Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Προσδιορισμός και κλινική αξιολόγηση κυκλοφορούντων θραυσμάτων tRNA σε ορό ασθενών με επιληψία.

Abstract

dc:description

Η επιληψία αποτελεί μια από τις συχνότερα εμφανιζόμενες χρόνιες νευρολογικές παθήσεις, με περισσότερους από 70 εκατομμύρια ασθενείς παγκοσμίως. Η παροξυσμική διαταραχή της ηλεκτρικής δραστηριότητας στον εγκέφαλο, που κατηγορείται για την εκδήλωση των επιληπτικών κρίσεων, αποτελεί φαινόμενο που προκαλεί προσωρινή διαταραχή των συστημάτων νευρωνικής ηλεκτρικής δραστηριότητας. Οι επιληπτικές κρίσεις ταξινομούνται με κριτήριο την περιοχή του εγκεφάλου από την οποία αρχίζει η διαταραχή της ηλεκτρικής δραστηριότητας σε εστιακές «focal», γενικευμένες «generalized», εστιακές που εξελίσσονται σε αμφίπλευρες «focal to bilateral seizures» κι αγνώστου έναρξης «unknown». Παρά το μεγάλο αριθμό ασθενών παγκοσμίως πάσχουν από επιληψία, εκτιμάται ότι έως και το 70% αυτών θα μπορούσαν να ζήσουν χωρίς να εκδηλώνουν επιληπτικές κρίσεις, με την προϋπόθεση της έγκαιρης κι έγκυρης διάγνωση και θεραπεία. Πιο αναλυτικά, η έγκαιρη διάγνωση συνδράμει στην επιλογή της κατάλληλης αντιεπιληπτικής θεραπείας, η εφαρμογή της οποίας έχει ως σκοπό την εξασφάλιση μίας όσο τω δυνατόν καλύτερης ποιότητας ζωής για τον ασθενή, μεγιστοποιώντας τη δυνατότητα ελέγχου της έκβασης των κρίσεων. Στις θεραπευτικές προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται σήμερα περιλαμβάνεται κυρίως η χορήγηση αντιεπιληπτικών φαρμάκων, η χειρουργική επέμβαση και η εφαρμογή κετογονικής δίαιτας, ενώ μελλοντικό στόχο θα αποτελέσει η επιτυχημένη εφαρμογή γονιδιακής θεραπείας. Στο σημείο αυτό αξίζει να τονισθεί πως περίπου το ένα τρίτο των ασθενών, εμφανίζει ανθεκτικότητα στην αντιεπιληπτική φαρμακευτική αγωγή που τους έχει χορηγηθεί. Οι ασθενείς που πάσχουν από φαρμακοανθεκτική επιληψία εμφανίζουν έντονη κλινική ετερογένεια, η οποία καθιστά δύσκολη την διάγνωση τους, ενώ επίσης εμφανίζουν αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα. Με απώτερο σκοπό τη βελτίωση της διαχείρισης της νόσου, η αναζήτηση και ταυτοποίηση νέων μοριακών βιοδεικτών καθίσταται επιτακτική ανάγκη για την έγκαιρη διαφοροδιάγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας και τη βελτίωση της πρόγνωσης των ασθενών αυτών. Τα θραύσματα προερχόμενα από τα tRNA (tRFs) θα μπορούσαν να παίξουν σημαντικό ρόλο σε αυτή τη προσπάθεια αναζήτησης κατάλληλων κι ευαίσθητων βιοδεικτών, παρά το γεγονός πως οι περισσότερες μελέτες έχουν εστιάσει κυρίως στο ρόλο άλλων μη κωδικών μορίων RNA και συγκεκριμένα στα microRNA. Πιο αναλυτικά, υπάρχουν αρκετές μελέτες που έχουν συσχετίσει τα επίπεδα περισσότερων από εκατό διαφορετικών miRNAs, στα οποία περιλαμβάνονται τα μόρια miR-23a, miR-132, miR-134 και miR-146a με την εκδήλωση επιληπτικών κρίσεων, καθώς βρέθηκαν απορυθμισμένα στην περιοχή του ιππόκαμπου, με ειδικά το miR-146a να έχει συσχετισθεί άμεσα με την φαρμακοανθεκτική επιληψία, λόγω ενός πολυμορφισμού που εντοπίστηκε στον υποκινητή του γονιδίου του. Τα αποτελέσματα αυτά τονίζουν τη σημασία των μη κωδικών μορίων RNA γενικότερα και συνδυαστικά με πληροφορίες για τη συμμετοχή των tRFs στη ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης, στον κυτταρικό πολλαπλασιασμό, στις ιογενείς λοιμώξεις, στον καρκίνο καθώς και στην εκδήλωση διάφορων νευρολογικών διαταραχών και στην επιληψία, είναι ενθαρρυντικά για την περαιτέρω διερεύνηση των επιπέδων των μορίων tRFs στους επιληπτικούς ασθενείς. Όπως διάφορες μελέτες έχουν