Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η εκχώρηση απαίτησης εκ του νόμου

Abstract

dc:description

Η απαίτηση, ως μεταβιβάσιμο άυλο περιουσιακό αγαθό με αυτοτελή οικονομική αξία, καταλαμβάνει κεντρική θέση στη σύγχρονη συναλλακτική ζωή. Η μεταβιβασιμότητα της απαιτήσεως δεν αποτελούσε ανέκαθεν χαρακτηριστικό της ενοχικής σχέσης. Στο ρωμαϊκό δίκαιο η ενοχή ήταν κατά βάση προσωπικός δεσμός. Ο ενοχικός δεσμός ήταν δηλαδή άρρηκτα συνδεδεμένος με την ταυτότητα των υποκειμένων του. Η υποκειμενική αλλοίωση της ενοχής, εκτός από την περίπτωση της κληρονομικής διαδοχής, δεν ήταν καταρχήν δυνατή. Σήμερα, ο Αστικός Κώδικας ρυθμίζει την μεταβολή του προσώπου του δανειστή μέσω του μηχανισμού της συμβατικής εκχώρησης (ΑΚ 455 επ.). Ο θεσμός της συμβατικής εκχώρησης καθιστά εφικτές τις περιουσιακές μετακινήσεις στη συναλλακτική αγορά, συμβάλλοντας έτσι στην ενίσχυση της οικονομικής ζωής. Ωστόσο, η μεταβίβαση της απαίτησης δεν λαμβάνει χώρα πάντοτε δυνάμει κάποιας σύμβασης. Σε ορισμένες περιπτώσεις επέρχεται από τον ίδιο τον νόμο, ο οποίος ορίζει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες λαμβάνει χώρα αυτοδικαίως η μεταβίβαση της απαίτησης. Πρόκειται για την λεγόμενη «εκχώρηση απαίτησης εκ του νόμου». Η εκχώρηση απαίτησης εκ του νόμου (cessio legis) προβλέπεται σε πολυάριθμες διατάξεις στην ελληνική έννομη τάξη. Οι πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις είναι οι ΑΚ 319, 488, 858, 1234 εδ. β΄, 1298 και 1490 παρ. 2, η κοινωνικοασφαλιστική υποκατάσταση (άρθρο 10 παρ. 5 ν.δ. 4104/1960) και η ασφαλιστική υποκατάσταση (άρθρο 14 παρ. 1 ν. 2496/1997). Από την εκχώρηση απαίτησης εκ του νόμου αναφύονται ποικίλα ζητήματα τόσο με δογματικό ενδιαφέρον όσο και με πρακτικές προεκτάσεις. Πιο συγκεκριμένα, στόχος του πρώτου κεφαλαίου της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η εννοιολογική προσέγγιση του όρου «εκχώρηση απαίτησης εκ του νόμου» και η αναζήτηση της νομικής φύσης και του δικαιολογητικού λόγου της εκ του νόμου εκχώρησης ως μηχανισμού αναγωγής. Επιπλέον, στο πρώτο κεφάλαιο αναλύεται και η σχέση της εκχώρησης απαίτησης εκ του νόμου ως μηχανισμού αναγωγής με άλλους θεσμούς αναγωγής που προβλέπονται στον Αστικό Κώδικα, ενώ στη συνέχεια επιχειρείται και η οριοθέτησή της από την συμβατική εκχώρηση. Στο δεύτερο κεφάλαιο, θίγεται το ζήτημα της ελλειπτικής ρύθμισης της εκχώρησης απαίτησης εκ του νόμου στην ελληνική έννομη τάξη και αναπτύσσεται η προβληματική της ανάλογης εφαρμογής των διατάξεων της συμβατικής εκχώρησης. Στο τρίτο κεφάλαιο αναλύονται οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες λαμβάνει χώρα η εκχώρηση απαίτησης ex lege, ενώ στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι έννομες συνέπειες που αυτή συνεπάγεται. Πιο συγκεκριμένα, εξετάζεται το αντικείμενο της μεταβίβασης, ενώ αναλύεται εκτενώς και το εριζόμενο ζήτημα της συμμεταβίβασης των μη παρεπομένων δικαιωμάτων. Στο πέμπτο κεφάλαιο μελετάται η διαμόρφωση των σχέσεων του παλαιού δανειστή, του νέου δανειστή και του οφειλέτη μετά την εκχώρηση απαίτησης εκ του νόμου. Τέλος, στο έκτο και τελευταίο κεφάλαιο της παρούσας διπλωματικής εργασίας, ερευνάται το ειδικότερο ζήτημα της διαμόρφωσης των σχέσεων των μερών επί απαιτήσεως που εξασφαλίζεται με πολλαπλή ασφάλεια.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Χατζηλεμονιάς Δημήτριος
  • Chatzilemonias Dimitrios

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3450696

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Χατζηλεμονιάς Δημήτριος; Chatzilemonias Dimitrios. Η εκχώρηση απαίτησης εκ του νόμου. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3450696