Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Γνώσεις, πηγές πληροφόρησης και συμπεριφορές για ζητήματα που σχετίζονται με τη Σεξουαλική Αγωγή

Abstract

dc:description

Η ένταξη της Σεξουαλικής Αγωγής στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα αποτελεί μια μακρά διαδικασία. Οι πρώτες προσπάθειες ξεκίνησαν το 1964, όταν ο γενικός γραμματέας του τότε Υπουργείου Παιδείας, Ευάγγελος Παπανούτσος, εξέφρασε για πρώτη φορά την ανάγκη δημιουργίας ενός πλαισίου Σεξουαλικής Εκπαίδευσης. Παρά τις συστάσεις διεθνών οργανισμών, όπως η UNESCO, μόλις το 2020 κατέστη υποχρεωτική η διεξαγωγή εργαστηρίων δεξιοτήτων, στα οποία περιλαμβάνονται και θεματικές που άπτονται της Σεξουαλικής Αγωγής. Η πορεία ενσωμάτωσης της στο ελληνικό σχολείο επηρεάζεται διαχρονικά από το κοινωνικο-πολιτισμικό προφίλ της χώρας, που χαρακτηρίζεται από υψηλά ποσοστά θρησκευτικότητας και συντηρητικές στάσεις σε ζητήματα σεξουαλικότητας, ισότητας και (έμφυλης) βίας. Σύμφωνα με τη βιβλιογραφική ανασκόπηση που πραγματοποιήθηκε, στην Ελλάδα έχουν διεξαχθεί περιορισμένες έρευνες που αφορούν τις γνώσεις, στάσεις, πηγές πληροφόρησης και συμπεριφορές σε θέματα Σεξουαλικής Αγωγής λαμβάνοντας υπόψιν και την εκπαιδευτική διάσταση των θεμάτων αυτών. Οι υπάρχουσες μελέτες εστιάζουν κυρίως σε εφήβους και νέους ενήλικες, περιορίζονται θεματικά στην αντισύλληψη και τα ΣΜΛ, ενώ παρέχουν περιορισμένα αποτελέσματα για την προτίμηση και τον βαθμό ικανοποίησης από τη Σεξουαλική Αγωγή που έχουν λάβει οι συμμετέχοντες. Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η διερεύνηση των γνώσεων, πηγών πληροφόρησης και συμπεριφορών ενήλικων ατόμων σε θέματα Σεξουαλικής Αγωγής με γνώμονα την Τεχνική Καθοδήγηση για την Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση της UNESCO, που δημοσιεύτηκε το 2018. Τα ερευνητικά ερωτήματα που διατυπώθηκαν περιλαμβάνουν τη διερεύνηση α) του επιπέδου γνώσεων σε βασικές θεματικές που αναφέρονται στην πρόσφατη οδηγία της UNESCO, β) των κύριων και προτιμώμενων πηγών πληροφόρησης των συμμετεχόντων κατά την παιδική/εφηβική ηλικία τους, αλλά και την ενήλικη ζωή, καθώς και γ) ορισμένων σεξουαλικών συμπεριφορών, και εμπειριών βίας και διακρίσεων με βάση το φύλο και το σεξουαλικό τους προσανατολισμό. Διερευνήθηκε επίσης η ύπαρξη διαφορών μεταξύ των κοινωνικών φύλων και των ηλικιακών ομάδων που συμμετείχαν στην έρευνα. Για τη διεξαγωγή της έρευνας επιλέχθηκε η ποσοτική μεθοδολογία με χρήση διαδικτυακού ερωτηματολογίου, ενώ η δειγματοληψία έγινε με συνδυασμό δειγματοληψίας ευκολίας και χιονοστιβάδας. Το ερωτηματολόγιο περιλάμβανε τέσσερις ενότητες: κοινωνικο-δημογραφικά στοιχεία, γνώσεις σε βασικά θέματα σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, πηγές πληροφόρησης και συμπεριφορές/εμπειρίες σχετικές με τη Σεξουαλική Αγωγή. Συγκεντρώθηκαν απαντήσεις από 907 άτομα, ενώ μετά τη διαδικασία καθαρισμού των δεδομένων το τελικό δείγμα διαμορφώθηκε σε 869, κυρίως νέους ενήλικες (75% έως 37 ετών), με υψηλό μορφωτικό επίπεδο (77,7% με τουλάχιστον πτυχίο ΑΕΙ/ΤΕΙ), που διέμεναν σε αστικά κέντρα (82,2%). Η πλειοψηφία ήταν γυναίκες (64,3%), ετεροφυλόφιλα άτομα (63,4%), που βρίσκονταν σε κάποιας μορφής μονογαμική σχέση (60,2%). Τα αποτελέσματα έδειξαν σημαντικά κενά στις γνώσεις των συμμετεχόντων, ιδιαίτερα σε θέματα σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων (ΣΜΛ) και ζητημάτων που σχετίζονται με τρανς, μη δυαδικά και ίντερσεξ άτομα. Οι γυναίκες σημείωσαν