Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Συνθετική a priori γνώση κατά Kant και η συγκροτητική της διάσταση κατά Reichenbach εντός του πλαισίου του πρώιμου Λογικού Θετικισμού

Abstract

dc:description

Ο Immanuel Kant (1724–1804), μέσα από το γνωσιοθεωρητικό του σύστημα και την εισαγωγή των συνθετικών a priori κρίσεων, πέτυχε τη φιλοσοφική θεμελίωση της τότε κυρίαρχης επιστημονικής περιγραφής της φυσικής πραγματικότητας, δηλαδή της νευτώνειας φυσικής και του μαθηματικού της υποβάθρου, της ευκλείδειας γεωμετρίας. Ωστόσο, οι εξελίξεις στις επιστήμες από τον 19ο έως τις αρχές του 20ού αιώνα οδήγησαν στην ανάπτυξη μη-ευκλείδειων γεωμετριών, μεταξύ των οποίων η γεωμετρία του Riemann βρήκε εφαρμογή ως μαθηματική αναπαράσταση του χωροχρονικού πλαισίου νέων φυσικών θεωριών, με αποκορύφωμα τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας (1915) του Albert Einstein. Το φιλοσοφικό κίνημα του Λογικού Θετικισμού (Λ.Θ.), που αναδύεται ως απάντηση σε αυτές τις εξελίξεις, απορρίπτει συλλήβδην τον καντιανό a priori χαρακτήρα της γνώσης, επιδιώκοντας μια προσέγγιση με εμπειριστικές καταβολές. Ωστόσο, ο Hans Reichenbach (1891–1953), κατά την πρώιμη περίοδο του Λ.Θ., ανέπτυξε μια θέση που δεν ακυρώνει πλήρως το a priori στοιχείο. Στο έργο του The Theory of Relativity and a Priori Knowledge (1920/1965) διυλίζει την έννοια του καντιανού a priori αναδεικνύοντας την σημασία του ως προς τη συγκρότηση του αντικειμένου της γνώσης, ενώ παράλληλα αναιρεί τον μη αναθεωρήσιμο χαρακτήρα των a priori αρχών, που στο καντιανό σύστημα λογίζονταν ως αδιάψευστες και καθολικές. Ο Reichenbach εισάγει μια τροποποιημένη έννοια του καντιανού συνθετικού a priori, διαχωρίζοντάς το από τα αξιώματα της ευκλείδειας γεωμετρίας και τις αρχές της νευτώνειας φυσικής. Επισημαίνει ότι οι αρχές συγκρότησης του αντικειμένου της γνώσης επιβάλλονται στο πλαίσιο της εκάστοτε επιστημονικής θεωρίας, όχι όμως καθολικά και σε πλήρη ανεξαρτησία από την εμπειρία. Οι συγκροτητικές αρχές καθορίζουν τη λογική δομή της γνώσης αλλά δεν εξαρτώνται ούτε από το πλαίσιο ανακάλυψής τους ούτε από τη διάρκεια ισχύος τους, την οποία δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε εκ των προτέρων. Η παρούσα εργασία, στο πρώτο μέρος, αναλύει τη βασική έννοια του καντιανού συστήματος, δηλαδή τις συνθετικές a priori κρίσεις, ενώ στο δεύτερο μέρος εξετάζει την προσέγγιση της τροποποιημένης έννοιας ενός συγκροτητικού ή “σχετικοποιημένου” a priori, όπως αυτό διαμορφώθηκε από τον Reichenbach στο πολυσήμαντο έργο του The Theory of Relativity and a Priori Knowledge.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μακρίδη Ευδοκία
  • Makridi Evdokia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3456023

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μακρίδη Ευδοκία; Makridi Evdokia. Συνθετική a priori γνώση κατά Kant και η συγκροτητική της διάσταση κατά Reichenbach εντός του πλαισίου του πρώιμου Λογικού Θετικισμού. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3456023