αναδείξει ποικίλα tRFs που μπορούν να βελτιώσουν την πρόγνωση των ασθενών με κακοήθειες, όπως καρκίνο του μαστού, του προστάτη και του πνεύμονα, η αναζήτηση μορίων tRFs με κλινική αξία στη διαφοροδιάγνωση και πρόγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας αποτελεί ενδιαφέρον και πολλά υποσχόμενο ερευνητικό σκοπό. Παρά το γεγονός πως η ταυτοποίηση μοριακών βιοδεικτών για την έγκαιρη διάγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας βρίσκεται ακόμα σε πρώιμα στάδια, τα ευρήματα ορισμένων μελετών αποτέλεσαν έναυσμα για τη διεξαγωγή της παρούσας διπλωματικής εργασίας. Λόγος γίνεται για το πρωτοπόρο εύρημα άλλης ερευνητικής ομάδας πως τρία θραύσματα tRNA, τα 5'-tRF-AlaTGC, 5’-tRF-GlyGCC και 5'-tRF-GluCTC, βρέθηκαν σε υψηλότερα επίπεδα στα δείγματα ορού ασθενών πριν από την κρίση συγκριτικά με τα αντίστοιχα επίπεδα μετά την κρίση. Τα μόρια που μελετήθηκαν στην παρούσα διπλωματική εργασία είναι το 3’-tRF που προέρχεται από το tRNA της φαινυλαλανίνης GAA (3’-tRF-PheGAA), το 5’-tRF που προέρχεται από το tRNA του γλουταμινικού οξέος CTC (5’-tRF-GluCTC), το 5’-tRF που προέρχεται από το tRNA της γλυκίνης GCC (5’-tRF-GlyGCC) και το 5’-tRF που προέρχεται από το tRNA της λυσίνης CTT (5΄-tRF-LysCTT). Συλλέχθηκαν δείγματα ορού περιφερικού αίματος ασθενών με επιληψία, στα οποία εφαρμόστηκε η μέθοδος αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης πραγματικού χρόνου, προκειμένου να γίνει ποσοτικός προσδιορισμός των επιπέδων των υπό μελέτη tRFs και να αναδειχθεί η πιθανή κλινική τους αξία για την διαφοροδιάγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας. Τελικά φαίνεται πως οι μεθοδολογίες που αναπτύχθηκαν οδηγούν στην ενίσχυση όλων των μορίων στόχων που επιλέχθηκαν κι επομένως αποτελούν πρόταση πειραματικής μεθοδολογίας που δύναται να χρησιμοποιηθεί για περαιτέρω έρευνα και έλεγχο της έκφρασης των μορίων αυτών. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν τα αυξημένα επίπεδα των μορίων tRFs που μελετήθηκαν στον ορό των ασθενών με φαρμακοανθεκτική επιληψία, συγκριτικά με ασθενείς που ανταποκρίνονται στη φαρμακευτική αγωγή και συνεπώς τον υψηλό κίνδυνο εμφάνισης ανθεκτικότητας στη φαρμακευτική αγωγή όταν είναι απορυθμισμένα και σε υψηλά επίπεδα αυτά τα μόρια. Η ανάλυση μεγαλύτερου αριθμού δειγμάτων επιληπτικών ασθενών, προκειμένου να αποδειχθεί με στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα η διαγνωστική σημασία κάποιου εκ αυτών των tRFs ως αξιόπιστου βιοδείκτη διαφοροδιάγνωσης της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας κρίνεται ως ενδιαφέρον ερευνητικός στόχος, ενώ όσον αφορά τις μελλοντικές κατευθύνσεις, η περαιτέρω έρευνα και ο προσδιορισμός των επιλεγμένων μορίων tRFs καθώς κι άλλων μορίων στόχων, τόσο στον ορό, όσο και στους ιστούς του εγκεφάλου, ενδέχεται να αποκαλύψει το ρόλο τους στην επιληψία. Τέλος, η αναγνώριση του αντίκτυπου της απορρύθμισης τους στην φαρμακοανθεκτική επιληψία, καθώς και η εφαρμογή τους σε κλινικές μελέτες μεγάλης κλίμακας, αναμφίβολα θα αποκάλυπτε περαιτέρω τη χρησιμότητά τους στην κλινική αντιμετώπιση των επιληπτικών ασθενών.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Κουφογεώργου Γεωργία
  • Koufogeorgou Georgia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3449096

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Κουφογεώργου Γεωργία; Koufogeorgou Georgia. Προσδιορισμός και κλινική αξιολόγηση κυκλοφορούντων θραυσμάτων tRNA σε ορό ασθενών με επιληψία.. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3449096