στατιστικά σημαντικά υψηλότερες επιδόσεις από τους άνδρες σε όλες τις θεματικές. Αναφορικά με τις πηγές πληροφόρησης, οι φίλοι, το διαδίκτυο και η πορνογραφία αναδείχθηκαν ως προτιμώμενες πηγές κατά την εφηβεία, ενώ στην ενήλικη ζωή στην κορυφή βρέθηκαν οι διαδικτυακές σελίδες, οι επαγγελματίες υγείας και οι φίλοι. Στις κύριες πηγές πληροφόρησης κατά την εφηβεία, παρατηρήθηκαν διαφορές στις προτιμήσεις ανάλογα με τη θεματική για την οποία ζητούσαν πληροφορίες οι συμμετέχοντες, ωστόσο οι φίλοι και οι ιστοσελίδες παρέμειναν στις κορυφαίες επιλογές τους. Η πλειοψηφία των συμμετεχόντων (43,4%) χαρακτήρισε τη σεξουαλική αγωγή που έλαβε κατά την παιδική/εφηβική ηλικία ως Αγωγή Σεξουαλικής Υγείας, ενώ το 1/4 του δείγματος (24,5%) ανέφερε ότι δεν έλαβε κανενός είδους Σεξουαλική Αγωγή. Όσον αφορά τις συμπεριφορές, καταγράφηκε χαμηλή συστηματική («κάθε φορά») χρήση προφυλακτικού για αντισύλληψη (33,7%-77,1%), αλλά και προστασία από ΣΜΛ (26,2%-69,5%), με νέους αλλά και σταθερούς συντρόφους. Σχετικά με τη διενέργεια προληπτικών εξετάσεων για ΣΜΛ το 35,4% του δείγματος απάντησε ότι εξετάζεται κάθε 12 μήνες, ενώ το 29,7% δεν έχει κάνει ποτέ τέτοιες εξετάσεις. Τέλος, όσον αφορά τις εμπειρίες διακρίσεων και βίας, οι γυναίκες και τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα ανέφεραν ότι έχουν βιώσει τέτοιες εμπειρίες συχνότερα από τους άνδρες του δείγματος. Η λεκτική (65,6%) και ψυχολογική βία (63,6%) αναφέρθηκαν σε υψηλότερη συχνότητα ως μορφές βίας που έχουν βιώσει οι συμμετέχοντες, με τις γυναίκες να αναφέρουν στατιστικά σημαντικά υψηλότερα ποσοστά ψυχολογικής και σεξουαλικής βίας συγκριτικά με τους άνδρες. Συμπερασματικά, μέσω της παρούσας εργασίας επιβεβαιώνονται αποτελέσματα προηγούμενων ερευνών συμπεριλαμβανομένων των κενών στις γνώσεις για τις ΣΜΛ, του κεντρικού ρόλου των φίλων ως πηγής πληροφόρησης κατά την εφηβεία, της χαμηλή συστηματική χρήση προφυλακτικού, ιδιαίτερα μεταξύ σταθερών συντρόφων, και της χαμηλής διενέργειας εξετάσεων για ΣΜΛ από ενήλικες. Όσον αφορά νέα ερευνητικά δεδομένα για την Ελλάδα, στην παιδική/εφηβική ηλικία καταγράφηκε η σημασία του διαδικτύου, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της πορνογραφίας στην πληροφόρηση για ζητήματα Σεξουαλικής Αγωγής. Επιπλέον, καταγράφηκαν κενά γνώσεων ενηλίκων σε ζητήματα σχετικά με τρανς, μη δυαδικά και ίντερσεξ άτομα . Οι προτιμώμενες πηγές πληροφόρησης ενηλίκων, και το ποσοστό εκείνων που έλαβαν Σεξουαλική Αγωγή ως ενήλικα άτομα διαπιστώθηκαν επίσης για πρώτη φορά. Οι περιορισμοί της έρευνας περιλαμβάνουν τη μη αντιπροσωπευτικότητα του δείγματος και πιθανές μεροληψίες λόγω της μεθόδου δειγματοληψίας και της φύσης των ερωτηματολογίων αυτοαναφοράς. Προτείνεται η διεξαγωγή μελλοντικών ερευνών με διαφορετικές δειγματοληπτικές μεθόδους, εστίαση σε υποεκπροσωπούμενες ομάδες, όπως τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, και αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των υφιστάμενων παρεμβάσεων Σεξουαλικής Αγωγής που εντάχθηκαν πρόσφατα στο ελληνικό σχολείο.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μαγδαληνού Ελένη
  • Magdalinou Eleni

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3463607

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μαγδαληνού Ελένη; Magdalinou Eleni. Γνώσεις, πηγές πληροφόρησης και συμπεριφορές για ζητήματα που σχετίζονται με τη Σεξουαλική Αγωγή. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3463607