National and Kapodistrian University of Athens
Χρήση αλκοόλ και νικοτίνης σε εφήβους: ο ρόλος των γονέων, των συνομηλίκων και του άγχους
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή: Στη σημερινή εποχή, ολοένα και περισσότεροι νέοι πειραματίζονται με το αλκοόλ και το κάπνισμα και μάλιστα από μικρή ηλικία. Η πρώιμη έναρξη χρήσης αυτών των ουσιών συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εξάρτησης και μακροπρόθεσμες αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Η κατανόηση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών παραγόντων που επηρεάζουν την εφηβική συμπεριφορά είναι κρίσιμη για την πρόληψη και την μείωση των κινδύνων. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να εξετάσει τη συσχέτιση μεταξύ της χρήσης αλκοόλ και καπνού στην εφηβεία και παραγόντων όπως η κατανάλωση αυτών των ουσιών από τους γονείς και τους συνομηλίκους, η στάση των γονέων και συνομηλίκων απέναντι στη χρήση, καθώς και το επίπεδο άγχους των εφήβων. Μεθοδολογία: Το δείγμα της μελέτης αποτέλεσαν 537 μαθητές, 308 κορίτσια και 229 αγόρια, πέντε λυκείων της Αττικής, οι οποίοι κλήθηκαν να συμπληρώσουν τέσσερα ερωτηματολόγια αυτοαναφοράς: ένα ερωτηματολόγιο δημογραφικών στοιχείων εφήβου και γονέων όπου προστέθηκαν ερωτήσεις σχετικά με την κατανάλωση αλκοόλ και χρήσης καπνού από τους γονείς και τους συνομηλίκους και ερωτήσεις σχετικά με την στάση-επιτρεπτικότητα των γονέων και των συνομηλίκων απέναντι στη χρήση αλκοόλ και καπνού, το ερωτηματολόγιο ελέγχου χρήσης αλκοόλ και άλλων εξαρτησιογόνων ουσιών στο σχολικό πληθυσμό «European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs- ESPAD» , το ερωτηματολόγιο ελέγχου της καπνιστικής συνήθειας «Global Youth Tobacco Survey – GYTS» και το ερωτηματολόγιο ελέγχου για διαταραχές που σχετίζονται με το άγχος του παιδιού – SCARED (Birmaher, Khetarpal, Cully, Brent & McKenzie, 1995). Αποτελέσματα: Σύμφωνα με τις αναφορές των μαθητών, οι γονείς τους παρουσιάζουν χαμηλή επιτρεπτικότητα στην κατανάλωση αλκοόλ και το κάπνισμα, αποθαρρύνοντας τέτοιες συμπεριφορές. Συγκεκριμένα, αναφέρθηκε ότι το 29,80% των πατέρων και το 45,25% των μητέρων καταναλώνουν αλκοόλ μία φορά τον μήνα ή λιγότερο, ενώ η προσφορά αλκοόλ προς αυτούς είναι σπάνια (Μ.Ο. = 1,85 για τους πατέρες, Μ.Ο. = 1,63 για τις μητέρες). Το 57,73% των πατέρων και το 64,99% των μητέρων δεν καπνίζουν, ενώ όσοι καπνίζουν περιορίζονται σε λιγότερα από 15 τσιγάρα την ημέρα (29,42% των πατέρων και 27,56% των μητέρων). Οι μαθητές ανέφεραν επίσης ότι οι γονείς τους σχεδόν ποτέ δεν τους προσφέρουν τσιγάρο (Μ.Ο. = 1,06 για τους πατέρες, Μ.Ο. = 1,08 για τις μητέρες). Αυτή η αρνητική στάση των γονέων, φαίνεται να μειώνει την κατανάλωση αλκοόλ και τη χρήση νικοτίνης από τους ίδιους. Αντίθετα, σύμφωνα με τους εφήβους, οι φίλοι τους εμφανίζονται πιο επιτρεπτικοί ως προς την κατανάλωση αλκοόλ, με τη συχνότητα προσφοράς να φτάνει έως και δύο φορές τον μήνα, με την πρόταση να γίνεται αποδεκτή στις περισσότερες περιπτώσεις (52,51%). Η επιτρεπτικότητα καπνίσματος από τους φίλους αναφέρεται ως μέτρια προς χαμηλή, καθώς, σύμφωνα με τους μαθητές, οι φίλοι τους προσφέρουν τσιγάρο το πολύ μία φορά τον μήνα, ωστόσο, στις περισσότερες περιπτώσεις, οι ίδιοι επιλέγουν να μην το αποδεχτούν. Το 65% των εφήβων με επιτρεπτικούς φίλους κατανάλωναν αλκοόλ, ενώ το 60% των εφήβων με καπνιστές φίλους κάπνιζαν και οι ίδιοι. Τα μοντέλα πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης δείχνουν ότι η αναφερόμενη επιτρεπτικότητα κατανάλωσης αλκοόλ από τους φίλους (Beta = 0,426, t = 12,656, p < 0,001) και η χρήση νικοτίνης (Beta = 0,383, t = 12,494, p < 0,001) είναι σημαντικοί προβλεπτικοί παράγοντες για τη χρήση αλκοόλ, ενώ η αναφερόμενη επιτρεπτικότητα καπνίσματος από τους φίλους (Beta = 0,609, t = 19,354, p < 0,001) είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας πρόβλεψης της χρήσης νικοτίνης. Ένα σημαντικό εύρημα είναι ότι η χρήση νικοτίνης προβλέπει την κατανάλωση αλκοόλ (43% επίδραση), ενώ η κατανάλωση αλκοόλ προβλέπει τη χρήση νικοτίνης (14% επίδραση). Δεν βρέθηκε συσχέτιση μεταξύ άγχους και της χρήσης αλκοόλ ή νικοτίνης. Τέλος, άλλα δημογραφικά χαρακτηριστικά των εφήβων και των γονέων τους, όπως η ηλικία, η οικογενειακή κατάσταση, ο τόπος κατοικίας και το μορφωτικό επίπεδο, επηρέασαν τη χρήση αλκοόλ και νικοτίνης, αλλά δεν αποτέλεσαν σημαντικούς προβλεπτικούς παράγοντες. Συμπεράσματα: Οι γονείς και οι συνομήλικοι αποδείχθηκαν καθοριστικοί παράγοντες στη χρήση ουσιών από τους εφήβους. Οι γονείς με αποτρεπτική στάση φάνηκε να μειώνουν τη χρήση αλκοόλ και νικοτίνης, ενώ οι συνομήλικοι με επιτρεπτική στάση την ενίσχυαν. Ειδικότερα, η επιτρεπτικότητα των συνομηλίκων στη χρήση αλκοόλ και καπνού αναδείχθηκε ως ο ισχυρότερος προβλεπτικός παράγοντας. Παράλληλα, η χρήση καπνού λειτούργησε ως προβλεπτικός παράγοντας για τη χρήση αλκοόλ και το αντίστροφο. Εντούτοις, δεν παρατηρήθηκε συσχέτιση μεταξύ της αγχώδους συμπτωματολογίας και της χρήσης ουσιών.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Παπαγιαννοπούλου Χριστίνα
- Papagiannopoulou Christina
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3481074