National and Kapodistrian University of Athens
Προς μια ποιητική των παραθύρων: τα παραδείγματα των Κ.Π. Καβάφη, Κ.Γ. Καρυωτάκη, Ρ. Φιλύρα και Μ. Μαλακάση
Abstract
dc:descriptionΣκοπός της εργασίας μας ήταν να μελετηθεί η μέχρι πρότινος αγνοημένη στην ελληνική βιβλιογραφία ενδοκειμενική λειτουργία του παραθύρου ως ενδείκτη στα corpora των τεσσάρων ποιητών οι οποίοι –γενικεύοντας– ανήκουν στη λεγόμενη «ανανεωμένη παράδοση» και των οποίων το έργο εντάσσεται αμετάκλητα σε νεωτερικά συμφραζόμενα. Το παράθυρο δεν εννοιολογείται στην εργασία μας ως θεματικό μοτίβο ή σύμβολο, ως έμμεσος εκφραστής μιας αφηρημένης έννοιας, η αποκωδικοποίηση της οποίας είναι πάγια και συμβατική. Γίνεται αντιληπτό ως υπερ-σύμβολο, ως κειμενικός ενδείκτης όπως αυτός ορίζεται από τη σημειωτική του Peirce. Το παράθυρο νοείται ως η λέξη-κόμβος που ενεργοποιεί και κινητοποιεί εντασιακά τη ρηματική μεσική της ταυτότητα καθώς κινείται στον ορίζοντα κάποιου άλλου μέσου, ιδίως της ζωγραφικής. Είναι ο μεταγλωσσικός τόπος, ο οποίος, σύμφωνα με τον Philippe Hamon, πέραν της προειδοποιητικής σήμανσης για την περιγραφή, λειτουργεί υπερ-γλωσσικά [métaphore transdiscursif], είναι μια συμπαγής εξωκειμενική, ενδοκειμενική και μετακειμενική ενότητα. Όσον αφορά τη δομή της μελέτης μας, στα εισαγωγικά κεφάλαια εξετάσαμε εκ του σύνεγγυς το κείμενο του L. B. Alberti προκειμένου να εξαγάγουμε χρήσιμα συμπεράσματα για την καταγωγή της καίριας οπτικής μεταφοράς (παράθυρο / πλαίσιο πίνακα) που μας απασχόλησε και επιπλέον σταθήκαμε στην περιγραφή του πάρεργου από τον Derrida η οποία έρχεται ως επιστέγασμα στη μακραίωνη συζήτηση για τα όρια του έργου τέχνης. Τα εισαγωγικά αυτά κεφάλαια κρίθηκαν απαραίτητα προκειμένου να δικαιολογηθεί η σχεδόν εναλλάξιμη χρήση του ενδείκτη «παράθυρο» με τους όρους «πλαίσιο» και «κάδρο». Εξετάσαμε, στη συνέχεια, παραδειγματικά στα corpora των τεσσάρων ποιητών τα ποιήματα εκείνα στα οποία θεματοποιούνται «παράθυρα» επιχειρώντας να τα ομαδοποιήσουμε σύμφωνα με τις ενδοκειμενικές τους λειτουργίες. Τα επί μέρους συμπεράσματα εκτίθενται στην ομώνυμη και τελευταία ενότητα. Το μακροσκοπικό συμπέρασμα που εξήχθη είναι το ακόλουθο: η ανάδυση της υποκειμενικότητας –η οποία “ξεπροβάλλει” με την ταυτόχρονη εγκατάλειψη των συλλογικών οραμάτων και της ιδεολογικής, ρητορικής ποίησης– συνδέεται με την ταύτιση του «ποιητικού εγώ» με τη συγκεκριμένη και περιορισμένη θέση και θέαση εντός του ελάσσονος ιδιωτικού χώρου, κυρίως της «κάμαρας». Η αφηγηματο-ποίηση της σκοπιάς του αφηγητή δεν τον καθιστά πλέον ένα έξω-ιστορικό, ουδέτερο, μη σωματοποιημένο υποκείμενο που βρίσκεται ολοκληρωτικά εκτός του κόσμου. Κρίνουμε ότι αυτή η καίρια μετατόπιση δεν επιφέρει μόνο μορφολογικές αλλαγές και αισθητικές καινοτομίες στο ποιητικό τοπίο, αλλά αντιπαραθέτει και ένα νέο επιστημολογικό παράδειγμα, αυτό της μερικής γνώσης.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Παναγιωτάκη Φωτεινή
- Panagiotaki Foteini
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Γαλλικά, Greek, French, English
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:3481808