Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ετοιμότητα Εθνικού Συστήματος Υγείας για αντιμετώπιση υγειονομικής κρίσης - Το παράδειγμα της πανδημίας γρίπης και το σχέδιο Άρτεμις

Abstract

dc:description

Στην ιστορία της ανθρωπότητας έχουν συμβεί κατά καιρούς πανδημίες γρίπης και ιδιαίτερα σε τρεις περιόδους τον προηγούμενο αιώνα. Οι πανδημίες αυτές, μέσα σε λίγες εβδομάδες προκάλεσαν υψηλά ποσοστά νοσηρότητας και θνητότητας (συμπεριλαμβάνοντας παιδιά και νέους ενήλικες) και τεράστια κοινωνική αναταραχή. Στις ημέρες μας υπάρχει η ανησυχία ότι ένας νέος ιός γρίπης, δυνητικά πανδημικός, θα αναδυθεί και θα εξαπλωθεί με αποτέλεσμα μια ακόμα πανδημία γρίπης με σοβαρές συνέπειες στη δημόσια υγεία και στην κοινωνία γενικότερα. Για το λόγο αυτό η κατάρτιση ενός σχεδίου αντιμετώπισης μιας ενδεχόμενης πανδημίας γρίπης σε εθνικό επίπεδο αποτελεί επιτακτική ανάγκη και απαιτεί τη συνεργασία πολλών φορέων. Το Επιχειρησιακό Σχέδιο Αντιμετώπισης Πανδημίας Γρίπης έχει εκπονηθεί από την Δ/νση Επιχειρησιακής Ετοιμότητας Εκτάκτων Καταστάσεων Δημόσιας Υγείας του Υπουργείου Υγείας και βασίζεται στις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) περί εθνικού σχεδίου πανδημίας γρίπης. Η απόκριση χωρίζεται σε φάσεις, ξεκινώντας από την προετοιμασία που πρέπει να γίνει πριν η πανδημία συμβεί και ακολουθεί μία βήμα προς βήμα κλιμακούμενη απόκριση όταν η πανδημία εξελιχθεί. Ο πρωταρχικός στόχος είναι να «σωθούν ζωές», να μειωθεί η επίδραση της πανδημίας στη δημόσια υγεία και να ελαχιστοποιηθεί η αναταραχή τόσο στις υπηρεσίες υγείας όσο και σε άλλες ζωτικές υπηρεσίες ώστε να συνεχίζουν τις δραστηριότητες τους. Ισχυρή ηγεσία, οργάνωση, συντονισμός, διασαφήνιση ρόλων και αρμοδιοτήτων και επικοινωνία είναι οι απαιτούμενες προϋποθέσεις για την προετοιμασία και την απόκριση σε μία πανδημία γρίπης. Το Υπουργείο Υγείας (ΥΥ) έχει την ευθύνη για τη δημιουργία και το συντονισμό του Εθνικού Σχεδίου Αντιμετώπισης Πανδημίας Γρίπης. Συγκεκριμένα σε περίπτωση νέας πανδημίας το ΥΥ θα κληθεί να συντονίσει την απόκριση όλων των υπηρεσιών υγείας, να προμηθευτεί κατάλληλη ποσότητα αντιϊκών φαρμάκων και θα αναπτύξει στρατηγικές για την κατάλληλη χρήση τους. Παράλληλα το ΥΥ θα απαιτηθεί να αναπτύξει σχέδιο για την προμήθεια και χρήση του εμβολίου κατά του πανδημικού στελέχους του ιού της γρίπης, να διασφαλίσει τη δημόσια υγεία και την απόκριση των Υπηρεσιών Υγείας σε όλη τη χώρα μέσω των Διευθύνσεων και των εποπτευόμενων Φορέων του, να καθοδηγεί και να παρέχει πληροφορίες και δεδομένα σε άλλους Φορείς και Υπηρεσίες έτσι ώστε να δημιουργήσουν το δικό τους σχέδιο απόκρισης, καθώς και να παρέχει πληροφορίες για το κοινό και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης Με το ΦΕΚ 727/Β΄/30.05.2005, έχει συσταθεί η Εθνική Επιτροπή Πανδημίας Γρίπης υπό την προεδρία του Υπουργού Υγείας καθώς και η Εκτελεστική Επιτροπή Πανδημία Γρίπης που ως στόχο έχουν την υλοποίηση των παραπάνω δράσεων. Στο σχέδιο αντιμετώπισης πανδημίας γρίπης περιγράφονται οι ρόλοι και οι αρμοδιότητες όλων των εμπλεκόμενων Φορέων σε όλα τα επίπεδα (κεντρικό, περιφερειακό, τοπικό) με σκοπό να δημιουργήσουν τα δικά τους σχέδια απόκρισης. Τα σχέδια αυτά πρέπει να ακολουθούν το κεντρικό σχεδιασμό του Υπουργείου Υγείας και να εναρμονίζονται, όπου απαιτείται και με άλλα σχέδια ετοιμότητας (π.