Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

«ΜΕΛΕΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΓΟΝΙΔΙΩΝ ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΣΕ ΟΓΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΣΕΙΡΕΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ.»

Abstract

dc:description

Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστεως αποτελεί σε παγκόσμια κλίμακα τον δέκατο πιο συχνά διαγνωσμένο καρκίνο και σημαντική αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας. Στους άνδρες, είναι ο έκτος πιο συχνός καρκίνος παγκοσμίως και πιο θανατηφόρος ενώ στις γυναίκες η ουροδόχος κύστη αποτελεί τη 17η πιο συχνά προσβαλλόμενη καρκινική περιοχή. Ανάμεσα στα δύο φύλα, οι άντρες είναι τέσσερις φορές πιο πιθανό να αναπτύξουν καρκίνο ουροδόχου κύστεως σε σχέση με τις γυναίκες. Ο επιπολασμός της νόσου αυξάνει με το πέρας της ηλικίας. Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστεως διακρίνεται με κριτήριο τη διήθηση του μυϊκού τοιχώματος από τον όγκο σε μυδιηθητικό καρκίνο ουροδόχου κύστεως (MIBC) και σε μη μυοδιοθητικό καρκίνο ουροδόχου κύστεως (NMIBC). Η μελέτη των όγκων της ουροδόχου κύστεως έχει καταδείξει την ετερογένεια τόσο του μη μυοδιηθητικού όσο και του μυοδιηθητικού τύπου καρκίνου της ουροδόχου κύστεως ως προς την ιστολογία, την κλινική συμπεριφορά και την εξέλιξη της νόσου. Ειδικά για το μη μυοδιηθητικό τύπο, τα ποσοστά υποτροπής κυμαίνονται από 40% έως 80% και τα ποσοστά εξέλιξης στη μυοδιηθητική μορφή της νόσου κυμαίνονται από 10% έως 45%. Οι παρατηρήσεις αυτές, καθιστούν αναγκαία την ανάδειξη νέων βιοδεικτών για την πιο έγκαιρη και ακριβή διάγνωση και πρόγνωση των ασθενών. Παράλληλα, επιτακτική είναι η ανάγκη για ανάπτυξη νέων εξατομικευμένων θεραπευτικών πρωτοκόλλων και λιγότερο επεμβατικών τεχνικών μεταθεραπευτικής παρακολούθησης των ασθενών. Μέχρι σήμερα, η κυστεοσκόπηση αποτελεί μέθοδο εκλογής για τη διάγνωση αλλά και για τη μετεγχειρητική παρακολούθηση των ασθενών με καρκίνο ουροδόχου κύστεως. Συμπληρωματικά, χρησιμοποιείται η κυτταρολογική εξέταση ούρων αλλά και οι απεικονιστικές μέθοδοι. Τα προαναφερθέντα εργαλεία διαχείρισης της νόσου είναι κοστοβόρα και έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής των ασθενών. Η έκφραση των μη κωδικών μορίων RNA (πιο συγκεκριμένα των microRNAs), που αποτελούν ρυθμιστικά μόρια της γονιδιακής έκφρασης σε φυσιολογικά κύτταρα, φαίνεται να απορυθμίζεται κατά την καρκινογένεση. Ταυτόχρονα, ο καρκίνος αντιπροσωπεύει έναν δυσλειτουργικό κυτταρικό κύκλο του οποίου η ομοιόσταση έχει διαταραχθεί προάγοντας τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό κυττάρων. Αρκετά microRNAs φαίνεται πως δρουν άμεσα στα γονίδια του κυτταρικού κύκλου και επομένως εμπλέκονται στο μηχανισμό της ογκογένεσης. Έτσι, στην παρούσα διπλωματική εργασία επικεντρωθήκαμε στη μελέτη της έκφρασης των microRNAs στον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως τα οποία επιτελούν το σκοπό τους στοχεύοντας