Abstract
dc:descriptionΠερίληψη Η βιομηχανία της μόδας αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους και πλέον ακμάζοντες τομείς της παγκόσμιας βιομηχανίας, με παγκόσμια έσοδα που ανήλθαν σε 1,79 τρισεκατομμύρια δολάρια για το έτος 2024. Τα ενδύματα και κάθε λογής αξεσουάρ, αντανακλούν και εν τέλει συνιστούν την ενσάρκωση της μόδας και τον πυρήνα της δημιουργικής της δραστηριότητας. Ως εκ τούτου, η εξασφάλιση της νομικής τους προστασίας είναι υψίστης σημασίας για τους σχεδιαστές και τους οίκους μόδας. Ωστόσο, η διττή φύση των σχεδίων μόδας ως έργων τέχνης και ταυτόχρονα ως χρηστικών αντικειμένων, έχει καταστήσει την προστασία τους στο πλαίσιο των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας αμφιλεγόμενη. Στην ΕΕ, το sui generis καθεστώς των δικαιωμάτων περί σχεδίων, αποτελεί την πλέον προφανή και διαδεδομένη επιλογή για τη νομική προστασία τους. Επί του παρόντος, τα σχέδια μόδας απολαμβάνουν εντός της ΕΕ, νομική προστασία βάσει των νόμων περί σχεδίων, εμπορικών σημάτων και πνευματικής ιδιοκτησίας, οι οποίοι εφαρμόζονται είτε μεμονωμένα είτε συνδυαστικά. Οι πρόσφατες εξελίξεις στη νομολογία και τη νομοθεσία της ΕΕ, κατέστησαν εφικτή την προστασία των έργων εφαρμοσμένης τέχνης, συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων μόδας, υπό το πρίσμα των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Το ΔΕΕ με τη νομολογία του έχει προστάξει την ίση μεταχείριση έργων τέχνης και έργων εφαρμοσμένης τέχνης, αναφορικά με τις προϋποθέσεις προστασίας τους υπό το πρίσμα των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Εν όψει των ανωτέρω, συνάγεται ότι η μόδα δεν υπάγεται πλέον σε καθεστώς χαμηλής νομικής στήριξης εντός της ΕΕ και ότι οι σχεδιαστές μόδας επωφελούνται πια από ένα συνεκτικό δίχτυ νομικών κανόνων για την προστασία των δημιουργιών τους. Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η μόδα αποτελεί μία ανθηρή και ισχυρή βιομηχανία. Ωστόσο, παρά την οικονομική και καλλιτεχνική της σημασία, τα σχέδια μόδας δεν τυγχάνουν νομικής προστασίας υπό ένα αντίστοιχο sui generis πλαίσιο νομικής κατοχύρωσης σχεδίων, ούτε υπό το δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας- εκτός από μεμονωμένα στοιχεία των σχεδίων μόδας-, λόγω της κατηγοριοποίησης τους ως χρηστικών αντικειμένων. Οι Αμερικανοί σχεδιαστές μόδας, απολαμβάνουν περιορισμένη νομική προστασία με βάση το δίκαιο διανοητικής ιδιοκτησίας για τις δημιουργίες τους, υπό το πλαίσιο ορισμένων διακριτών δικαιωμάτων, των οποίων η επίκληση παρουσιάζει σαφείς δυσχέρειες. Γενικά, τα σχέδια μόδας δεν θεωρούνται προστατευτέα από το δίκαιο περί πνευματικής ιδιοκτησίας, αν και ορισμένα καλλιτεχνικά χαρακτηριστικά τους, μπορούν να θεωρηθούν ως τέτοια, εφόσον αξιολογούνται ως επαρκώς πρωτότυπα και ικανά να προσδιοριστούν ξεχωριστά από το χρηστικό αντικείμενο. Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την έννοια της πρωτοτυπίας και τη δυνατότητα προστασίας των σχεδίων μόδας βάσει του δικαίου πνευματικής ιδιοκτησίας, τόσο στην ΕΕ όσο και στις ΗΠΑ, μελετώντας πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές των ανωτέρω δικαιοδοσιών. Περαιτέρω, αναλύει την έννοια της πρωτοτυπίας στις υπό εξέταση δικαιοδοσίες και τον τρόπο που η τελευταία επηρεάζει τη νομική προστασία των σχεδίων μόδας, υπό το δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας. Επιπλέον, η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τα νομικά δόγματα που εφαρμόζουν τα Αμερικανικά δικαστήρια κατά την εξέταση της δυνατότητας της προστασίας των σχεδίων μόδας, υπό το δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας. Εντοπίζει τις ομοιότητες μεταξύ των συγκρινομένων δικαιοδοσιών, ιδίως αναφορικά με τον αποκλεισμό της αισθητικής ή/ και καλλιτεχνικής αξίας των έργων για την κατάφαση της ύπαρξης της πρωτοτυπίας, την εφαρμογή της αρχής της διάκρισης μεταξύ ιδέας και έκφρασης (της ιδέας), και την πιθανή συνδυαστική προστασία των σχεδίων μόδας υπό διακριτά δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας, με την τελευταία να είναι ουσιωδώς πιο προσβάσιμη εντός της ΕΕ. Μελετά τις διαφορές μεταξύ των υπό σύγκριση δικαιοδοσιών, αναφορικά με την εφαρμογή ενός ενιαίου κριτηρίου πρωτοτυπίας στην ΕΕ σε αντιπαράθεση με την εφαρμογή του Αμερικανικού δόγματος περί διάκρισης μεταξύ καλλιτεχνικών και λειτουργικών στοιχείων, την αποτελεσματικότητα της νομικής προστασίας των σχεδίων μόδας και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι σχεδιαστές μόδας. Τέλος, εξετάζονται οι ανησυχίες που εγείρει το επιχειρηματικό μοντέλο της γρήγορης μόδας (fast fashion), επισημαίνοντας ότι η ΕΕ ιστορικά έχει επιδείξει μεγαλύτερη ευαισθησία σε θέματα βιωσιμότητας, τα οποία μόλις πρόσφατα άρχισαν να τυγχάνουν προσοχής στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Δαμαλά Αγγελική-Λουκία
- Damala Angeliki-Loukia
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- English
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3457999