National and Kapodistrian University of Athens
Η άρνηση θεραπείας του ασθενούς ως μορφή ευθανασίας
Abstract
dc:descriptionΑναντίρρητα, η υγεία αποτελεί ένα έννομο αγαθό που βρίσκεται υψηλά στην ιεραρχία του αξιακού μας συστήματος. Το γεγονός αυτό αποδεικνύεται, καταρχάς, από την κατοχύρωση του κοινωνικού δικαιώματος στην υγεία, στο 21 παρ. 3 Σ, ήδη από το πρώτο Σύνταγμα του 1975. Εν συνεχεία, με την Συνταγματική αναθεώρηση του 2001, η προστασία της υγείας και της γενετικής ταυτότητας εισήχθη και ως ατομικό δικαίωμα, στο άρθρο 5 παρ. 5, προκειμένου να βρίσκεται σε αντιστοιχία με τις νέες τεχνολογικές και επιστημονικές εξελίξεις, ενόψει ενός γενικότερου εκσυγχρονισμού και ενίσχυσης του φιλελεύθερου πνεύματος του Συντάγματος. Ως εκ τούτου, αποτελεί ένα δικαίωμα τόσο κοινωνικό, όσο και ατομικό, υπό την έννοια ότι αξιώνει αφενός από τους κρατικούς φορείς και αφετέρου από τους ιδιώτες να απέχουν καθεμίας ενέργειας, η οποία δύναται να θέσει σε κίνδυνο την υγεία των πολιτών. Ο ιατρός στην σύγχρονη πραγματικότητα είναι ένας λειτουργός, ο οποίος, υλοποιώντας τη συνταγματική επιταγή περί προστασίας της υγείας, βαρύνεται με την υποχρέωση διασφάλισης του υπέρτατου αυτού αγαθού. Η σχέση ιατρού και ασθενούς χαρακτηρίζεται πλέον ως σχέση εμπιστοσύνης, λόγω της σημασίας του θεμελιώδους αγαθού της υγείας. Ο Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας διαγράφει την ιατρική συμπεριφορά, την οποία οφείλει να τηρεί ο ιατρός απαρεγκλίτως και προβλέπει κυρώσεις σε περίπτωση παραβίασής του. Θεμελιώδεις υποχρεώσεις του ιατρού αποτελούν η ενημέρωση και η συναίνεση του ασθενούς. Η συναίνεση, ιδωμένη ως προϋπόθεση οποιασδήποτε επέμβασης εκ μέρους του ιατρού στο σώμα του ασθενούς και ως απόρροια του δικαιώματος αυτονομίας και αυτοκαθορισμού του ατόμου, νομιμοποιεί τον ιατρό να εκτελέσει την συγκεκριμένη ιατρική πράξη για την οποία εδόθη η συναίνεση. A contrario, σε περίπτωση έλλειψης αυτής της συναίνεσης, ο ιατρός υποχρεούται να απέχει οιασδήποτε πράξεως, δίχως να υπέχει σχετική ευθύνη, διότι, άλλως, θα προσέβαλε την προσωπικότητα του ασθενούς. Τι συμβαίνει, ωστόσο, στην περίπτωση ενός πάσχοντος ασθενούς, η άρνηση του οποίου ως προς τη θεραπευτική ενέργεια δύναται να επιφέρει το θάνατό του με βάση τα διδάγματα της ιατρικής επιστήμης; Εν προκειμένω ο ιατρός οφείλει να σεβασθεί την προσωπική επιθυμία του ασθενούς, ακόμα κι αν θεωρηθεί ότι είναι πρόσφορη να οδηγήσει στο θάνατο, ή έχοντας ως γενικό καθήκον την ωφέλειά του, απαιτείται να μεταβάλλει τη γνώμη του τελευταίου και να επιχειρήσει να τον θεραπεύσει έναντι στην προσωπική του βούληση; Υφίσταται σχετικό δικαίωμα στο θάνατο; Η νομοθεσία στην Ελλάδα αναγνωρίζει την αυτονομία του ασθενούς και την ελεύθερη βούληση του, ως απόρροια του δικαιώματος αυτοδιάθεσής του, με αποτέλεσμα ο τελευταίος να νομιμοποιείται να αποφαίνεται κυριαρχικά για κάθε ζήτημα αφορόν στην υγειονομική του περίθαλψη, ακόμα κι αν οι αποφάσεις του περιλαμβάνουν την άρνηση των θεραπειών που προτείνονται από τους γιατρούς. Το ηθικό δίλημμα που εγείρεται έγκειται στο γεγονός ότι η άρνηση θεραπείας σε ορισμένες περιπτώσεις ισοδυναμεί με ευθανασία, μολονότι στην ελληνική νομοθεσία αυτή παραμένει παράνομη και τιμωρητέα. Εν κατακλείδι, η άρνηση θεραπείας από τον ασθενή ως μορφή παθητικής ευθανασίας στηρίζεται στο δικαίωμα της αυτονομίας του, αλλά εγείρει ηθικά και νομικά ζητήματα για την ισορροπία μεταξύ της προστασίας της ανθρώπινης ζωής και του σεβασμού στις επιλογές του ασθενούς.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Παπαηλία Ανδρονίκη-Μαρίνα
- Papailia Androniki-Marina
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3457121