National and Kapodistrian University of Athens
Η χρήση ψυχοτρόπων ουσιών σε επαγγελματίες και ερασιτέχνες αθλητές/-τριες: συσχέτιση με στρεσογόνους παράγοντες του αθλητισμού, συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή: Η χρήση ψυχοτρόπων ουσιών σε πληθυσμούς αθλητών αποτελεί ένα ζήτημα που έχει μελετηθεί περιορισμένα, καθώς η ερευνητική προσοχή εστιάστηκε κυρίως στο ντόπινγκ. Ωστόσο, η διεθνής βιβλιογραφία τεκμηριώνει την ύπαρξη ψυχαγωγικής χρήσης ουσιών και αυξημένης κατανάλωσης αλκοόλ, ιδιαίτερα σε αθλητές που βιώνουν έντονη ψυχολογική επιβάρυνση. Η πίεση για απόδοση, το αγωνιστικό άγχος και οι τραυματισμοί, σε συνδυασμό με ανεπίλυτα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης, αυξάνουν τον κίνδυνο υιοθέτησης τέτοιων συμπεριφορών. Παρά τη σημασία του φαινομένου, η απουσία ερευνητικών δεδομένων στον Eλλαδικό χώρο καθιστά αναγκαία την περαιτέρω μελέτη του. Σκοπός: Η παρούσα μελέτη διερευνά τη χρήση ψυχοτρόπων ουσιών σε δείγμα ενηλίκων αθλητών/-τριών, εξετάζοντας 1) την επίδραση του ιστορικού τραυματισμών, του αγωνιστικού άγχους, της ψυχολογικής καταπόνησης, των συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης, και των χαρακτηριστικών αθλητικής συμμετοχής στη χρήση ουσιών και προβληματική κατανάλωση αλκοόλ των ενεργών αθλητών, 2) τις διαφορές στα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης μεταξύ ενεργών και μη ενεργών αθλητών, 3) την επίδραση του αγωνιστικού επιπέδου στις μελετώμενες μεταβλητές, και 4) τους παράγοντες που προβλέπουν τη χρήση ουσιών και αλκοόλ στο σύνολο του δείγματος. Μέθοδος: Διεξήχθη συγχρονική μελέτη μέσω διαδικτυακού ερωτηματολογίου σε 513 ενεργούς και μη ενεργούς αθλητές/-τριες (324 άνδρες, 189 γυναίκες, Μ.Ο. ηλικίας = 35,7, SD = 12,6 έτη), από τις 23 Οκτωβρίου 2024 έως τις 10 Ιανουαρίου 2025. Ο σύνδεσμος της Google φόρμας δημοσιοποιήθηκε ως εθελοντική πρόσκληση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διασφαλίζοντας τα ηθικά και δεοντολογικά ζητήματα της συμμετοχής. Οι συμμετέχοντες απάντησαν αρχικά σε ερωτήσεις για τα δημογραφικά στοιχεία και την αθλητική ενασχόληση. Η χρήση ψυχοτρόπων ουσιών μετρήθηκε μέσω επιλεγμένων στοιχείων από το Alcohol, Smoking and Substance Involvement Screening Test (ASSIST), η προβληματική χρήση αλκοόλ μέσω του Alcohol Use Disorders Identification Test (AUDIT), ενώ συμπεριλήφθηκαν και τα ερωτηματολόγια Sport Anxiety Scale-2 (SAS-2), Athlete Psychological Strain Questionnaire (APSQ) και Depression Anxiety Stress Scale (DASS21). Αποτελέσματα: Στο δείγμα ενεργών αθλητών (Ν = 372), βρέθηκε ότι το αγωνιστικό άγχος προέβλεπε στατιστικά σημαντικά τη βαθμολογία στις κλίμακες χρήσης ουσιών (b = 0,27, p < 0,001) και αλκοόλ (b = 0,21, p < 0,001). Επίσης, υψηλότερα επίπεδα ψυχολογικής καταπόνησης (b = 0,37, p < 0,001) και καταθλιπτικής συμπτωματολογίας (b = 0,15, p = 0,04) συσχετίστηκαν με στατιστικά σημαντικά αυξημένες πιθανότητες προβληματικής κατανάλωσης αλκοόλ. Σημαντικά μεγαλύτερος κίνδυνος για δυσλειτουργική χρήση αλκοόλ παρατηρήθηκε και σε όσους συμμετείχαν σε αθλητικά γεγονότα σε εβδομαδιαία βάση, συγκριτικά με όσους αγωνίζονταν “μια με δύο φορές το μήνα” (b = -2,19, p = 0,003) και “μερικές φορές το χρόνο” (b = -1,66, p = 0,007). Παράλληλα, οι ενεργοί αθλητές ομαδικών αθλημάτων (M = 5,72, SD = 4,71) εμφάνισαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα προβληματικής κατανάλωσης αλκοόλ, σε σχέση με τους αθλητές ατομικών αθλημάτων (M=4,21, SD=3,85). Όσον αφορά το πλήρες δείγμα, οι μη ενεργοί αθλητές παρουσίασαν στατιστικά σημαντικά περισσότερα συμπτώματα άγχους (b = -2,04, p < 0,001) και κατάθλιψης (b = -1,10, p = 0,02) συγκριτικά με τους ενεργούς. Επιπλέον, οι κορυφαίοι αθλητές εμφάνισαν στατιστικά σημαντικά υψηλότερα επίπεδα αγωνιστικού άγχους (M = 27,68, SD = 8,83), συμπτωμάτων άγχους (M = 4,23, SD = 5,10) και κατάθλιψης (M = 6,22, SD = 5,82), σε σύγκριση με τους ερασιτέχνες αθλητές (M = 23,81, SD = 8,50· M = 2,78, SD = 3,89· M = 3,45, SD = 4,61, αντίστοιχα). Τέλος, στο σύνολο του δείγματος, η ψυχολογική καταπόνηση αναδείχθηκε ως ο ισχυρότερος προγνωστικός παράγοντας της χρήσης ουσιών (b = 0,5, p < 0,001). Στην προβληματική κατανάλωση αλκοόλ συνέβαλαν επίσης στατιστικά σημαντικά, εκτός από την ψυχολογική καταπόνηση (b = 0,21, p < 0,001), η ηλικία (b=-0,04, p=0,03), το ανδρικό φύλο (b = 1,51, p < 0,001), καθώς και τα συμπτώματα κατάθλιψης (b = 0,19, p = 0,002). Συμπεράσματα: Η παρούσα εργασία αποτελεί μια προσπάθεια διερεύνησης της χρήσης ουσιών και αλκοόλ σε πληθυσμό αθλητών/-τριών, σε συνάρτηση με τους στρεσογόνους παράγοντες και τα συμπτώματα ψυχολογικής καταπόνησης, άγχους και κατάθλιψης. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν τον καθοριστικό ρόλο του αγωνιστικού άγχους, των συμπτωμάτων κατάθλιψης και ψυχολογικής επιβάρυνσης στην ενίσχυση των μοτίβων χρήσης ουσιών και προβληματικής κατανάλωσης αλκοόλ. Η έρευνα υπογραμμίζει την ανάγκη ψυχοεκπαίδευσης των επαγγελματιών του χώρου για την έγκαιρη αναγνώριση των αθλητών που χρειάζονται υποστήριξη μέσω εξειδικευμένων προγραμμάτων πρόληψης και θεραπείας.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Κορορού Μαγδαληνή
- Kororou Magdalini
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3479566