Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Το Σύνταγμα του 1927 στην Εποχή της Κρίσης του Κοινοβουλευτισμού

Abstract

dc:description

Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να φωτίσει ένα ενδιαφέρον όσο και ταραχώδες κεφάλαιο της συνταγματικής μας ιστοριας, αυτο του Συντάγματος του 1927 και της Μεσοπολεμικής Β’ Ελληνικής Δημοκρατίας. Το κέντρο βάρους της μελέτης θα είναι βεβαίως το Σύνταγμα του 1927, όχι όμως αποκομμένο, αλλά ενταγμένο στο ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο της περιόδου, κυρίως της ελληνικής αλλά και της ευρωπαϊκής, διότι μόνο έτσι μπορεί να κατανοηθεί βαθύτερα ένα κανονιστικό κείμενο. Εν προκειμένω, τόσο οι διατάξεις του Συνταγματος, όσο και οι πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις που οδήγησαν στην θέσπιση του, κυρίως όμως όσες σημάδεψαν την περίοδο εφαρμογής του, θα καταδείξουν, το έτερο βασικό σκέλος της παρούσας εργασίας, ήτοι τον πολύπλευρη κρίση που διήρχετο ο κοινοβουλευτισμός την εν λόγω περίοδο. Από τις ρυθμίσεις του προκειμένου Συντάγματος, η εργασία εστιάζει στις πιο ενδιαφέρουσες, είτε διότι εισήγαγαν νέους θεσμούς στην πολιτειακή μας τάξη, όπως ο αιρετός αρχηγός του Κράτους ή τα κοινωνικά δικαιώματα, είτε διότι επανεισήγαγαν, διαφοροποιημένους εν μέρει, παλαιότερους θεσμούς, οι οποίοι όμως είχαν κατόπιν καταργηθεί, λ.χ. η Γερουσία και το Συμβούλιο της Επικρατείας, είτε διότι καθιέρωσαν και τυπικά κρίσιμες πρακτικές που ίσχυαν βέβαια από μακρού χρόνου ως συνταγματικό έθιμο, όπως η κοινοβουλευτική αρχή και ο δικαστικός έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων και κατά ένα μέρος τα νομοθετικά διατάγματα με εξουσιοδότηση των βουλών. Ο βίος του ενταύθα σχολιαζόμενου Συντάγματος υπήρξε θυελλώδης, γεμάτος περιδινήσεις και κλυδωνισμούς, όπως άλλωστε και η πολιτική ζωή του τόπου, την οποία είχε ποτίσει η διχόνοια. Τα στρατιωτικά κινήματα, οι συχνές και ευρείες εξουσιοδοτήσεις της Βουλής προς την κυβέρνηση να νομοθετεί, η νομοθέτηση εκ μέρους της κυβέρνησης ακόμη και χωρίς εξουσιοδότηση της βουλής, επικαλούμενη το δικαιο της ανάγκης, η έκδοση συντακτικών πράξεων, η προσφυγή στην κατάσταση πολιορκίας, χωρίς να τηρούνται οι διατυπώσεις του Συντάγματος και η δίωξη των αντιπάλων με κριτήριο τις πεποιθήσεις τους συνθέτουν ένα ΄΄σπιράλ΄΄ απανωτών και ωμών παραβάσεων του Συντάγματος, το οποίο εν τέλει καταλήγει στο ερώτημα εάν η προστασία του δημοσίου συμφέροντος σε περιόδους μεγάλων κρίσεων ( δηλ.η σωτηρία της πατρίδας) δικαιολογεί την παραβίαση επιμέρους διατάξεων του Συντάγματος ή με άλλα λόγια αν ή διαφύλαξη της ΄΄ουσίας΄΄ του Συντάγματος επιτρέπει την παραβίαση ΄΄διαδικαστικών΄΄ διατάξεων του. Υπό την επίδραση αυτής της άποψης, η παραβίαση του Συντάγματος την περίοδο του Μεσοπολέμου ήταν περισσότερο πυκνή από κάθε άλλη περίοδο της ελληνικής συνταγματικής ιστορίας, σε βαθμό που να είναι απενοχοποιημένη. Στην εργασία μεθοδολογικά προηγείται η μελέτη των ιστορικών γεγονότων και των θεσμικών εξελίξεων σε Ελλάδα και Ευρώπη, που οδηγησαν στην θεσπιση του νέου Συντάγματος και ακολουθεί η ανάλυση του ίδιου του συνταγματικού κειμένου. Πρώτα η διαδικασία που ακολουθήθηκε στην Βουλή για την κατάρτιση του, κατόπιν περιγράφεται ο γενικός χαρακτήρας του (οι επιρροές του, η συστηματική του διάρθρωση, οι κοινωνικοί όροι διαμόρφωσης του και τα βασικά χαρακτηριστικά του) και κατόπιν περιγράφονται διεξοδικά οι σπουδαιότερες επιμέρους ρυθμίσεις του. Στην συνέχεια αφού παρατίθεται το ιστορικό πλαίσιο του βίου του (1927-1935), αναλύονται οι σπουδαιότερες παράμετροι των παραβιάσεων του Συντάγματος, οι οποίες καταδείκνύουν την ευρύτερη αμφισβήτηση που γνώριζε η Κοινοβουλευτική Δημοκρατία την εξεταζόμενη περίοδο. Γενικά επιχειρείται, μέσα από το Σύνταγμα, ιδωμένο πάντα υπό το πρίσμα των ιστορικών γεγονότων και των εξελίξεων στο πεδίο των θεσμών και της συνταγματικής θεωρίας, να φωτιστούν οι σημαντικότερες τάσεις και ρεύματα της εποχης. Τέλος συχνά καταβάλλεται προσπάθεια τα εδώ σχολιαζομενά να συνδέονται με το συνταγματικό και πολιτειακό παρόν της χώρας μας, αλλά με τις προηγούμενες (πριν το Σύνταγμα του 1927) σελίδες της συνταγματικής μας ιστορίας.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Γριτσώνης Φίλιππος
  • Gritsonis Filippos

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3457101

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Γριτσώνης Φίλιππος; Gritsonis Filippos. Το Σύνταγμα του 1927 στην Εποχή της Κρίσης του Κοινοβουλευτισμού. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3457101