National and Kapodistrian University of Athens
A corpus-based study of the diachrony of modality in English and Greek: A contrastive approach
Abstract
dc:descriptionΗ παρούσα μελέτη διερευνά τη διαχρονική εξέλιξη της τροπικότητας στην αγγλική και ελληνική γλώσσα, με τη συγκριτική χρήση σωμάτων κειμένων. Πιο συγκεκριμένα, η έννοια της τροπικότητας είναι θεμελιώδης στον τομέα της γλωσσολογίας, ωστόσο και περίπλοκη σχετικά με τον προσδιορισμό και της κατηγοριοποίησή της (π.χ. Lyons 1968, Bybee et al. 1994, Halliday & Matthiesen 2004, Nuyts 2016). Υιοθετώντας το γνωστικό-λειτουργικό θεωρητικό υπόβαθρο και την τριμερή κατηγοριοποίηση των ειδών τροπικότητας (επιστημική, δεοντική, και δυναμική) του Nuyts (2016), η έρευνα εστιάζει στη διαχρονική εξέταση των αγγλικών και ελληνικών τροπικών εκφράσεων που έχουν υποστεί γραμματικοποίηση, έναν κύριο παράγοντα εσωτερικής γλωσσικής αλλαγής που θεωρείται ότι μπορεί να επηρεάσει αλλαγές στην έκφραση τροπικότητας και των δύο γλωσσών. Σύμφωνα με το μηχανισμό της αλλαγής σημασιολογικής κατηγορίας (Heine & Kuteva 2005), το φαινόμενο της γραμματικοποίησης σχετίζεται αρκετά με δύο σημαντικές διαδικασίες που αφορούν τη διαχρονικότητα της τροπικότητας (την υποκειμενοποίηση ‘subjectification’ και την δια-υποκειμενοποίηση ‘intersubjectification’ (Traugott 2022: 44- 45), οι οποίες εκφράζουν τη διαρκή μετάβαση όλων των ειδών τροπικότητας προς την υποκειμενικότητα. Αυτή η αλλαγή πραγματοποίειται με τη διαδικασία της πραγματικοποίησης, η οποία εμπερικλείεται στους μηχανισμούς της γραμματικοποίησης (Diewald 2011: 458) και ασχολείται με την εξέλιξη των σημασιών των λέξεων που εκφράζουν τροπικότητα (Kuteva et al. 2019, Leclerq 2024, Dell’ Oro 2025). Προϋπόθεση για τη σημασιολογική και πραγματολογική ανάπτυξη της τροπικότητας, αποτελεί η πολυλειτουργικότητά της, δηλαδή το χαρακτηριστικό των τροπικών εκφράσεων να αποκτούν πολλαπλές σημασίες και λειτουργίες (Van Der Auwera et al. 2005, Narrog 2012). Συνεπώς, όντας μία έννοια που αναφέρεται στην υποκειμενική άποψη της πρότασης, αξίζει να ερευνηθεί μέσα στα πλαίσια του λόγου, καθώς εικάζεται ότι τα είδη λόγου επηρεάζουν τη σημασιολογική εξέλιξη της έννοιας, με βάση τη συχνότητα χρήσης της (Traugott 2006). Ακολουθώντας το μεθοδολογικό μοντέλο του Bybee (2010) που είναι βασισμένο στη συχνότητα χρήσης των λέξεων, συγκεκριμένες γραμματικοποιημένες αγγλικές και ελληνικές τροπικές εκφράσεις επιλέχθηκαν να ερευνηθούν σε ποικίλα λεξικά και διαχρονικά σώματα κειμένων με διάφορα είδη λόγου, προκειμένου να ερευνηθεί η συσχέτιση των παραπάνω θεωρητικών απόψεων στην εξέλιξή τους, καθώς και οποιαδήποτε εικασία για το μέλλον τους. Οι ποιοτικές, σημασιολογικές-πραγματολογικές αναλύσεις των λεξικών και σωμάτων κειμένων έδειξαν ότι οι αλλαγές στο είδος τροπικότητας των λέξεων συμβαίνουν σταδιακά, με την πάροδο του χρόνου, ως αποτέλεσμα των πολλαπλών σημασιών και πραγματολογικών ρόλων τους (Traugott 2022). Επιπρόσθετα, η εξέλιξη (δηλ. η διάδοση, διατήρηση και/ή εξαφάνιση) των αγγλικών τροπικών λέξεων, καθώς και πιθανές ενδείξεις της μελλοντικής τους πορείας, ‘ανακαλύφθηκαν’ από τις ποσοτικές αναλύσεις των σωμάτων κειμένων. Ταυτόχρονα, παρ’όλη τη φανερή υπεροχή των νεοελληνικών τροπικών λέξεων έναντι των ‘ριζών’ τους, λέξεις της αρχαίας ελληνικής και μεσαιωνικής ελληνικής γλώσσας διατηρούνται σε ορισμένα κείμενα, λόγω του ‘κοινωνικού’ κύρους τους. Ακόμη, τα ποσοτικά δεδομένα από τις αναλύσεις σε διαφορετικά κειμενικά είδη υπέδειξαν την επιρροή του λόγου στη συχνότητα χρήσης και διαχρονικότητα των τροπικών εκφράσεων. Εν κατακλείδι, μελλοντικές έρευνες θα μπορούσαν να επικεντρωθούν στη μελέτη περαιτέρω λέξεων που εκφράζουν τροπικότητα και σε άλλα είδη λόγου, συμπεριλαμβάνοντας και μεταφράσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να λειτουργούν ως παράδειγμα γλωσσικής επαφής.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Λιλή Κωνσταντίνα
- Lili Konstantina
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- English
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3481349