όρους – στα πρότυπα της εμπειριστικής γνωσιοθεωρίας του Bacon και της αναλυτικής μεθοδολογίας του Condillac – θα επιβάλλει ένα διαφοροποιημένο νοσολογικό πρότυπο. Αυτή είναι η περίπτωση της Traité médico-philosophique sur l'aliénation mentale, ou la manie, του ιδρυτικού κειμένου της ψυχιατρικής που ο Philippe Pinel θα δημοσιεύσει το 1800, και στο οποίο θα εισάγει την καινοφανή ταξινομική κατηγορία της manie sans délire για να περιγράψει ένα είδος μερικής παραφροσύνης, κερδίζοντας βεβαίως την επιδοκιμασία του Hegel αλλά πυροδοτώντας έναν νέο κύκλο εννοιολογικών ασαφειών. Εκκινώντας από την επινόηση του δασκάλου του, και εν μέσω αλλεπάλληλων εννοιολογικών αναθεωρήσεων, ο Jean-Étienne Dominique Esquirol θα κατασκευάσει, μερικά χρόνια αργότερα, την αμφιλεγόμενη διαγνωστική κατηγορία της monomanie. Οι αντιπαραθέσεις που την ακολούθησαν στη διάρκεια του πρώτου μισού του 19ου αιώνα φαίνεται ότι συνιστούν ένα τυπικό επεισόδιο της ευρύτερης επιστημολογικής προβληματικής που διαπερνά ολόκληρη την ιστορία των ψυχιατρικών ταξινομικών συστημάτων, μιας προβληματικής που παραμένει ανησυχητικά επίκαιρη.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μπράτης Διονύσιος
  • Bratis Dionysios

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3447950

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μπράτης Διονύσιος; Bratis Dionysios. Νοσογραφικές αντιπαραθέσεις γύρω από την έννοια της μονομανίας στη Γαλλική ψυχιατρική σκέψη του 19ου αιώνα: Η περίπτωση Pierre Rivière. 2024. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3447950