χ. «Φιλοκτήτης», «Ξενοκράτης», «Περσέας» κ.λ.π.). Σε μία πανδημία γρίπης δύο παρεμβάσεις «κλειδιά» μπορεί να συμβάλουν στη μείωση των επιπτώσεων στην υγεία: α) ο εμβολιασμός και β) η χρήση δραστικών αντιϊκών φαρμάκων κατά του ιού της γρίπης. Επειδή, τόσο το εμβόλιο όσο και τα αντιϊκα φάρμακα είναι πιθανόν να βρίσκονται σε έλλειψη κατά την διάρκεια της πανδημίας, θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο ακολουθώντας εθνικές συμφωνίες, αρχές και πρωτόκολλα. Όταν το μικροβιακό στέλεχος του πανδημικού ιού γίνει γνωστό ένα εμβόλιο ενάντια στον ιό αυτό, θα χρειαστεί να δημιουργηθεί. Προεργασία η οποία θα διευκολύνει τη δημιουργία ενός κατάλληλου εμβολίου είναι απαραίτητη, αλλά με δεδομένα ότι για τα ήδη υπάρχοντα εμβόλια γρίπης χρειάζονται αρκετοί μήνες για να κατασκευαστούν και ότι μπορεί να υπάρξουν επιπλέον τεχνικές δυσκολίες στη δημιουργία ενός πανδημικού εμβολίου εξαιτίας της «ιδιαιτερότητας» του ιού, γίνεται κατανοητό ότι μπορεί να περάσει μεγάλο χρονικό διάστημα μέχρι το πανδημικό εμβόλιο να παραχθεί και να κυκλοφορήσει σε ευρεία κλίμακα και κατά πάσα πιθανότητα δε θα είναι διαθέσιμο στο πρώτο κύμα της πανδημίας. Ως εκ τούτου θα πρέπει να υπάρχουν σαφείς διαδικασίες και αρχές τόσο για τον τρόπο προμήθειάς του όταν αυτό θα είναι διαθέσιμο, όσο και για την προτεραιότητα στη χρήση του. Μέχρι να κυκλοφορήσει το πανδημικό εμβόλιο θα χρησιμοποιηθούν αντιϊκά φάρμακα με σκοπό, ανάλογα με τη διαθεσιμότητά τους, να επιτευχθεί το μεγαλύτερο όφελος για την υγεία. Για το λόγο αυτό ο υπολογισμός και η ύπαρξη εθνικού αποθέματος κατάλληλων αντιϊκών φαρμάκων και ο σχεδιασμός για την κατάλληλη χρήση τους είναι απαραίτητα. Σε περίπτωση που το εμβόλιο και τα αντιϊκά φάρμακα εκλείπουν ή είναι σε εξαιρετικά περιορισμένο απόθεμα ή δεν είναι αποτελεσματικά, βασικά μέτρα εξίσου σημαντικά, μπορεί να συμβάλουν στον περιορισμό της μετάδοσης της ασθένειας, όπως: η υγιεινή των χεριών, η απομόνωση των ασθενών με γρίπη, ο αποτελεσματικός χειρισμός των επαφών τους, ο περιορισμός των μη απαραίτητων ταξιδιών και των μαζικών συναθροίσεων. Όλα αυτά τα μέτρα μπορεί να συμβάλουν στο να κερδισθεί πολύτιμος χρόνος για την απόκριση, ιδιαίτερα στις πρώιμες φάσεις της επιδημίας. Η στρατηγική της επικοινωνίας αποτελεί καίριο στοιχείο του σχεδιασμού. Πολλές ομάδες εκτός από τους πολίτες θα χρειαστούν ακριβείς πληροφορίες και συμβουλές για το τι πρέπει να κάνουν. Μια πανδημία γρίπης είναι εξ’ ορισμού ένα διεθνές γεγονός και η Ελλάδα έχει υποχρεώσεις τόσο προς την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.) όσο και προς τον ΠΟΥ. Ταυτόχρονα κάθε χώρα καλείται να ενεργοποιήσει και να λειτουργήσει στο μέγιστο τους μηχανισμούς που έχει αναπτύξει για να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την πανδημία. Ο σχεδιασμός ετοιμότητας αποτελεί μία συνεχιζόμενη δραστηριότητα η οποία εξ’ ορισμού αναθεωρείται σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Κεφάλα Μαρία-Αλεξάνδρα
  • Maria-Alexandra Kefala

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3475692

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Κεφάλα Μαρία-Αλεξάνδρα; Maria-Alexandra Kefala. Ετοιμότητα Εθνικού Συστήματος Υγείας για αντιμετώπιση υγειονομικής κρίσης - Το παράδειγμα της πανδημίας γρίπης και το σχέδιο Άρτεμις. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3475692