γονίδια του κυτταρικού κύκλου. Τα microRNAs είναι μικρά μη κωδικά μονόκλωνα μόρια RNA και το μήκος τους κυμαίνεται από 18 μέχρι 24 νουκλεοτίδια. Είναι γνωστό πως διαδραματίζουν καταλυτικό ρόλο στη μετά-μεταγραφική ρύθμιση του αγγελιοφόρου RNA (mRNA), συνήθως καταστέλλοντας τη μετάφραση ή προάγοντας την αποικοδόμηση συγκεκριμένων mRNA στόχων. Μετά από βιβλιογραφική αναζήτηση επιλέξαμε τα εξής τρία miRNAs : το miR-19b-3p, το miR-20a-5p και το miR-17-5p. Παράλληλα με την βιβλιογραφική ανασκόπηση για την εύρεση των προς μελέτη miRNAs, ερευνήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των τριών miRNAs στην Tarbase (https://dianalab.e-ce.uth.gr/tarbasev9), στην miRTaRBase, στην miRDB (https://mirdb.org/) και στην TargetScanHuman (https://www.targetscan.org/vert_80/) προκειμένου να ανακαλύψουμε τα προβλεπόμενα γονίδια στόχους των εκάστοτε miRNAs. Συγκεκριμένα, επικεντρωθήκαμε στην αναζήτηση γονιδίων του κυτταρικού κύκλου όπως το CCND1, CCND2, PTEN, CDKN1A, MDM2, MDM4. Για τη μελέτη έκφρασης των miRNAs σε ασθενείς με καρκίνο ουροδόχου κύστεως χρησιμοποιήθηκε ένας στατιστικά σημαντικός αριθμός δειγμάτων (n=183) εκ των οποίων με μη μυοδιηθητικό καρκίνο ουροδόχου κύστεως (n=92) και με μυοδιηθητικό καρκίνο ουροδόχου κύστεως (n=91). Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε απομόνωση ολικού RNA και πολυαδενυλίωση στο 3΄ άκρο του. Ακολούθησε αντίστροφη μεταγραφή με χρήση oligo(dT)-adapter εκκινητή. Τα επίπεδα των miRNAs (miR-19b-3p, miR-20a-5p, miR-17-5p) ποσοτικοποιήθηκαν με in house qPCR μεθοδολογία. Προχωρήσαμε σε στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων ενώ για την ανάλυση επιβίωσης συσχετίσαμε τα επίπεδα έκφρασης των τριών miRNAs με την επιβίωση ελευθέρας νόσου (Disease-free Survival, DFS) και την επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου (Progression-free Survival, PFS) για τους ασθενείς με μη μυοδιηθητικό καρκίνο ουροδόχου κύστεως και με τη συνολική επιβίωση (Overall Survival, OS) για τους ασθενείς με μυοδιηθητικό καρκίνο ουροδόχου κύστεως. Τα επίπεδα έκφρασης των miR-19b-3p, miR-20a-5p και miR-17-5p παρατηρήθηκαν αυξημένα στους ασθενείς με μυοδιηθητικό καρκίνο ουροδόχου κύστεως σε σχέση με τους ασθενείς με μη μυοδιηθητικό καρκίνο ουροδόχου κύστεως με τα αποτελέσματα να είναι στατιστικώς σημαντικά (p<0.001). Αύξηση των επιπέδων των miRNAs καταγράφηκε στους υψηλής κακοήθειας όγκους αλλά και στους όγκους Τ1 και Τ2 συγκριτικά με τους χαμηλότερου σταδίου όγκους. Από την ανάλυση επιβίωσης για τους μη μυοδιηθητικούς όγκους της ουροδόχου κύστεως προέκυψαν ενδιαφέροντα αποτελέσματα. Ειδικότερα, τα υψηλά επίπεδα του miR-19b-3p στους ασθενείς με μη μυοδιηθητικό καρκίνο ουροδόχου κύστεως συσχετίστηκαν με χαμηλότερα ποσοστά επιβίωσης ελευθέρας νόσου (p=0.016) αλλά και επιβίωσης χωρίς εξέλιξη της νόσου (p=0.030). H προγνωστική αξία των επιπέδων του miR-19b-3p αναφορικά με την επιβίωση ελευθέρας νόσου και την επιβίωση χωρίς εξέλιξης της νόσου επιβεβαιώθηκε και μέσα από την ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης κατά Cox σε μονομεταβλητό και πολυμεταβλητό επίπεδο. Τα επίπεδα έκφρασης του συγκεκριμένου miRNA θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως ένας εν δυνάμει προγνωστικός δείκτης για τους ασθενείς με NMIBC. Αναφορικά με τους ασθενείς με μυοδιηθητικό καρκίνο ουροδόχου κύστεως, από την ανάλυση επιβίωσης δεν προέκυψε στατιστικά σημαντική συσχέτιση των επιπέδων έκφρασης των miR-19b-3p, miR-20a-5p και miR-17-5p και της ολικής επιβίωσης των ασθενών. Σε συνέχεια των πειραμάτων, πραγματοποιήθηκε in vitro ανάλυση των miRNAs σε συσχέτιση με τον χημειοθεραπευτικό παράγοντα σισπλατίνη σε μία προσπάθεια διερεύνησης της εμπλοκής των μικρών μη κωδικών μορίων στην ανάπτυξη αντίστασης στη σισπλατίνη. Για το σκοπό αυτό, πραγματοποιήθηκαν πειράματα σε καρκινικά κύτταρα ουροδόχου κύστεως (RT4). Χρησιμοποιήθηκαν πλάκες κυτταροκαλλιέργειας, όπου προστέθηκαν διαφορετικές συγκεντρώσεις σισπλατίνης (1μg/ml, 2μg/ml, 4μg/ml) στα κύτταρα σε διαφορετικά πηγαδάκια της πλάκας. Απομονώθηκε RNA από τα εκάστοτε πηγαδάκια στα χρονικά διαστήματα: 24,48 και 72 ωρών από την προσθήκη της σισπλατίνης. Μελετήθηκε η διακύμανση των επιπέδων των τριών miRNA (miR-19b-3p, miR-20a-5p και miR-17-5p) τόσο μετά από μεταβολή της συγκέντρωσης της σισπλατίνης διατηρώντας σταθερό τον παράγοντα χρόνο όσο και μετά από μεταβολή του χρόνου διατηρώντας σταθερή τη συγκέντρωση του χημειοθεραπευτικού παράγοντα. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως αύξηση του χρόνου έκθεσης στη σισπλατίνη αλλά και αύξηση της συγκέντρωσης της δίνει υψηλότερα επίπεδα του miR-19b-3p. Η διακύμανση αυτή στα επίπεδα έκφρασης παρουσιάζει ενδιαφέρον, αφού πιθανώς να υποδεικνύει την εμπλοκή του συγκεκριμένου miRNA στην ανάπτυξη ευαίσθητων/ανθεκτικών στη σισπλατίνη καρκινικών κυττάρων. Συμπερασματικά, τα επίπεδα των τριών miRNAs θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως δείκτες διαφοροδιάγνωσης για τους ασθενείς με NMIBC και MIBC ενώ τα επίπεδα του miR-19b-3p παρουσιάζουν ισχυρή προγνωστική ισχύ όσον αφορά την επιβίωση ελευθέρας νόσου και την επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου των ασθενών με NMIBC. Τέλος, ο συσχετισμός του miR-19b-3p με τον αντινεοπλασματικό παράγοντα σισπλατίνη αποτελεί έναυσμα για ενδελεχή μελέτη του μηχανισμού δράσης μέσω του οποίου επιδρά στα καρκινικά κύτταρα μεταβάλλοντας την απόκριση τους στη σισπλατίνη.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μαραντίδη Ειρήνη
  • Marantidi Eirini

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:3479404

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μαραντίδη Ειρήνη; Marantidi Eirini. «ΜΕΛΕΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΓΟΝΙΔΙΩΝ ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΣΕ ΟΓΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΣΕΙΡΕΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ.». 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3479404