Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

“Η κριτική του ευδαίμονος βίου ως συνθήκη sine qua non για τον μετασχηματισμό της υποκειμενικότητας. Η Σχολή της Φρανκφούρτης T. Adorno, H. Marcouse.”

Abstract

dc:description

H σχολή της Φρανκφούρτης με προεξάρχουσες προσωπικότητες τους Adorno και Marcouse επιχειρεί να καταδείξει την κόπωση που υφίσταται ο σύγχρονος άνθρωπος εξαιτίας της θετικιστικής αντίληψης για τη διαχείριση της ζωής που υποχρεώνει σε μια συνεχή χρήση του ορθού λόγου προκειμένου να επιτευχθεί η σωστή απάντηση. Η ανθρώπινη καταπόνηση συνδέεται με την αυτοσυντήρηση και την κοινωνική πίεση για χρήση του εργαλειακού λόγου, κατάλοιπο του διαφωτιστικού προτάγματος. Η αναμενόμενη κοινωνικά προσχώρηση σε ομάδες ώστε τα άτομα να ταξινομούνται ευκολότερα επιβάλλει απεμπόληση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κατά το μάλλον ή ήττον, γεγονός που λαμβάνει χώρα ανεξάρτητα από την ανθρώπινη θέληση. Η βιομηχανία της κουλτούρας εκπεφρασμένη από τις παραγωγικές δυνάμεις εμποδίζει τη χειραφέτηση του ατόμου για την οποία το ίδιο δεν ευθύνεται πια. Μια τέτοια θεώρηση απενοχοποιεί τον μεμονωμένο άνθρωπο που αποτελεί πλέον αντικείμενο χειραγώγησης της μαζικής κουλτούρας εναντίον της οποίας Adorno και Marcuse ασκούν κριτική επιχειρώντας την αποκατάσταση του παιδαγωγικού ρόλου της φιλοσοφίας και τη σύνδεσή της με την πραγματικότητα με σκοπό την αποβαρβαροποίηση του υποκειμένου και την αποτροπή ενός νέου Auschwitz. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο σκέψης η μεταφυσική απελευθερώνει καθιστώντας το υποκείμενο ικανό να ονειρεύεται έχοντας την αίσθηση του χρόνου για να προβάλλει τις επιθυμίες του στο μέλλον εκκοσμικεύοντας την μυθική και μαγική σκέψη. Κάτι τέτοιο όμως απαιτεί μια διεισδυτική διαλεκτική του νομιναλισμού, πράγμα που δεν κατόρθωσαν να κάνουν οι διαφωτιστές καταφάσκοντας σε μια θετικιστική αλαζονεία που ενώ επιτίθεται στον μύθο διατηρεί τα εύληπτα σχήματά του δημιουργώντας μια νέα μυθολογία. Για τους στοχαστές της Σχολής της Φρανκφούρτης και κυρίως για τον Adorno η διαλεκτική του Hegel αποτελεί τον τρόπο που επιτρέπει τη βελτίωση του κόσμου με τη μικρότερη δυνατή βία. Προκύπτει, λοιπόν, η ανάγκη όχι μόνο για τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια και σαφήνεια στην ανάλυση των εννοιών αλλά κυρίως η ιστορική και πολύπλευρη προσέγγισή τους που θα επιτρέψει τη νηφάλια αντιμετώπιση του παρόντος απαλλαγμένη από ανταγωνισμούς που οδηγούν στην παγκόσμια φρίκη παλινδρομώντας σε προηγούμενα στάδια της ανθρώπινης ιστορίας που σκοπός ήταν η απλή επιβίωση και διακρίνονταν από αδυναμία για οραματισμό της προόδου.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Καβουριάρη Ελένη
  • Kavouriari Eleni

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3476928

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Καβουριάρη Ελένη; Kavouriari Eleni. “Η κριτική του ευδαίμονος βίου ως συνθήκη sine qua non για τον μετασχηματισμό της υποκειμενικότητας. Η Σχολή της Φρανκφούρτης T. Adorno, H. Marcouse.”. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3476928