National and Kapodistrian University of Athens
Το ζήτημα της τοξικής αρρενωπότητας και το φαινόμενο της γυναικοκτονίας: τα χαρακτηριστικά της τοξικής αρρενωπότητας στα προφίλ των γυναικοκτόνων, όπως αναπαρίστανται από τον ελληνικό, ηλεκτρονικό Τύπο.
Abstract
dc:descriptionΣτην παρούσα διπλωματική εργασία προσεγγίζεται το ζήτημα της τοξικής αρρενωπότητας. Επιπροσθέτως, παρουσιάζεται η τοξική αρρενωπότητα σε σχέση με την ακραία μορφή έμφυλης βίας, τη γυναικοκτονία. Η τοξική αρρενωπότητα, συνδέεται άμεσα με «την ηγεμονική αρρενωπότητα», δηλαδή τις πρακτικές και τις συμπεριφορές που καθιστούν έναν άνδρα ιδανικό ανάλογα τον τόπο και τον χρόνο (Connel & Messerschmidt, 2005). Πιο συγκεκριμένα, αποτελεί την ακραία εφαρμογή των πρακτικών και των συμπεριφορών «της ηγεμονικής αρρενωπότητας», όπως είναι η βία, η επιθετικότητα, ο ανταγωνισμός κ.ά.(Conway, 2019, p. 6). Στην τοξική αρρενωπότητα αποδίδονται τα περιστατικά έμφυλης βία, πράγμα που συσκοτίζει τα δομικά αίτια στα οποία οφείλει την ύπαρξή της (De Boise, 2019, p. 149). Συγκεκριμένα, αιτιάζεται κυρίως στο πατριαρχικό σύστημα που καλλιεργεί στην κοινωνία επί αιώνες τα έμφυλα στερεότυπα και «τους μισογυνιστικούς κανόνες φύλου» (Wilchins, 2019 in Gray, 2021, p. 42), προκειμένου να διαιωνιστεί η ανδρική εξουσία, οι ανισότητες φύλου και η υποταγή των γυναικών στους άνδρες (Jufanny & Girsang, 2020 in Seravim et al., 2023). Τα περιστατικά έμφυλης βίας, τα οποία αποδίδονται από τον τύπο σε κάποια μορφή τοξικής αρρενωπότητας, έχουν αυξηθεί παγκοσμίως (Ehsan, 2020, p. 14). Η ακραία μορφή έμφυλης βίας είναι «η γυναικοκτονία», η οποία αποτελεί ένα παγκόσμιο κοινωνικό πρόβλημα, καθώς ο αριθμός των γυναικών που δολοφονούνται ανά τον κόσμο, αυξάνεται συνεχώς (Kanbur et.al., 2020, p. 445). Οι γυναίκες δολοφονούνται γιατί απλά είναι γυναίκες, άρα και αναλώσιμες, λόγω της επιβεβλημένης πατριαρχικής κουλτούρας που τις διατηρεί σε υποβαθμισμένη θέση στην κοινωνία (ο. α.). Τόσο ο όρος της τοξικής αρρενωπότητας, όσο και της γυναικοκτονίας είναι αμφισβητούμενοι, ωστόσο είναι δημοφιλείς και χρησιμοποιούνται ευρέως. Η τοξική αρρενωπότητα προκαλεί φόβο γιατί οι πρακτικές της είναι επιβλαβείς για όλη την κοινωνία (Makhanya, 2023, p. 2), για αυτό θεωρήσαμε εξαιρετικά ενδιαφέρον να την ερευνήσουμε σε σχέση με το μεγάλο, παγκόσμιο, κοινωνικό, πρόβλημα, «τη γυναικοκτονία», το οποίο μάλιστα αποδίδεται σε αυτήν (Greer, 2003, p. 4). Στο πρώτο μέρος της εργασίας μας κάναμε βιβλιογραφική επισκόπηση, δηλαδή, είδαμε τι υπάρχει στην ακαδημαϊκή βιβλιογραφία, από διάφορα επιστημονικά πεδία, για το θέμα της τοξικής αρρενωπότητας, αφενός για να το μελετήσουμε θεωρητικά σε όλες του τις διαστάσεις και αφετέρου «για να διαρθρωθεί η επισκόπηση έτσι ώστε να λειτουργήσει ως βάση για την αιτιολόγηση της έρευνας μας» (Bryman, 2017, p. 118). Τέλος, στο ερευνητικό μέρος της εργασίας μας, κάναμε μελέτη περίπτωσης τον ελληνικό χώρο και είδαμε: «Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της τοξικής αρρενωπότητας στα προφίλ των γυναικοκτόνων όπως αυτά αναπαρίστανται από τον ηλεκτρονικό Τύπο». Επιλέξαμε ως μελέτη περίπτωσης το ελληνικό περιβάλλον γιατί αφενός δε γνωρίζαμε τι συμβαίνει σε αυτό όσον αφορά το θέμα της τοξικής αρρενωπότητας και αφετέρου οι συνθήκες που επικρατούν εκεί όσον αφορά το ζήτημα της γυναικοκτονίας είναι ιδιάζουσες πράγμα που κάνει σημαντική την έρευνά μας. Πιο συγκεκριμένα, δεν έχει ο όρος αναγνωριστεί δημόσια, άρα δεν υπάρχει ανάλογη νομοθεσία, και τέτοια περιστατικά αντιμετωπίζονται ως «ενδοοικογενειακή βία», όπως ορίζεται από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης. Έτσι, λοιπόν, ενώ το φύλο παίζει σημαντικό ρόλο σε τέτοιες περιπτώσεις δολοφονιών, παραμένει αφανές, συσκοτίζονται τα αίτια των πράξεων αυτών και δε μπορεί να επιλυθεί το πρόβλημα (Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Ισότητας των Φύλων (EIGE), 2022). Η έρευνα μας ήταν ποιοτική και η μέθοδος που ακολουθήσαμε ήταν η θεματική ανάλυση, γιατί είναι «ευέλικτη» όσον αφορά «τον προσδιορισμό των θεματικών περιοχών» και γιατί σε αυτή τη διαδικασία δίνεται μεγαλύτερη ελευθερία στον ερευνητή να χρησιμοποιήσει «την κρίση» του (Braun & Clark, 2006, p. 78).
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Ζήση Ευφημία
- Zisi Effimia
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3478689